Приложение:Списки Сводеша для тюркских языков

№	Русский	Чувашский	Якутский	Татарский	Башкирский	Казахский	Узбекский	Туркменский	Азербайджанский	Турецкий	Крымскотатарский
1	я	эпӗ	мин	мин	мин	мен	men	men	mən	ben	men
2	ты	эсӗ	эн	син	һин	сен	sen	sen	sən	sen	sen
3	он	вӑл, у	ол, кини	ул	ул	ол	u	ol	o	o	o
4	мы	эпир	биһиги	без	беҙ	бiз	biz	biz	biz	biz	biz
5	вы	эсир	эһиги	сез	һеҙ	сiз, сендер	siz	siz	siz	siz	siz
6	они	вӗсем	олор, кинилэр	алар	улар	олар	ular	olar	onlar	onlar	olar
7	этот	ку	бу	бу	был	бұл	bu	bu	bu	bu	bu
8	тот	леш	ити	теге, шул, ул	теге	сол, анау	shu	şu, o	o	şu	şu, o
9	здесь	кунта	манна	монда, биредә, бу җирдә	бында, ошонда	мұнда, осында,бұл жерде	bu yerda, buyoq	şu taýda, bu ýerde	burada	burada	mında, bu yerde
10	там	унта	онно	тегендә, анда, ул җирдә, шул җирдә	тегендә, шунда, унда	онда, сол жерде	u yerda	honha, onda	orada	orada	anda
11	кто	кам	ким	кем	кем	кiм	kim	kim	kim	kim	kim
12	что	мĕн	туох	нәрсә, ни	нимә	не, немене	nima	näme	nə	ne	ne
13	где	ăçта	ханна	кайда	ҡайҙа	қайда	qayerda	nirede, han	harada	nerde	qayda, qayerde
14	когда	хăçан	хаһан	кайчан	ҡасан	қашан	qachon	näwagt, haçan	haçan	ne zaman	ne vaqıt
15	как	мĕнле	хайдах	ничек	нисек, ҡалай	қалай	qanday	nähili	necə	nasıl	nasıl
16	не	мар		түгел	түгел	емес	emas	däl	deyil	değil	degil
17	всё	пĕтĕм	бары	бөтен, бары	бөтә	бәрi, бүкiл, барлық	barcha	bary	bütün	tümü	bütün
18	много	нумай	элбэх	күп	күп	көп	ko'p	köp, ençeme	çox	çok	çoq
19	несколько	хăш, темиçе	хас да, ханнык эрэ	берничә	бер нисә	бiрнеше	bazi	berentak	bəzi	birkaç, bazı	bir qaç, bazı
20	мало	кăшт, сахал	аҕыйах	аз	аҙ	аз	oz	az	az	az	az
21	другой	урăх	атын	башка	башҡа	басқа	boshqa	başga	başqa	diğer	başqa, diger
22	один	пĕрре	биир	бер	бер	бiр	bir	bir	bir	bir	bir
23	два	иккĕ	икки	ике	ике	екі	ikki	iki	iki	iki	eki
24	три	виççĕ	үс	өч	өс	үш	uch	üç	üç	üç	üç
25	четыре	тăваттă	түөрт	дүрт	дүрт	төрт	to'rt	dört	dörd	dört	dört
26	пять	пиллĕк	биэс	биш	биш	бес	besh	bäş	beş	beş	beş
27	большой	пысăк, мăн	улахан	зур	ҙур, өлкән	үлкен, зор	yirik, katta	belent, beyik, uly	böyük	büyük	büyük, balaban
28	длинный	вăрăм	уһун	озын	оҙон	ұзын	uzun	uzyn	uzun	uzun	uzun
29	широкий	сарлака	киэҥ, кэтит	киң	киң	кең	keng	giňiş	geniş	geniş	keñ, keniş
30	толстый	хулăн	халыҥ	калын	ҡалын, йыуан	толық, қалың	qalin	galyň	qalın	kalın	qalın
31	тяжелый	йывăр	ыар, ыарахан	авыр	ауыр	ауыр	og'ir	agyr	ağır	ağır	ağır
