Перейти к содержанию

Приложение:Списки Сводеша для тунгусо-маньчжурских языков

Материал из Викисловаря
Списки Сводеша для разных языков
Абхазо-адыгскиеАфразийскиеБалтийскиеБантуГерманскиеГреческийДене-енисейскиеИндоарийскиеИндоиранскиеИскусственныеКельтскиеМонгольскиеНахско-дагестанскиеПалеоазиатскиеРоманскиеСамодийскиеСино-тибетскиеСлавянскиеТунгусо-маньчжурскиеТупи-гуараниТюркскиеФинно-угорскиеКартвельские

Данные

[править]
Тунгусо-маньчжурские языки

Списки

[править]

В эвенкийском языке на первом месте стоят слова эвенкийского литературного языка, затем — синонимы и диалектизмы, обозначены звёздочкой (*).

Русский Эвенкийский Эвенский Негидальский Нанайский Ульчский Орокский Удэгейский Орочский Маньчжурский sjo juc
1 я би бӣ би мӣ би би би бӣ ᠪᡳ (би, bi) ᠪᡞ (би, bi) *mi-ni ("мой")
2 ты си хӣ сӣ сӣ си сӣ си сӣ ᠰᡳ (си, si) ᠰᡞ (си, si) [[ ]]
3 он нуӈан, но̄н* ноӈа̇н ноӈан нёани на̄ни̇ но̄ни нуани ну̇ӈани (и, i), ᡨᡝᡵᡝ (тэрэ, tere) (и, i), ᡨᡝᠷᡝ (тэрэ, tere) [[ ]]
4 мы бу (э)
мит (и)
бӯ (э)
мут (и)
бу (э)
биттэ (и)
буэ бӯ, буэ бӯ бу (э)
минти (и)
бӯ (э)
бити (и)
ᠪᡝ (бэ, be) (э)
ᠮᡠᠰᡝ (мусэ, muse) (и)
ᠪᡝ (бэ, be) (э)
ᠮᡠᠰᡝ (мусэ, muse) (и)
*mən-ni ("наш")
5 вы сӯ хӯ сӯ суэ сӯ, суэ сӯ сӯ сӯ ᠰᡠᠸᡝ (сувэ, suwe) ᠰᡠᠸᡝ (сувэ, suwe) *ʃu
6 они нуӈартын, но̄ртын* ноӈа̇ртан ноӈатил нёанчи на̄ти̇ но̄чи нуати нуӈанти ᠴᡝ (чэ, ce), ᡨᡝᠰᡝ (тэсэ, tese) ᠴᡝ (чэ, ce), ᡨᡝᠰᡝ (тэсэ, tese) [[ ]]
7 этот эр эрэк э₀й эй, тэ̄ти эй, э̄ву эр, эри эй, ути эи, эти ᡝᡵᡝ (эрэ, ere) ᡝᠷᡝ (эрэ, ere) *ərə, *ou-lə-ə
8 тот тар та̄р тай тэй, то̄ти ти̇ та̄, та̄ри́ тэ̄ти, тэйи, ути тэи, танти ᡨᡝᡵᡝ (тэрэ, tere) ᡨᡝᠷᡝ (тэрэ, tere) [[ ]]
9 здесь э̄дӯ эду, эвгили э₀дӯ, э₀лӣ недуэ̄, эйду эйду иду, еду, эду оло э̄ду, э̄лэ ᡝᡵᡳ (эри, eri)
ᡠᠪᠠ (уба, uba)
ᡠᠪᠠ (уба, uba) [[ ]]
10 там тадӯ, та̄ла̄ ча̄гду, тала та̄дӯ, та̄ла̄ чадоа̄ ти̇ду̇ тала, чаду тала, утаду, утала та̄ду̇, та̄ла ᡨᡠᠪᠠ (туба, tuba) ᡨᡠᠪᠠ (туба, tuba) [[ ]]
11 кто ӈӣ, э̄кун ӈӣ, я̄надь ӈӣ уй, хай уй, ӈуй хаи́/хајга; ӈу́и нӣ нӣ ᠸᡝ (вэ, we) [[ ]] [[ ]]
12 что аӈӣ, е̄, э̄кун я̄к е̄, е̄ва, е̄йа, е̄хун хай ӽай хаи́/хај я̄ я̄ ᠠᡳ (ай, ai) [[ ]] [[ ]]
13 где ӣдӯ, ӣлэ̄; ӣлӣ иду, илэ е̄ла̄, е̄лӣ, ӣдӯ хайду хайду̇ хајду́; са/ сага; хајки́ и̂, илэ̂, йэу̂ я̄ла, иду̇ ᠠᡳᡩᡝ (айдэ, aide), ᠶᠠᡩᡝ (ядэ, yade, "кому"), ᠶᠠᠪᠠ (яба, yaba), ᠠᡳᠪᡳᡩᡝ (айбидэ, aibide), ᠠᠪᠠ (аба, aba) [[ ]] [[ ]]
14 когда о̄кин, э̄мӣ-да̄* о̄к а̄лӣ, о̄кин ха̄ли ха̄ли̇ ха̄ли́ али а̄ли ᠠᡨᠠᠩᡤᡳ (атаӈги, atanggi) [[ ]] [[ ]]
15 как о̄н, о̄ни, антыт о̄н о̄н, о̄ни, о̄нигда хо̄ни, хо̄ня̄ хони̇ хони́ оно еду, о̄ни ᠠᠪᠰᡳ (абси, absi)
ᠠᡩᠠᡵᠠᠮᡝ (адарамэ, adarame)
ᠠᠨᡨᠠ (аньта, anta)
[[ ]] [[ ]]
16 не э-мӣ; -ра, -мӣ; эсин... бисӣ а̄ч, а̄чча, эникэн а̄чин, э- аба эӡи, эчили, -си; биси э-; ана э-, ата-; анчи ата-, э-, эӡи ᡠᠮᡝ (умэ, ume), ᠸᠠᡴᠠ (вака, waka); (нет) ᠠᡴᡡ (акӯ, akū) [[ ]] [[ ]]
17 все упкат бумӈадюр, төнэн, кубэ̇ч, чэ̄лэн, э̄йду кевке, кэпуктэ, опкал, хэ̄п, чопал хэм, чуӈнӯ, чопал, дек хэм, хум; чу̇пал(и̇), чуӈну чу́пали́, гэм гэлэ̂ гэрэ̄(н); ни-дэ̄; га̄м, чупали, я̄-да; еванигда ᡝᡳᡨᡝᠨ (эйтэнь, eiten), ᡤᡝᠮᡠ (гэму, gemu), ᠶᠣᠣᠨᡳ (ёони, yooni) [[ ]] [[ ]]