32	маленький	пĕчĕк	кыра, куччугуй	кечкенә, кече	бәләкәй, кесе	кішкентай, кіші	kichkina, kichik	kiçi	kiçik, balaca	küçük	kiçik
33	короткий	кĕске	кылгас	кыска	ҡыҫҡа	қысқа	qisqa	gysga	qısa	kısa	qısqa
34	узкий	ансăр	кыараҕас	тар	тар	тар	tor	dar	dar	dar	tar
35	тонкий	çӳхе, çинче	синньигэс, чараас	нечкә, нәзек	нәҙек	нәзiк	ozg'in	inçe	nazik	ince	ince
36	женщина	хĕрарăм	дьахтар	хатын	ҡатын	әйел, қатын	xotin, ayol	heleý, aýal	qadın	kadın	qadın, apay
37	мужчина	ар	эр киһи	ир	ир	ер, кек	erkak	adam	kişi	adam	erkek, aqay
38	человек	çын, эдем	киһи	кеше	кеше, әҙәм	кiсi, адам	inson, kishi	ynsan, adam	insan, adam	insan	adam, kişi, insan
39	ребёнок	ача	оҕо	бала	бала	бала	bola	çaga	bala, uşaq, çağa	çocuk	bala
40	жена	арăм	ойох	хатын	ҡатын	әйел, қатын	xotin, ayol	aýal	arvad	eş, karı	apay, qadın, qarı
41	муж	упăшка	эр	ир	ир	күйеу, ер	xo'jayin, er	är	ər	koca	aqay, qoca
42	мать	анне, аби, абай	ийэ	ана	әсә	ана	ona	eje	ana	anne, ana	ana
43	отец	атте, ади	аҕа	ата	ата	әке, ата	ota	däde	ata	baba, ata	baba
44	животное	чĕр чун, выльăх	кыыл, харамай	хайван, җәнлек	йәнлек, хайуан	хайуан, жануар	hayvon	haýwan	heyvan	hayvan	ayvan
45	рыба	пулă	балык	балык	балыҡ	балық	baliq	balyk	balıq	balık	balıq
46	птица	кайăк	чыычаах, көтөр	кош	ҡош	құс	qush	guş	quş	kuş	quş
47	собака	йытă	ыт	эт	эт	ит	it	it, köpek	it, köpək	köpek, it	köpek, it
48	вошь	пыйтă	быт	бет	бет	бит	bit	bit	bit	bit	bit
49	змея	çĕлен	моҕой, эриэн үөн	елан	йылан	жылан	ilon	ýylan	ilan	yılan	yılan
50	червь	ӑман, хурт	үөн	корт	ҡорт	құрт	qurt	gurt	qurd	kurt	qurt
51	дерево	йывăç	мас	агач	ағас	ағаш	daraxt, yog'och	bag, agaç	ağac	ağaç	terek (растение), ağaç (материал)
52	лес	вăрман	тыа, ойуур	урман	урман	орман, тоғай	o'rmon	tokaý	meşə	orman	orman, dağ
53	палка	патак, туя	мас, тайах	таяк	таяҡ	бұтақ, таяқ	kaltak, tayoq	çöp	çubuq	çubuk	tayaq
54	фрукт	улма	фрукт	җимеш	емеш	жемiс	meva	miwe	meyvə	meyve	meyva, yemiş
55	семя	вăрлăх	туораах, бурдук	бөртек, орлык	орлоҡ	тұқым, ұрық	urug'	tohum	toxum	tohum	urluq, tuhum
56	лист	çулçă	сэбирдэх	яфрак	япраҡ	жапырақ	yaproq	ýaprak	yarpaq	yaprak	yapraq
57	корень	тымар	силис	тамыр	тамыр	тамыр	ildiz, tomir	kök	kök	kök	tamır
58	кора	хуп	хатырык	кабык	ҡабыҡ, ҡайыр	қабық	qobiq	gabyk	qabıq	kabuk	qabuq
59	цветок	чечек	сибэкки, чэчик	чәчәк, гөл	сәскә	гүл, шешек	gul, chechak	gül	çiçək, gül	çiçek	çiçek (çeçek)
60	трава	курăк	от	үлән	үлән	от, шөп	o't	ot	ot	ot, çimen	ot