18 много кэтэ, хэгды*, баран*, эгды* о̄ки-да, хо̄я, чэ̄въэ эгди, байан, малхун гэрэ̄н(гэрэн), эгди гэрэн, эгди гэрэ(н-), эгӡи ади-ади, эгди ади-ади, эгди ᠯᠠᠪᡩᡠ (лабду, labdu), ᡤᡝᡵᡝᠨ (гэрэнь, geren) [[ ]] [[ ]]
19 несколько адыка̄н ады-да адӣ-ха, адӣкка̄н-да̄; асука̄н; ха̄- эм хадоа хэрэ̄-дэ ха̄су́н-да ади-ади ади-ади, аду̇бада ᡠᡩᡠᡩᡠ (удуду, ududu) [[ ]] [[ ]]
20 мало ады̄ка̄н угӣкэ̄н, угӯкун адыкун н’иткӯнӡи, оғӣ/ойӣ, угдихэ ои ои̇ (ойи̇) оји/ оюка/ оюканӡи́ вача́(н) няӈга, уйяка(н) ᡴᠣᠮᠰᠣ (комсо, komso) [[ ]] [[ ]]
21 другой ге̄; хуӈту аӈили, ха̄н, хөнтэ ге̄, хоӈтэ гой гойи̇ гој/ гои́/ гојн’е гагда, хоӈто не, хоӈто ᡤᡡᠸᠠ (гӯва, gūwa) [[ ]] [[ ]]
22 один умун өмэн эмэн эмун, эм у̇м, у̇му̇н, ом, омон ге̄да/ гида омо омо(н) ᡝᠮᡠ (эму, emu) [[ ]] [[ ]]
23 два дю̄р дӫр ӡӯл дюэр ӡуэл(и) дӯ ӡӯ дю ᠵᡠᠸᡝ (ӡувэ, juwe) [d͡ʒuwe] [[ ]] [[ ]]
24 три илан илан елан/ илан илан и̇лан ила(н-) ила ила(н) ᡳᠯᠠᠨ (илань, ilan) [[ ]] [[ ]]
25 четыре дыгин дыгэн диғин, дийин дуин дуин ӡӣн дӣ дӣ(н) ᡩᡠᡳᠨ (дуйнь, duin) [[ ]] [[ ]]
26 пять тунӈа тунӈан тон’ӈа/ туӈн’а тойӈга ту̇нӡа ту́нда туӈа туӈа(н) ᠰᡠᠨᠵᠠ (суньӡа, sunja) [[ ]] [[ ]]
27 большой хэгды, хэгдыӈэ, эгды, кали чэлэ, эгден кэтэй, эгдэӈэ̄ да̄и да̄и̇ да̄и́, кадара са̄гди са̄гди ᠠᠮᠪᠠ (амба, amba) [[ ]] [[ ]]
28 длинный ӈо̄ним ӈона̇м ӈоном ӈоними валми̇, волми̇, ӈолми̇ ӈон’и́ми́ ваними̂ ӈо̄ними ᡤᠣᠯᠮᡳᠨ (голминь, golmin) [[ ]] [[ ]]
29 широкий ды̄вэ̄н, албин, дэлэй*, нэптэрин*, вардама*; эмӈэ; авам дэ̄мӈэ̇, э̄мӈэ; калбин авам, албин, эмӈэ дарами, хугди голи̇, дарами̇, хугди дарами; хэмгэ агби да̄ми, эммэ ᠣᠨᠴᠣ (оньчо, onco)
ᠯᡝᠯᡳ (лэли, leli)
[[ ]] [[ ]]
30 толстый дырам, лукту дыра̇м дейам ӈоами; дирами ва̄ми̇, ӈоами̇, дикту, ди̇рами̇ ӡи́рами; тэилэ, мо̄ми боу̂, диа̂ми диями ᠵᡳᡵᠠᠮᡳᠨ (ӡираминь, jiramin) [[ ]] [[ ]]
31 тяжёлый ургэ, ургэпчу ургэ̇ уйгэгди хуйгэ хуӡэули худэвли угэйи уггэ ᡠᠵᡝᠨ (уӡэнь, ujen) [[ ]] [[ ]]
32 маленький хулукӯн, никӯн көчукэн нахатикка̄н, н’иткӯн нӯчи н’ӯчи нучи/ нучикэ ӈич’а, ӈич’аӈку ӈӣчи ᠠᠵᡳᡤᡝ (аӡигэ, ajige) [[ ]] [[ ]]
33 короткий урумкӯн урумкун уйумкӯн хурми хурми хурдуми, хумурудумэ умач’а ӯми ᡶᠣᡥᠣᠯᠣᠨ (фохолонь, foholon) [[ ]] [[ ]]
34 узкий тые, силимкӯн, капчи, туллэде, нэмкӯн*, туе*, нэюмкӯн* хилумкун силимкӯн, хипкӣ сикпи; нэмдэ нэмдэ, пикпин нэмдэ каӈкяса, кяб’ау, нэмнэс’э нэмнэ; сипи ᡥᠠᡶᡳᡵᠠᡥᡡᠨ (хафирахӯнь, hafirahūn)
ᡳᠰᡥᡝᠯᠶᡝᠨ (исхэлень, is’heliyen)
[[ ]] [[ ]]
35 тонкий нэмкӯн, хурумэ*, чурбика*, никру* нэмкун нэмкӯн нэмдэ; нэми нэми нэмэдэ; нэмил’эттэ нэмеч’э нэми; нэмнэ ᠨᡝᡴᡝᠯᠶᡝᠨ (нэкэлень, nekeliyen) [[ ]] [[ ]]
36 женщина аси аси асӣ эктэ, эктэ най, эктэнӣ э̄ктэ н’ӣ э̄ктэ, аси́ а̂нта аса(н), э̄кэ(н) ᡥᡝᡥᡝ (хэхэ, hehe) [[ ]] [[ ]]
37 мужчина бэе бэй, няри бэйе хусэ най, хусэ, хусэмди хусэ н’ӣ, хусэн’и хусэ н’и/ хусэн’н’е/ нари́ нӣнта хусэ не, нӣма, нӣни ᡥᠠᡥᠠ (хаха, haha) [[ ]] [[ ]]
38 человек илэ, бэе бэ̇й бэйе най н’ӣ нари́ нӣ не ᠨᠶᠠᠯᠮᠠ (нялма, niyalma) [[ ]] [[ ]]
39 ребёнок куӈака̄н куӈакан коӈа̄ка̄н пиктэ пиктэ путтэ; пӣктэ ситэ, куанч’а хитэ ᠵᡠᡳ (ӡуй, jui) [[ ]] [[ ]]
40 жена асӣ, атырка̄н аси, атыкан асӣ, атика̄н аси; мама аси̇, мама аси́, мама мамас’а аса(н), эдимунэ ᠰᠠᡵᡤᠠᠨ (саргань, sargan) [[ ]] [[ ]]