61	верёвка	вĕрен	быа	бау, аркан	бау	арқан, бау	arqon	tanap	ip	halat	yip, sıcım, arqan
62	кожа	тир	тэрии	тире	тире	терi	teri	deri	dəri	deri	teri
63	мясо	аш, какай	эт	ит	ит	ет	go'sht, et	et	ət	et	et
64	кровь	юн	хаан	кан	ҡан	қан	qon	gan	qan	kan	qan
65	кость	шăмă	унуох	сөяк	һөйәк	сүйек	suyak	süňk	sümük	kemik	kemik, süyek
66	жир	çу	сыа	май	май	май	yog', moy	semiz	piy	yağ	yağ, may
67	яйцо	çăмарта	сымыыт	йомырка	йомортҡа	жұмыртқа	tuxum	ýumurtga	yumurta	yumurta	yımırta
68	рог	мăйрака	муос	мөгез	мөгөҙ	мүйiз	muguz	şah	buynuz	boynuz	boynuz, müyüz
69	хвост	хӳре	кутурук	койрык	ҡойроҡ	құйрық	quyruq	guýruk	quyruq	kuyruk	quyruq
70	перо	тĕк	түү, куорсун	каурый	ҡауырһын	жүн, қауырсын	pat	ýelek	tük	tüy	tük
71	волос	çӳç	баттах	чәч, кыл	сәс, ҡыл	шаш, түк, қыл	soch, qil	saç	saç	saç	saç
72	голова	пуç	бас	баш	баш	бас	bosh	baş	baş	baş	baş
73	ухо	хăлха	кулгаах	колак	ҡолаҡ	құлақ	quloq	gulak	qulaq	kulak	qulaq
74	глаз	куç	харах	күз	күҙ	көз	ko'z	көз	göz	göz	köz
75	нос	сăмса	мурун	борын	танау, морон	мұрын	burun	burun	burun	burun	burun
76	рот	çăвар	айах	авыз	ауыҙ	ауыз	og'iz	agyz	ağız	ağız	ağız
77	зуб	шăл	тиис	теш	теш	тiс	tish	diş	diş	diş	tiş
78	язык	чĕлхе	тыл	тел	тел	тiл	til	dil	dil	dil	til
79	ноготь	чĕрне	тыҥырах	тырнак	тырнаҡ	тырнақ	tirnoq	dyrnak	dırnaq	tırnak	tırnaq
80	стопа	ура	атах	аяк	табан	табан	oyoq	aýak	ayaq	ayak	ayaq
81	нога	пĕçĕ	буут	бот	аяҡ	аяқ	oyoq	aýak	qıç	bacak	ayaq, bacaq
82	колено	чĕр куççи	тобук	тез	тубыҡ	тiзе	tizza	dyz	diz	diz	tiz
83	рука	алă	илии	кул	ҡул	қол	qo'l	el	əl	el	qol, el
84	крыло	çунат	кынат	канат	ҡанат	қанат	qanot	ganat	qanad	kanat	qanat
85	живот	хырăм	ис	эч	эч, ҡорһаҡ, ҡарын	қарын, іш	qorin	garyn	qarın	karın	qarın
86	кишки	пыршă	очоҕос	эчәк	эсәк	iшек	ichak		içalat	bağırsak	içek, işkembe
87	шея	мăй	моой	муен	муйын	мойын	bo'yin	boýun	boyun	boyun	boyun
88	спина	çурăм	кэлин, арҕа	арка	арҡа	арқа	orqa	arka	arxa, kürək	arka	arqa
89	грудь	кăкăр	түөс	күкрәк, түш	күкрәк, түш	көкiрек, төс	ko'krak, ko'ksi, to'sh	göwüs	sinə, köks	göğüs	köküs, kökrek
90	сердце	чĕре	сүрэх	йөрәк	йөрәк	жүрек	yurak	ýürek	ürək	yürek	yürek
91	печень	пĕвер	быар	бавыр	бауыр	бауыр	bag'ir	bagyr	ciyər	karaciğer, ciğer	qara ciger
92	пить	ĕçме	ис	эчәргә	эсеү	iшу	ichmoq	içmek	içmək	içmek	içmek
93	есть	çиме	аһаа	ашарга	ашау	жеу	yemoq	iýmek	yemək	yemek	aşamaq
94	кусать	çыртма	ытыр	тешләргә	тешләү	тiстеу	tishlamoq	çeýnemek	dişləmək	ısırmak	tişlemek
95	сосать	ĕмме	эм	имәргә	имеү	ему	emmoq, so'rmoq	emmek	əmmək	emmek	emmek