41 муж эды эди эдэ эди, мапа эди, мапа эди до̂иэ эди ᡝᡳᡤᡝᠨ (эйгэнь, eigen) [[ ]] [[ ]]
42 мать энӣн энин эн’ин эниэ, энин эн’э, эн-, энин- эни(н-) эниӈэ эни ᠠᠵᠠ (аӡа, aja)
ᡝᠮᡝ (эмэ, eme)
ᡝᠨᡳᠶᡝ (эне, eniye)
[[ ]] [[ ]]
43 отец амӣн ама̇н амин ама̄, амин ама, ам-, амин ами́(н-) абу̂, абуға, ами(н-) ама, амин ᠠᠮᠠ (ама, ama) [[ ]] [[ ]]
44 животное бэйӈэ, бэюн делгэнкэ [[ ]] удин, бэюн, усэлтэ, буюн буйун, усэлтэ уӡи(н-), бэјӈэ̄, си́накталу́, усэлтэ буи, худа усэктэ ᡝᡵᡤᡝᠩᡤᡝ (эргэӈгэ, ergengge), ᡤᡠᡵᡤᡠ (гургу, gurgu) [[ ]] [[ ]]
45 рыба олло олра оло согдата су̇гдата су́ндатта сугдя сугдяса ᠨᡳᠮᠠᡥᠠ (нимаха, nimaha) [[ ]] [[ ]]
46 птица дэги дэги дэғӣ ниэчэ̄н; гаса чӣндэ нэчэ, гаса гайа̂, чинда́ гаса, чӣндэ ᡤᠠᠰᡥᠠ (гасха, gas’ha) [[ ]] [[ ]]
47 собака ӈинакин, нина* ӈи̇н, ӈен нинакин инда и̇нда ӈи́на; ӈи́нака(н-); ӈи́нда ина́и инаки(н) ᡳᠨᡩᠠᡥᡡᠨ (иньдахӯнь, indahūn) [[ ]] [[ ]]
48 вошь кумкэ кумкэ, ма̄начан кумкэ нилэкэ тиктэ тиктэ ~ чиктэ [[ ]] кумэ ᠴᡳᡥᡝ (чихэ, cihe) [[ ]] [[ ]]
49 змея кулин дябда ӡабда, мӣки, олгома муйки дябду, муи муи/ мујги; дабда кулига, мики дябда(н), мӣки ᠮᡝᡳᡥᡝ (мэйхэ, meihe) [[ ]] [[ ]]
50 червь урэ, икири, кулика̄н хилмага̇н, икири, магдили кемкай, (глист) колиха̄н колан, (опарыш) хунгули пэ̄нтэ ку̇лан, си̇лакта, (навозный) хунгули силокта; муи вэ̂ силиктэ ᡠᠮᠶᠠᡥᠠ (умяха, umiyaha) [[ ]] [[ ]]
51 дерево мо̄ мо̄ мо̄ мо̄ мо̄ мо̄ мо̄ мо̄ Шаблон:Mongolunicode (моо, moo) [[ ]] [[ ]]
52 лес моса, хӯра*, харги* исаг мо̄сағ гириа, дуэнтэ мо̄лчо, дуэнтэ мо̄со буа, мо̄хи, таге хувэ(н), хусэнтэ; исинаи ᠪᡠᠵᠠᠨ (буӡань, bujan), ᠸᡝᠵᡳ (вэжи, weji) [[ ]] [[ ]]
53 палка мо̄ка̄н мо̄кан мо̄хкал мо̄ка̄н мо̄ мо̄ мо̄ мо̄ ᠮᡠᡴᡧᠠᠨ (мукшань, mukšan) [[ ]] [[ ]]
54 ягода диктэ, тэвуктэ тэвтэ̇ тэвуктэ амтака сэӡухэ(н) сэдухи(н-) гэгбэӈку гэббэӈку (плод) ᡨᡠᠪᡳᡥᡝ (тубихэ, tubihe) [[ ]] [[ ]]
55 семя чэ̄мэ, чӣмэ* че̄ина, чэ̄минэ е̄са усэ усэ тэмэ чид’а, чэмэ чэмэ, уси ᡠᠰᡝ (усэ, use) [[ ]] [[ ]]
56 лист авданна, абдон*, абданна* эбдэнрэ̇ абдана хабдата хабдата хамдата абдиа̂ абдаса ᠠᠪᡩᠠᡥᠠ (абдаха, abdaha) [[ ]] [[ ]]
57 корень ӈиӈтэ ӈӣӈтэ̇ да̄, ӈиӈтэ, сапкун, тэкэн да̄чан, тэхэ да̇чан, муйктэ, ӈуйктэ дата̄(н-); муиктэ да, ӈиӈтэ (дерева) пата, та̄ка; (травы) ӈиӈтэ ᡩᠠ (да, da)
ᡶᡠᠯᡝᡥᡝ (фулэхэ, fulehe)
[[ ]] [[ ]]
58 кора улдакса, эрэктэ*, дэллэ*, угдаха урта̇ огдакса хоракта ху̇ракта си́наска; ху́ракта ва̂кта ивакта ᠨᠣᡨᡥᠣ (нотхо, notho) [[ ]] [[ ]]
59 цветок ӈо̄ды, аргава̄ктэ*, чэӈэктэ*, чурика̄* нӫчэ [[ ]] кэкӯкэ̄н, силакта си̇лан, чи̇ча(н) си́ла(н-) ила́ илакта ᡳᠯᡥᠠ (илха, ilha) [[ ]] [[ ]]
60 трава чӯка; (сухая) орокто (сухая) ора̄т чо̄ка нядяха, паякта н’аӡаха; соакта, су̇вакта, пайкта паи́кта о̄кто о̄кто; хаикта; чӯчи ᠣᡵᡥᠣ (орхо, orho) [[ ]] [[ ]]
61 верёвка хэркэвӯн, усӣ уси усӣ, батухин топто, сирэхэ хорко, батху̇(н) хорхо, и́ллу́ хуку уппи, уси ᡶᡠᡨᠠ (фута, futa) [[ ]] [[ ]]
62 кожа кикикта, иллэ эртэ̇ эйэктэ хэрэктэ хэрэктэ хэрэктэ [[ ]] э̄ктэ ᠰᡠᡴᡡ (сукӯ, sukū) [[ ]] [[ ]]
63 мясо уллэ улрэ̇ улэ уликсэ улсэ улис’э ӡа̄с’а, улэ уктэ ᠶᠠᠯᡳ (яли, yali) [[ ]] [[ ]]
64 кровь сэксэ хуӈэл сэ̄ксэ сэксэ сэ̄ксэ с’экс’э сакя сэ̄ксэ ᠰᡝᠩᡤᡳ (сэӈги, senggi) [[ ]] [[ ]]
65 кость гирамна икири, киса̇ка̇н гийамна гирмакса ги̇рамса ги́рапса гиама̂ гиамса ᡤᡳᡵᠠᠩᡤᡳ (гираӈги, giranggi) [[ ]] [[ ]]
66 жир имӯксэ имсэ̇ имуксэ симуксэ симсэ симурэ имо̂ имуксэ ᡨᠠᡵᡥᡡᠨ (тархӯнь, tarhūn) [[ ]] [[ ]]
67 яйцо умукта умта омокта омокта ому̇кта, у̇му̇кта нојоко умукта умукта ᡠᠮᡥᠠᠨ (умхань, umhan) [[ ]] [[ ]]
68 рог ие кө̄е гойя, ӣйэ хуе, пунту хуйэ хујэ е̄ ие ᡠᡳᡥᡝ (уйхэ, uihe) [[ ]] [[ ]]
69 хвост ирги иргэ̇, хогди игги хуйгу хуӡу худу иги игги, хуггу ᡠᠨᠴᡝᡥᡝᠨ (уньчэхэнь, uncehen)
ᡳᠪᡝᡵᡳ (ибэри, iberi, "для брони")
[[ ]] [[ ]]
70 перо лэпурэ̄, бӯк* [[ ]] дэтэлэ, лэпултэ дэгдэчэ, упултэ упултэ упуктэ офокто упуктэ ᡩᡝᡨᡥᡝ (дэтхэ, dethe)
ᡶᡠᠩᡤᠠᠯᠠ (фуӈгала, funggala)
[[ ]] [[ ]]
71 волосы нюриктэ ню̄рит н’ийуктэ нуктэ нуктэ нюриктэ ню̄ктэ ню̄ктэ ᡶᡠᠨᠶᡝᡥᡝ (фунехэ, funiyehe) [[ ]] [[ ]]
72 голова дыл дыл дел/ дил дили ди̇ли̇ ӡи́ли́ дили дили ᡠᠵᡠ (уӡу, uju) [[ ]] [[ ]]
73 ухо сен корит се̄н сиан се̄(н) се̄(н-) ку’аи се(н) ᡧᠠᠨ (шань, šan) [[ ]] [[ ]]
74 глаз эса я̄са̇л е̄са насал и̇сал(и̇) и́са/ и́сал я̄ иса(г) ᠶᠠᠰᠠ (яса, yasa) [[ ]] [[ ]]
75 нос оӈокто оӈат оӈокто опоро, ва̄кса вакса ху́р’а(н-) ӈё ӈиксо ᠣᡶᠣᡵᠣ (офоро, oforo) [[ ]] [[ ]]
76 рот амӈа амӈа̇ амӈа аӈма аӈма амӈа/ аӈма аӈма амма ᠠᠩᡤᠠ (аӈга, angga) [[ ]] [[ ]]
77 зуб иктэ ӣт иктэ хуктэ иктэ иктэ иктэ иктэ ᠸᡝᡳᡥᡝ (вэйхэ, weihe) [[ ]] [[ ]]
78 язык инни, чо̄лӣ енӈэ ин’н’и/ ин’ӈи сиӈму син’у сину иӈи̂ иӈи ᡳᠯᡝᠩᡤᡠ (илэӈгу, ilenggu) [[ ]] [[ ]]
79 ноготь осӣкта оста̇ о̄тта хосакта хоста, ху̇ста хоси́кта ва̂икта хосикта ᡥᡳᡨᠠᡥᡡᠨ (хитахӯнь, hitahūn) [[ ]] [[ ]]
80 стопа хагдыкӣ халга̇н, тө̄нмэй халган, хаки палган палӡа(н) палӡа(н-) [[ ]] хагга(н), хагди ᡠᠮᡠᡥᡠᠨ (умухунь, umuhun) [[ ]] [[ ]]
81 нога халган бө̄дэ̇л, (бодэл) бэгди бэгди бэгди бэгӡи бэгди бэгди ᠪᡝᡨᡥᡝ (бэтхэ, bethe) [[ ]] [[ ]]
82 колено хэнӈэн хупкик, хэнӈэн бэлгэ пэйӈэн, (пэйнгэн) бэлӡэ, пэн’э пэнэ/ пэӈэ(н-) бэгэ хэӈӈэ(н) ᡨᠣᠪᡤᠶᠠ (тобгя, tobgiya) [[ ]] [[ ]]
83 рука ӈалэ ӈал ӈа̄ла ӈа̄ла ӈа̄ла ӈа̄ла ӈала ӈа̄ла ᡤᠠᠯᠠ (гала, gala) [[ ]] [[ ]]
84 крыло дэктылэ̄, асакӣ, лэпурэ̄, хуракӣ* дэ̄тлэ асахӣ хасар, дэктэчэ, дэгдэчэ хасали̇ дэктэктэ; хаса дактиа̂ аси, дэктисэ ᠠᠰᡥᠠ (асха, as'ha) [[ ]] [[ ]]
85 живот хукитэ, дылба хуктэ̇, дылбэ̇ хэмдэ хэмдэ хэмугдэ хэмугдэ, бокко эмугдэ эмугдэ ᡥᠠᡶᡝᠯᡳ (хэфэли, hefeli) [[ ]] [[ ]]
86 кишки силукта хилтэ̇; до̄, эмдэ̇ды силта, хукин; до̄ пухин пукун; до̄ до̄- [[ ]] су̇лу̇кта; до̄ ᡩᡠᡥᠠ (духа, duha) [[ ]] [[ ]]
87 шея никимна, моӈон ника̇н; билга̇ некма, моӈон; белга моӈгон; билга моӈго(н) моӈго(н-), коӡи́ мё моӈо(н), бигга ᠮᡝᡳᡶᡝᠨ (мэйфэнь, meifen)
ᠮᠣᠩᡤᠣᠨ (моӈгонь, monggon)
[[ ]] [[ ]]
88 спина сэ̄гдэ̄ннэ, кэӈтырэ̄ нири айкан, дайама дарама ники(н), дарама дарама ака, согдио̂, да̄ма акка(н), да̄ма; никта ᡶᡳᠰᠠ (фиса, fisa) [[ ]] [[ ]]
89 грудь хикэ̄н, тыӈэн тиӈэ̇н тиӈэн туӈгэн туӈгэ(н) туӈэ̄(н-) тиӈэ тиӈэ(н) ᡨᡠᠩᡤᡝᠨ (туӈгэнь, tunggen), ᡥᡠᡥᡠᠨ (хухунь, huhun) [[ ]] [[ ]]
90 сердце ме̄ван мявун ме̄ван миаван ме̄ван ме̄ва(н-) мява мява(н) ᠨᠶᠠᠮᠠᠨ (нямань, niyaman)
ᠮᡠᠵᡳᠯᡝᠨ (муӡилэнь, mujilen)
[[ ]] [[ ]]
91 печень хакин ха̄ка̇н ха̄кин па̄ па̄ па̄га/ па̄ка х’аи хаки(н) ᡶᠠᡥᡡᠨ (фахӯнь, fahūn) [[ ]] [[ ]]