96	плевать	сурма	силлээ, тыбыыр	төкерергә	төкөрөү	түкiру	tuplamoq	tüýkürrmek	tüpürmək	tükürmek	tükürmek
97	рвать, блевать	хĕсме	хайыт	костырырга	ҡоҫоу	құсу	qusmoq	gusmak	qusmaq	kusmak	qusmaq
98	дуть	вĕрме	үр	өрергә	өрөү	үру, үрлеу	esmoq	üflemek	filəmək	üflemek	üfürmek (о человеке), esmek (о ветре)
99	дышать	сывлама	тыын	суларга	тын алыу, һулау	дем алу	nafas olmoq, dam chiqalmoq	dem almak	nəfəs almaq	soluk almak	nefes almaq
100	смеяться	кулма	күл	көлергә	көлөү	күлу	kulmoq	gülmek	gülmək	gülmek	külmek
101	видеть	курма	көр	күрергә	күреү	көру	ko'rmoq	görmek	görmək	görmek	körmek
102	слышать	илтме	иһит	ишетергә	ишетеү	есту	eshitmoq	eşitmek	eşitmək	duymak, işitmek	eşitmek
103	знать	пĕлме	бил	белергә	белеү	бiлу	bilmoq	bilmek	bilmək	bilmek	bilmek
104	думать	шутлама	өйдөө	уйларга	уйлау	ойлау	o'ylamoq	pikir etmek	düşünmək	düşünmek	tüşünmek, oylamaq
105	нюхать	шăшлама	сыттаа	иснәргә	еҫкәү	иiскеу	isqamoq	ysgamak	iyləmək, qoxlamaq	koklamak	qoqlamaq
106	бояться	хăрама	куттан	куркырга	ҡурҡыу	қорқу	qo'rqmoq	eýmenmek	qorxmaq	korkmak	qorqmaq
107	спать	çăвăрма	утуй	йокларга	йоҡлау	ұйықтау	uxlamoq	ýatmak, uklamak	yatmaq	uyumak	yuqlamaq
108	жить	пурăнма	олор	яшәргә	йәшәү	жасау	yashamoq	ýaşamak	yaşamaq	yaşamak	yaşamaq
109	умирать	вильме	өл	үләргә	үлеү	өлу	o'lmoq	ölmek	ölmək	ölmek	ölmek
110	убивать	вĕлерме	өлөр	үтерергә	үлтереү	өлтiру	o'ldirmoq	öldürmek	öldürmək	öldürmek	öldürmek
111	драться	вăрçма	охсус	сугышырга	һуғышыу	соғысу, ұрысу	urushmoq	uruşmak, söweşmek	vuruşmaq, savaşmaq	savaşmak	kötekleşmek, talaşmaq
112	охотиться	тытма??	бултаа	ауларга	аулау	аулау	ovlamoq	awlamak	ovlamaq	avlamak	avlamaq
113	ударить	çапма	сыс	сугарга, бәрергә	һуғыу, ороу	ұру, соғу	urmoq	patlamak	vurmaq	vurmak	urmaq
114	резать	касма	кыс	кисәргә	ҡырҡыу, киҫеү	кесу	kesmoq	kesmek	kəsmək	kesmek	kesmek
115	разделить	пайлама	хайыт	ярырга	бүлеү	жару, бөлу	yormoq	ýarylmak	bölmək	yarmak	bölmek
116	колоть	чикме	тэс, тэһэ, оҕус	чәнчергә	сәнсеү, ҡаҙау	сұғу, қадау	qadamoq	pyçaklamak	vurmaq	bıçaklamak	sançmaq
117	царапать	шăйăрма	хайы тарт	тырнарга	тырнау	тырнау	tirnamoq	dyrnaçaklamak	cızmaq	tırnamak	tırnamaq
118	копать	чавма	хас	казырга	ҡаҙыу	қазу	qazimoq	gazmak	qazımaq	kazımak	qazmaq
119	плавать	ишме	уһун	йөзәргә	йөҙөү	жүзу	suzmoq	ýüzmek	üzmək	yüzmek	yaldamaq
120	летать	вĕçме	көт	очарга	осоу	ұшу	uchmoq	uçmak	uçmaq	uçmak	uçmaq