92 пить ум-мӣ [[ ]] ом- омиори у̇му̇ву̇ у́ми́вури уми- ими- ᠣᠮᡳᠮᠪᡳ (омимби, omimbi) [[ ]] [[ ]]
93 есть дев-мӣ, деп-мӣ дебдэй ӡеп- депӯри, сиаори ӡэпуву дэптувури дига-, ӡэу- деп- (ӡэп-), салиа- ᠵᡝᠮᠪᡳ (ӡэмби, jembi) [[ ]] [[ ]]
94 кусать кик-мӣ киктай, ӣтмэндэй кек-/ кик- сэкпэчиури [[ ]] се̄ривури иктэмэси- иктэмэн-, капути-, ся- ᠰᠠᡳᠮᠪᡳ (саймби, saimbi) [[ ]] [[ ]]
95 сосать уку-мӣ өктэй; чӣмчадай око-/ уку- кӯчиури; симичиори [[ ]] кӯтчивури ~ кӯччувури ("сосать грудь") [[ ]] та̄ниси- ᡤᠣᠴᡳᠮᠪᡳ (гочимби, gocimbi) [[ ]] [[ ]]
96 плевать тумни-мӣ тумнидай томон- топин типчуву ту́пи́мбури [[ ]] тупичи- ᠴᡳᡶᡝᠯᡝᠮᠪᡳ (чифэлэмби, cifelembi) [[ ]] [[ ]]
97 блевать исэ-мӣ истэй, исэ̇тнэдэй исэ- хусэ- хусэву, те̄лӡу̇ву̇ хусэвури [[ ]] исэ- ᠣᡴᠰᡳᠮᠪᡳ (оксимби, oksimbi)
ᠵᡠᡵᡠᠮᠪᡳ (ӡурумби, jurumbi)
[[ ]] [[ ]]
98 дуть хув-мӣ, эдын-мӣ худай; хӯсэндэй пӯв-, хӯв-; эдин- хэдуӈкӣни хэдумбуву хэдумбури эдинэ- хӯ-; эдин- ᡶᡠᠯᡤᠶᡝᠮᠪᡳ (фулгемби, fulgiyembi)
ᡝᡩᡠᠮᠪᡳ (эдумби, edumbi)
[[ ]] [[ ]]
99 дышать эрӣ-мӣ хӣрадай эйӣ- эрсиури э̄рпуву, э̄рсуву эривури эикпэси- эипиӈги- ᡝᡵᡤᡝᠮᠪᡳ (эргэмби, ergembi) [[ ]] [[ ]]
100 смеяться инектэ-мӣ ининдэй ин’е-/ ин’э- инэктэури ин’эктэву инэ̄ури ињэ- инектэ- ᡳᠨᠵᡝᠮᠪᡳ (иньӡэмби, injembi) [[ ]] [[ ]]
101 видеть ичэ-мӣ иттэй иче-/ ичэ- ичэури ичэву и́ттэву́ри исэ- ичэ- ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳ (сабумби, sabumbi) [[ ]] [[ ]]
102 слышать до̄лды̄-мӣ долда̇дай до̄лди- до̄лдиори до̄лди̇ву̇ до̄лӡи́вури догди- до̄гди-, до̄кчи- ᡩᠣᠨᠵᡳᠮᠪᡳ (доньӡимби, donjimbi) [[ ]] [[ ]]
103 знать са̄-мӣ ха̄дай са̄- са̄ори [[ ]] са̄ури са- са̄- ᠰᠠᠮᠪᡳ (самби, sambi) [[ ]] [[ ]]
104 думать гӯнчэ-мӣ, дялда̄-мӣ мулга̄ттай, мэргэ̄ттэй мэйгэ- мурчиури муручуву бодовури; мурутчивури ӡомпоси-, бодо-, мэйси- мэичи-; буду- ᡤᡡᠨᡳᠮᠪᡳ (гӯнимби, gūnimbi)
ᠪᠣᡩᠣᠮᠪᡳ (бодомби, bodombi)
[[ ]] [[ ]]
105 нюхать ӈо̄кта-мӣ, амтада̄-мӣ ӈо̄судай ӈо̄сакта- уйӈэчиури пӯнсуву ӈо̄су́чи́вури ӈёэси- хумпэ- ᠸᠠᠩᡴᠶᠠᠮᠪᡳ (ваӈкямби, wangkiyambi) [[ ]] [[ ]]
106 бояться ӈэ̄лэт-мӣ ӈэ̄лдэй ӈэ̄лэ- ӈэ̄лэчиури ӈэ̄лэчуву ӈэлэвури ӈэлэ- ӈэ̄лэ-, ӈэ̄лэчи- ᡤᡝᠯᡝᠮᠪᡳ (гэлэмби, gelembi) [[ ]] [[ ]]
107 спать а̄-мӣ, нина̄-мӣ*, хуклэ̄-мӣ* хуклэдэй а̄- а̄ори аву̇ву̇ а̄ури аӈата- а̄(г)- ᠠᠮᡤᠠᠮᠪᡳ (амгамби, amgambi) [[ ]] [[ ]]
108 жить ин-мӣ, би-мӣ, бодо-мӣ бид-дэй ӣн-; балди-, би- биури, балдиори биву бивури, балӡи́ури багди-; би- ба̄гди-, би- ᠪᠠᠨᠵᡳᠮᠪᡳ (баньӡимби, banjimbi) [[ ]] [[ ]]
109 умирать бу-мӣ көкэдэй бу- бурбури булбуву бувури будэ- бу- ᠪᡠᠴᡝᠮᠪᡳ (бучэмби, bucembi) [[ ]] [[ ]]
110 убивать ва̄-мӣ ма̄дай ва̄- ва̄ори ва̄ву̇ ва̄вури ва- ва̄- ᠸᠠᠮᠪᡳ (вамби, wambi) [[ ]] [[ ]]
111 бороться ӈо̄рча-мӣ дылма̄ттай делма̄т-/ дилма̄т- ва̄чаори ва̄чаву̇; ва̄ли̇ву̇ во̄товури, ӈо̄товури (драться) ва́ли- мо̄чина-, ӈочи- (драться) ᠠᡶᠠᠮᠪᡳ (афамби, afambi) [[ ]] [[ ]]
112 охотиться булта-мӣ, бэюктэ-мӣ, бэюмӣ-мӣ буюмэдэй, гобдядай бэйиннэ- бэюмбэ??? ва̄йчаори бэйчуву, ходядиву??? бэјӈэвури, бэјчивури; ва̄и́тавури вакча ба̄ту-, бэичи- ᠠᠪᠠᠯᠠᠮᠪᡳ (абаламби, abalambi)
ᠰᠠᡥᠠᡩᠠᠮᠪᡳ (сахадамби, sahadambi)
[[ ]] [[ ]]
113 ударить колто-мӣ, солто-мӣ* чордай кон’а- сиантолаори н’у̇ӡалаву̇, се̄нту̇лаву̇ се̄тту́лавури, чу́ргу́лавури санту- сенту̇да- ᡨᠠᠨᡨᠠᠮᠪᡳ (таньтамби, tantambi) [[ ]] [[ ]]