121	ходить	утма, çӳреме	дьаарбай	йөрергә	йөрөү	бару, жүру	yurmoq	ýöremek	gəzmək, yerimək	yürümek, gezmek	yürmek, kezmek
122	приходить	кильме	кэл	килергә	килеү	келу	kelmoq	gelmek	gəlmək	gelmek	kelmek
123	лежать	выртма	сыт	ятарга	ятыу	жату	yotmoq	ýatmak, uzanmak	uzanmaq	yatmak	yatmaq
124	сидеть	ларма	олор	утырырга	ултырыу	отыру	o'tirmoq	oturmak	oturmaq	oturmak	oturmaq
125	стоять	тăма	тур	торырга	тороу	тұру	turmoq	durmak	durmaq	durmak	turmaq
126	вертеть	пăрма, çавăрма	эргий	борырга	бороу	бұру, бұрылу, айналу	burmoq	dönmek	dönmək	dönmek	aylandırmaq
127	падать	ӳкме	түс	төшәргә, егылырга	төшөү	түсу, құлау	yiqilmoq, tushmoq	çökmek	düşmək	düşmek	tüşmek
128	давать	пама	биэр	бирергә	биреү	беру	bermoq	bermek	vermək	vermek	bermek
129	держать	тытма	тут	тотарга	тотоу	тұту, ұстау	tutmoq	tutmak	tutmaq	tutmak	tutmaq
130	сжимать	чăмăртма, хĕсме	ык	кысарга	ҡыҫыу	қысу	siqmoq, qismoq	sykmak	sıxmaq	kısmak	sıqmaq, qısmaq
131	тереть	сăтăрма	аал	ышкырга	ышҡыу	ысқылау	surkamoq	sürtenmek	sürtmək	sürtmek	sürtmek
132	мыть	çума	сууй	юарга	йыуыу	жуу	yuvmoq	ýuwmak	yumaq	yıkamak	yuvmaq
133	вытирать	шăлма	сот	сөртергә	һөртөү	сүрту	surtmoq	süpürmek	silmək	silmek	silmek
134	тянуть	туртма	тарт	тартырга	тартыу	тарту	tortmoq	tartmak, çekmek	çəkmək	çekmek	çekmek, tartmaq
135	толкать	тĕкме	үт, ас	этәргә	этәреү/этеү	басу?, итеру	itarmoq	itmek	itələmək	itmek	türtmek, itemek
136	бросать	пăрахма	бырах	ташларга	ташлау	тастау	tashlamoq	atmak	atmaq	atmak	atmaq
137	вязать	çыхма	баай	бәйләргә	бәйләү	байлау	boylamoq, bog'lamoq	bogmak	bağlamaq	bağlamak	bağlamaq
138	шить	çĕлеме, тĕрлеме	тик	тегәргә	тегеү	тiгу	tikmoq	tikmek	tikmək	dikmek	tikmek
139	считать	шутлама	аах	санарга	һанау	санау	sanamoq	sanamak	saymaq	saymak	saymaq
140	сказать	теме	эт	әйтергә	әйтеү	айту, деу	demoq	diýmek	demək	demek	demek, aytmaq
141	петь	юрлама	ыллаа	җырларга	йырлау	ән айту, жырлау	aytmoq	saýramak	oxumaq	şarkı söylemek	yırlamaq
142	играть	вылляма	оонньоо	уйнарга	уйнау	ойнау	o'ynamoq	oýnamak	oynamaq	oynamak	oynamaq
143	плыть	ишме	уһун	йөзәргә	йөҙөү	жүзу	yuzmoq	ýüzmek	üzmək	yüzmek	yaldamaq
144	течь	юхма	хамнаа	агарга	ағыу	ағу	oqmoq	akmak	axmaq	akmak	aqmaq
145	замерзать	шăнма	тоҥ	өшергә	туңыу, өшөү	тоңу, үсу	muzlamoq, yaxlamoq	şatlamak	donmaq	üşümek	üşümek, toñmaq
146	пухнуть	шыçма	үлүн, өндөй, улаат	шешәргә	шешеү	iсу, iсiну	shishmoq	çişmek	şişmək	şişmek	şişmek
147	солнце	хĕвел	күн	кояш	ҡояш	күн	quyosh, kun	gün	gün, günəş	güneş	küneş
148	луна	уйăх	ый	ай	ай	ай	oy	aý	ay	ay	ay
149	звезда	çăлтăр	сулус	йолдыз	йондоҙ	жұлдыз	yulduz	ýyldyz	ulduz	yıldız	yıldız
150	вода	шыв, шуу	уу	су	һыу	су	suv	suw	su	su	suv
151	дождь	çăмăр	самыыр, ардах	яңгыр	ямғыр	жаңбыр	yomg'ir	ýagmak	yağmaq	yağmur	yağmur
152	река	çирма	өрүс	елга	йылға	өзен, дария	daryo	derýa	çay	nehir, ırmak	özen
153	озеро	кӳлĕ	күөл	күл	күл	көл	ko'l	köl	göl	göl	köl
154	море	тинĕс	муора, байҕал	диңгез	диңгеҙ	теңiз	dengiz	deňiz	dəniz	deniz	deñiz
155	соль	тăвар	туус	тоз	тоҙ	тұз	tuz	duz	duz	tuz	tuz
156	камень	чул	таас	таш	таш	тас	tosh	daş	daş	taş	taş
157	песок	хăйăр	кумах	ком	ҡом	құм	qum	gum	qum	kum	qum
158	пыль	тусан	күдэн, быыл	тузан	саң, туҙан	тозаң, шаң	g'ubor, to'zon, chang	çaň, toz	toz	toz	toz
159	почва	çĕр, тăпра	буор	җир, туфрак	тупраҡ	топырақ	tuproq	toprak	torpaq	toprak	topraq
160	облако	пĕлĕт	былыт	болыт	болот	бұлт	bulut	bulut	bulud	bulut	bulut
161	туман	тĕтре	туман	томан	томан	тұман	tuman	duman	duman	sis, duman	tuman
162	небо	тӳпе	халлаан	күк	күк	көк, аспан	ko'k, osmon	gök, asman	göy	gök	kök
163	ветер	çил	тыал	җил	ел	жел	yel	ýel	külək, yel	rüzgar, yel	yel
164	снег	юр	хаар	кар	ҡар	қар	qor	gar	qar	kar	qar
165	лёд	пăр	муус	боз	боҙ	мұз	muz	buz	buz	buz	buz
166	дым	тĕтĕм	буруо	төтен	төтөн	түтiн	tutun	tüsse	tüstü	duman	tuman, tütün
167	огонь	вут	уот	ут	ут	от	ot, otash	ot	od	ateş	ateş
168	зола	кĕл	күл	көл	көл	күл	kul	kül	kül	kül	kül
169	гореть	çунма	умай	янарга	яныу	жану	yonmoq	ötmek, otlamak	yanmaq	yanmak	yanmaq
170	дорога	çул	суол	юл	юл	жол	yo'l	ýol	yol	yol	yol
171	гора	ту	хайа	тау	тау	тау	tog'	dag	dağ	dağ	dağ
172	красный	хĕрлĕ	кыһыл	кызыл	ҡыҙыл	қызыл	qizil	gyzyl	qırmızı, qızıl	kırmızı, kızıl	qızıl, qırmızı
173	зелёный	симĕс	от күөх	яшел	йәшел	жасыл	yashil	ýaşyl	yaşıl	yeşil	yeşil
174	жёлтый	сарă	араҕас, саһархай	сары	һары	сары	sariq	sary	sarı	sarı	sarı
175	белый	шурă	үрүҥ, маҕан	ак	аҡ	ақ	oq	ak	ağ	beyaz, ak	beyaz, aq
176	чёрный	хура	хара	кара	ҡара	қара	qora, siyoh	gara	qara	siyah, kara	qara
177	ночь	каç	түүн	төн	төн	түн	kecha, tun	gije	gecə	gece	gece
178	день	кун	күнүс	көн	көн	күн	kunduz	gündiz	gündüz	gün (сутки), gündüz (время суток)	kün (сутки), kündüz (время суток)
179	год	çул	сыл, дьыл	ел	йыл	жыл	yil	ýyl	il	yıl, sene	yıl, sene
180	тёплый	ăшă	сылаас	җылы	йылы	жылы	iliq	ýyly	ilıq	ılık, sıcak	issi
181	холодный	сивĕ	тымныы	салкын, суык	һыуыҡ	суық	sovuq	sowuk	soyuq	soğuk	suvuq