114 резать мӣ-мӣ мӣнэдэй мӣнэ- муиури ӡӯву, ӈуйнэву мӣнэвури минэ- мӣнэли- ᠰᠠᠴᡳᠮᠪᡳ (сачимби, sacimbi)
ᡶᠠᡳᡨᠠᠮᠪᡳ (файтамби, faitambi)
[[ ]] [[ ]]
115 расколоть ивэ̄-мӣ, дэрпэлӣ-мӣ*; калта-мӣ* дэ̄лдэ̇лдэй, ӣвэдэй, калта̇лдай дэтпэйкин-, ивэ̄-, калта- калталиори; (топить печь) ивачиори; (разойтись) дэлхэури калталаву̇, ивэчуву калта̄ури иуэси- кактали- ᡩᡝᠯᡥᡝᠪᡠᠮᠪᡳ (дэлхэбумби, delhebumbi)
ᡩᡝᠨᡩᡝᠮᠪᡳ (дэньдэмби, dendembi)
[[ ]] [[ ]]
116 уколоть арки-мӣ; (копьём) гида-мӣ; токто-мӣ хучисэ̇ндэй; (копьём) гиддай, дюлкулэдэй айки-; (копьём) гидала̄-; (отрубать) токто- гидалаори (копьём) ги̇далаву̇; (ножом) кучэлэву (копьём) гидалавури; (ножом) кучэлэвури акпинда-; (копьём) гидала-; (иглой) иӈмэндэ- акки-; (копьём) гидала-; (ножом) кучэлэ- ᡨᠣᡴᠣᠮᠪᡳ (токомби, tokombi)
(копьём) ᡤᡳᡩᠠᠯᠠᠮᠪᡳ (гидаламби, gidalambi)
(ножом) ᡥᡠᠸᡝᠰᡳᠯᡝᠮᠪᡳ (хувэсилэмби, huwesilembi)
[[ ]] [[ ]]
117 царапать осӣ-мӣ осидай осӣ- хоска̄чиори хосачу̇ву̇ хоси́чи́вури ва̂иғала- гапа- ᠸᠠᠰᡳᡥᠠᠯᠠᠮᠪᡳ (васихаламби, wasihalambi) [[ ]] [[ ]]
118 копать улэ̄-мӣ, эрӣ-мӣ улдэй улэ̄- хулэури хулэву хулэвури улэ- улэ- ᡶᡝᡨᡝᠮᠪᡳ (фэтэмби, fetembi)
ᡠᠯᡝᠨᠪᡳ (улэмби, ulembi)
[[ ]] [[ ]]
119 плавать, плыть элбэскэ̄т-мӣ элбэсчэ- тя̄ӈчидай элбэс- паориори; о̄нёандӣни пау̇ри̇ву̇, павру̇ву̇; элбэсуву пау́ри́вури, улбэсувури; онно̄вури; элбэсивури копчели-, эгбиэнэ- тиса-; эббэси-, эйе- ᡩᡝᡴᡩᡝᠮᠪᡳ (дэкдэмби, dekdembi)
ᡝᠯᠪᡳᡧᡝᠮᠪᡳ (элбишэмби, elbišembi)
[[ ]] [[ ]]
120 летать дэгиктэ-мӣ дэгдэй дэғ- дэгдэ̄чиури дэгдэчиву сэгдэвури диэли- дэиличи- ᡩᡝᠶᡝᠮᠪᡳ (дэемби, deyembi) [[ ]] [[ ]]
121 ходить гирку-мӣ, некэ-мӣ*, хавал-мӣ* гирка̇дай, ӈэндэй, халга̇нда̇дай ге̄ху- пулсиури, дуэрэури ги̇равчу̇ву̇, дуэрэву, ӈэнэву, тигдуву, пуликтэву пуливури; ги́тчи́вури гиа̂на- хуликтэ-, дувэктэ-, гику- ᠣᡴᠰᠣᠮᠪᡳ (оксомби, oksombi)
ᠶᠠᠪᡠᠮᠪᡳ (ябумби, yabumbi)
[[ ]] [[ ]]
122 приходить эмэ-мӣ эммөттэй ийэмэ-, н’имэ̄й-, эмэ- диури диву, ӡиӡуву и́си́вури ӡима- ӡима-, эмэ-, эмэги- ᠵᡳᠮᠪᡳ (ӡимби, jimbi) [[ ]] [[ ]]
123 лежать хуклэ̄-мӣ, тогот-мӣ тога̇ттай хуклэ̄-, тоғот- аолика̄чиори; бӣни авлачи̇ву̇, чорочу̇ву̇ а̄пакатчивури диэли- чоропин-; то̄си- ᡩᡝᡩᡠᠮᠪᡳ (дэдумби, dedumbi) [[ ]] [[ ]]
124 сидеть тэгэт-мӣ тэгэттэй тэғэт- тэсиури тэ̄суву тэ̄тчивури до̄-, тэ̄- тэ̄-, тэ̄си- ᡨᡝᠮᠪᡳ (тэмби, tembi) [[ ]] [[ ]]
125 стоять илит-мӣ илаттай илит- илисиори и̇лсу̇ву̇ и́ли́тчи́вури илиси- илиси- ᡳᠯᡳᠮᠪᡳ (илимби, ilimbi) [[ ]] [[ ]]
126 повернуть хоролисин-мӣ; мучӯ-мӣ; токор-мӣ кэ̄юндэй; уйга̇дай; мэрливдэй хукусин-; мочу-; токой- мочого̄ри, дидю̄ри му̇чу̇ӡу̇ву̇ хэмэливури [[ ]] кэ̄ндэли-, хэрэли-; мудаӈги- ᡠᠪᠠᠯᠶᠠᠮᠪᡳ (убалямби, ubaliyambi)
ᠮᡳᡨᠠᠮᠪᡳ (митамби, mitambi)
ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠮᠪᡳ (форгошомби, forgošombi)
[[ ]] [[ ]]
127 падать буру-мӣ, нирил-мӣ, тык-мӣ бурдэй; тиктэй, хэткэ̇ӈчидэй; хэткэттэй босала̄-, тик-; тихит- тӯвури пэкчиӡэву; тӯву тӯгбури тиӈмэ- тӣ- ᡨᡠᡥᡝᠮᠪᡳ (тухэмби, tuhembi) [[ ]] [[ ]]
128 давать бӯ-мӣ бө̄дэй бӯ- бӯвури алу̇ву̇, бӯву бӯмбури бу- бӯ- ᠪᡠᠮᠪᡳ (бумби, bumbi) [[ ]] [[ ]]