182	полный	туллы	толору	тулы	тулы	толы	to'q, to'la	dok	dolu	dolu	tolu
183	новый	çĕнĕ	саҥа	яңа	яңы	жаңа	yangi	täze	yeni, təzə	yeni	yañı
184	старый	кивĕ, ватă	эргэ	иске	иҫке	ескi, көне	eski, qari	köne, garry	köhnə	eski	eski
185	хороший	лайăх	үчүгэй, үтүө	яхшы	яҡшы	жақсы	yaxshi	ýagşy	yaxşı	iyi	yahşı, eyi
186	плохой	япăх, начар	дьаабы, куһаҕан	начар	насар, яман	нашар, жаман	yomon	bet, pis, ýaman	pis	kötü	yaman, fena, osal, yaramay
187	гнилой	çĕрĕк	ириҥэ	черек	серек	шiрiк	chirirk	çüýrük	çürük	çürük	çürük
188	грязный	пыльчăклă, лапраллă	кирдээх	пычрак	бысраҡ	кiр	kir	hapa, kirli	çirkli	kirli	kirli
189	прямой	тӳрĕ	көнө	туры	тура	тура	to'g'ri, tik	göni	düz	düz	tüz
190	круглый	çаврака	төгүрүк	түгәрәк	йоморо, түңәрәк	домалақ, жұмыр	dumaloq	tegelek	yumru	yuvarlak	tögerek, tomalaq
191	острый	çивĕч	сытыы	үткен	үткер	жiтi, өткiр	o'tkir	ýiti	iti	keskin	keskin, ötkür
192	тупой	мăка	сыппах	үтмәс	үтмәҫ	доғал	to'mtoq	kütek	küt	küt	toqal
193	гладкий	яка	килэркэй	шома	шыма	тегiс, жатық	silliq, tekis	tekiz	hamar	düz	tegiz, tüz
194	мокрый	йĕпе	сииктээх, инчэҕэй	юеш, дымлы	йеүеш, дымлы	дымқыл, ылғал	ho'l	çygly	nəm, yaş	ıslak, yaş	sılaq
195	сухой	типĕ	кураанах	коры	ҡоро	құрғақ	quruq, qurg'oq	qury	quru	kuru	quru
196	правильный	тĕрĕс	сөпкө	дөрес, туры	дөрөҫ	дұрыс, тура	to'g'ri, durust	dürs	düzgün	doğru	doğru
197	близкий	çывăх	чугас	якын	яҡын	жақын	yaqin	ýakyn	yaxın	yakın	yaqın
198	далекий	инче	ыраах	ерак	алыҫ, йыраҡ	ұзақ, алыс	uzoq, olis, yiroq	uzak, alyş	uzaq	uzak	uzaq
199	правый	сылтăм	уҥа	уң	уң	оң	o'ng	sag	sağ	sağ	oñ, sağ
200	левый	сулахай	хаҥас	сул	һул	сол	chap, so'l	çep	sol	sol	sol
201	на (чём-то)	-та/-те	-га/-ҕа	-да/-дә, өстендә	-да/-дә, өҫтөндә	-да/-де, үстінде	-da	-da	-da/-də	-da/-de/-ta/-te	-da/-de/-ta/-te, üstünde
202	в (чём-то)	-та/-те	иһигэр	-да/-дә, эчендә	-да/-дә, эсендә	iшiнде, -да(-та)/-де(-те)	-da	-da	-da/-də	-da/-de/-ta/-te	-da/-de/-ta/-te, içinde
203	с (чем-то)	-па/-пе	кытары	белəн	менән	менен	bilan	bilen	ilə, -la/-lə	ile, -la/-le	-nen, ile
204	и	тата, та, те	уонна	да/дә, һәм	һәм, ла/лә, да/дә	және, -да/-де	va	we	və	ve	ve
205	если	эхер	буоллаҕына, өскө	-са/-сә, әгәр	-һа/-һә, әгәр	егер	agar	eger	əgər	-sa/-se, eğer	-sa/-se, eger
206	потому что	пирки	ол иһин	чөнки	сөнки	өйткенi, себебі	chunki	çünki	çünki	çünkü	çünki
207	имя	ят	аат	исем, ат	исем	ат, есiм	ot, nom, ism	at	ad	isim, ad	ad, isim