129 держать дявӯча-мӣ ӈа̄лдай бохойит-, ӡавачи-, ӈа̄ли- дяпачаори [[ ]] апу́чи́вури; дапу́тавури игиси-, ʒаваси- дявача- (ӡавача-) ᠵᠠᡶᠠᠮᠪᡳ (ӡафамби, jafambi) [[ ]] [[ ]]
130 сжимать тырэ̄-мӣ каддай, тинидэй тийэ̄- дигдаори, чирэури тирэчуву тирэвури ~ чирэвури ("раздавить, придавигть; разлечься, разоспаться") [[ ]] тие- (тијэ-) ᡥᠠᡶᡳᡨᠠᠮᠪᡳ (хафитамби, hafitambi) [[ ]] [[ ]]
131 тереть сики-мӣ удэй, хӣктай ӯ- нидира- мудурчиву монӡи́вури ~ монӡу́вури (мять, разминать; трепать за уши) [[ ]] хиӈки-; хо̄сичи- ᡳᠵᡠᠮᠪᡳ (иӡумби, ijumbi), ᠮᠣᠨᠵᡳᠮᠪᡳ (моньӡимби, monjimbi), ᠮᠣᠨᠵᡳᡵᠠᠮᠪᡳ (моньӡирамби, monjirambi, "сердито потираю руки") [[ ]] [[ ]]
132 мыть ав-мӣ, силки-мӣ авдай, хилка̇дай ав-, силки- силко̄ри силчуву силтувури, хавури ау- сикки- ᠣᠪᠣᠮᠪᡳ (обомби, obombi) [[ ]] [[ ]]
133 вытирать ав-мӣ, тэсӣ-мӣ авуктай, тэстэй ав- хаочиори хаучу̇ву̇ хау́вури ауси- ау- ᡶᡠᠮᠪᡳ (фумби, fumbi)
ᠮᠠᠪᡠᠯᠠᠮᠪᡳ (мабуламби, mabulambi)
[[ ]] [[ ]]
134 тянуть та̄н-мӣ та̄ндай та̄н- татаори, тоамбори и̇рчу̇ву̇, кутулуву то̄мбури тана-, татамаси-, таӈда- исе-, та̄н-, куту- ᡠᡧᠠᡨᠠᠮᠪᡳ (ушатамби, ušatambi)
ᡨᠠᡨᠠᠮᠪᡳ (татамби, tatambi)
[[ ]] [[ ]]
135 толкать анӯ-мӣ, ана-мӣ туӈкэсэндэй, хиндадай ану- аносиори анаву̇, ансу̇ву̇ анавури ана-, анули-, ӡоко- ана- ᠠᠨᠠᠮᠪᡳ (анамби, anambi) [[ ]] [[ ]]
136 бросать усэ̄ндэ̄-мӣ, но̄дӯ-мӣ нёдудай, улэ̄дэй, усиӈэ̇ттэй но̄дӯ-, ӡолодо- наӈга̄чиори, могло̄лаори ӡололову̇ мэтэтчивури, ӡолодовури вэ̂си- дёлочи-; мучкэдэ-; туббу- ᡩᡝᠩᡤᡝᠮᠪᡳ (дэӈгэмби, denggembi)
ᠮᠠᡴᡨᠠᠮᠪᡳ (мактамби, maktambi)
ᠸᠠᠯᠶᠠᠪᡠᠮᠪᡳ (валябумби, waliyabumbi)
[[ ]] [[ ]]
137 связывать уй- мӣ, хэркэ-мӣ бакулдутай, уюлдуттэй, ханӈуттай уй-, хэскэ- уиури, бокиори, хуэлбиури боки̇ктаву̇, вэ̄н’эву, катарачу̇ву̇ тау́вури; ујитчивури бо̂и- бо̄ки-, уггэнэ-, ката- ᡥᡠᡨᡥᡠᠮᠪᡳ (хутхумби, huthumbi)
ᡥᡡᠸᠠᡳᡨᠠᠮᠪᡳ (хӯвайтамби, hūwaitambi)
[[ ]] [[ ]]
138 шить уллӣ-мӣ, улды̄-мӣ* хаӈа̄ндай ули- улпиури урпуву улпивури улиси- иппи- ᡳᡶᡳᠮᠪᡳ (ифимби, ifimbi)
ᡠᡶᡳᠮᠪᡳ (уфимби, ufimbi)
[[ ]] [[ ]]
139 считать таӈ-мӣ таӈуттай таӈ- таомбори, бодо̄ри тау̇мбу̇ву̇, бодову̇ тау́мбури бодоси-, тауна-, таӈи- таӈе-, таун- ᡨᠣᠯᠣᠮᠪᡳ (толомби, tolombi) [[ ]] [[ ]]
140 сказать гун-мӣ гө̄ндэй гӯн-, улгучэ̄н- умбури вэмбуву умбури; алу́вури гунэ-, диғана- гун- ᡥᡝᠨᡩᡠᠮᠪᡳ (хэньдумби, hendumbi)
ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳ (гисурэмби, gisurembi)
ᠰᡝᠮᠪᡳ (сэмби, sembi)
[[ ]] [[ ]]
141 петь икэ̄-мӣ, давла̄-мӣ, дяра-мӣ икэ̄дэй икэ̄- дяриори, ча̄ӈалаори хэнинэкэлэвуj|c=6-oaagu| ја̄јавури ӡэи- икэ-, дяри- ᡠᠴᡠᠯᡝᠮᠪᡳ (учулэмби, uculembi), ᠶᠠᠩᡴᡡᠩᡤᠠᠯᠠᠮᠪᡳ (яӈкуӈгаламби, yangkūnggalambi) [[ ]] [[ ]]
142 играть эвӣ-мӣ эвидэй он’окот- хупиури хупуву, чи̇чачи̇ву̇ хупилэмбури гуси- гиккэчи-, эви- ᡝᡶᡳᠮᠪᡳ (эфимби, efimbi) [[ ]] [[ ]]
143 делать о̄-мӣ о̄дай о̄- таори оси̇вамбу̇ву̇ товури о̄- о̄- ᠣᠮᠪᡳ (омби, ombi) [[ ]] [[ ]]
144 течь эе̄н-мӣ эе̄ндэй эйэ̄- хэейни хэйэву хэјэвури [[ ]] эйе- (эјэ-) ᡝᠶᡝᠮᠪᡳ (эемби, eyembi) [[ ]] [[ ]]
145 замёрзнуть хе̄мур-мӣ иӈэ̇мдэй; бата̇ндай иӈум-; ӡухэнэ- гэкчиури, ноӈдисиори ну̇нду̇су̇ву̇ сиӈгунувури гэкти- гэкти- ᠪᡝᠶᡝᠮᠪᡳ (бэемби, beyembi)
ᡤᡝᠴᡝᠮᠪᡳ (гэчэмби, gecembi)
[[ ]] [[ ]]
146 пухнуть кэпэ-мӣ, курбэ-мӣ, авул-мӣ кэбдэ̇рэй, авулдай, дюта̇най авул-, купэ- хаоло- тачаву, хавлу̇ву̇; мадаву̇ хавли́вури ~ хау́ли́вури аули- [[ ]] ᠠᡳᠪᡳᠮᠪᡳ (айбимби, aibimbi)
ᡩᡠᡴ᠋ᡩᡠᡵᡝᠮᠪᡳ (дукдурэмби, dukdurembi)
[[ ]] [[ ]]
147 солнце дылача̄, сигун* нӫлтэ̇н сивун сиун сиун, сивун сун (южный диалект), сӯнэ (северный диалект) сӯ сӯ ᡧᡠᠨ (шунь, šun) [[ ]] [[ ]]
148 луна бе̄га бя̄г бе̄ға биа бе̄ бе̄ биа бя ᠪᠶᠠ (бя, biya) [[ ]] [[ ]]
149 звезда о̄сикта, о̄сика̄кта о̄сикат о̄сикта хосикта хоста, ху̇ста васи́кта, ун’э̄р’и ва̂икта хосикта ᡠᠰᡳᡥᠠ (усиха, usiha) [[ ]] [[ ]]
150 вода мӯ мѳ̄ мӯ муэ мӯ мӯ [[ ]] мӯ ᠮᡠᡴᡝ (мукэ, muke) [[ ]] [[ ]]
151 дождь тыгдэ, удун тӣд, уда̇н тигдэ тугдэ тугдэ тугдэ/ тугӡэ лада, тигдэ тигдэ, уду ᠠᡤᠠ (ага, aga) [[ ]] [[ ]]
152 река бира, енэ*, олус*, орус*, урус* ока̄т, нӯн, нӯнандя йано маӈбо, они, биран маӈгу̇, маӈгу̇ка̄н ун’и, маӈга биа́са ма̄ӈгу̇, у̇ли ᠪᡳᡵᠠ (бира, bira)
ᡠᠯᠠ (ула, ula)
[[ ]] [[ ]]
153 озеро а̄мут, ня̄рут, туӈэ̄р тоӈэр амут амоан, армиа, хэвэ̄н алми̇н; олми̇(н), омо(н); хэвэн о̄мо тоӈи омо̄(н) ᠣᠮᠣ (омо, omo)
ᡨᡝᠩᡤᡳᠨ (тэӈгинь, tenggin)
[[ ]] [[ ]]
154 море ламу нам ла̄м; булӡар намо наму наму́ наму на̄му ᠮᡝᡩᡝᡵᡳ (мэдэри, mederi)
(океан) ᠨᠠᠮᡠ (наму, namu)
[[ ]] [[ ]]
155 соль турукэ̄, давахун*, тус* так даксун, (< якут) тос даосон давсу̇н, дау̇су̇н давсу́(н-)/ дау́су́(н-) сʼаи даксу(н) ᡩᠠᠪᠰᡠᠨ (дабсунь, dabsun) [[ ]] [[ ]]
156 камень дёло, хисэ, иӈа̄*, ихэ* дёл, еӈа ӡоло дёло ӡоло ӡоло ӡоло дёло (ӡоло), киӈкэ ᠸᡝᡥᡝ (вэхэ, wehe) [[ ]] [[ ]]
157 песок иӈа̄, сиругӣ, сиргӣ* иӈа, онтон, ониӈ сейун/ сийун сиян сиру(н), си̇йан хоӈокто онёкто сиру, сия(н); типа ᠶᠣᠩᡤᠠᠨ (ёӈгань, yonggan) [[ ]] [[ ]]
158 пыль на̄мнэ, тукала̄, хунӈэ̄, курэннек* булэдэвун, ониӈ, хуӈтэлэн пағли-/ палти- гумухин, бурэхин пу̇ӈта пӯ(н-) нюхэ, суту [[ ]] ᠪᡠᡵᠠᡴᡳ (бураки, buraki) [[ ]] [[ ]]
159 земля тукала̄ тө̄р токола, тӯй; на̄ на̄, тохала на̄ на̄; бо̄ на̄ на̄, типа ᠨᠠ (на, na) [[ ]] [[ ]]
160 облако туксу, нектэ төгэчин, тыдэкун токсо тэвэксэ [[ ]] тэвэскэ токё токсо ᡨᡠᡤᡳ (туги, tugi) [[ ]] [[ ]]
161 туман тамнакса танмари тамнакса тамня тамна тамна тамня тамна ᡨᠠᠯᠮᠠᠨ (талмань, talman) [[ ]] [[ ]]
162 небо няӈня, буга ня̄нин, орла н’аӈн’а боа ба̄ бо̄, на̄ӈна буа буа, (небеса) няӈня(н) ᠠᠪᡴᠠ (абка, abka) [[ ]] [[ ]]
163 ветер эдын эдэн эдин хэдун хэду(н) хэ̄ду(н-) эди эди(н) ᡝᡩᡠᠨ (эдунь, edun) [[ ]] [[ ]]
164 снег иманна, сиӈилгэн иманра, еманра емана/ имана симана, симата си̇мата си́мата има̂ имаса ᠨᡳᠮᠠᠩᡤᡳ (нимаӈги, nimanggi) [[ ]] [[ ]]
165 лёд дюкэ бөкэ̇с, дюк, букэс ӡухэ/ ӡукэ дюкэ ӡувэ, сэвхи буккэ, бэлу, дӯкэ ӡуғэ дюкэ (ӡукэ), дюху ᠵᡠᡥᡝ (ӡухэ, juhe) [[ ]] [[ ]]
166 дым саӈнян хамӈисан, ха̄нин, ха̄нь по̄ӈта, саӈн’ан, солон саӈнян саӈн’а(н) саӈна/ саӈнака, сугби(н-) саӈня саӈня(н) (саӈн’а(н)) ᡧᠠᠩᡤᠶᠠᠨ (шаӈгянь, šanggiyan) [[ ]] [[ ]]
167 огонь того тог тоғо тава [[ ]] тава то̄ то̄ ᡨᡠᠸᠠ (тува, tuwa) [[ ]] [[ ]]
168 зола хулэптэн, тукала̄ хултэ̇н хулэ̄птэ̄н пунектэн пунэктэ пунэктэ(н-) хулэптэ, ʒаӈа хулэнтэ, сэлэнтэ ᡶᡠᠯᡝᠩᡤᡳ (фулэӈги, fulenggi) [[ ]] [[ ]]
169 жечь дегды̄-мӣ, лурги-мӣ дурдэй, нэргидэй бадаға-, ӡегдэ-, луйгӣ- дегдичиури, та̄очиори, ивачиори; пэкэсӣни, пидарайни ӡэгдэчиву дэгдэчи́вури дага-, ӡэгдэ- дегди- (ӡэгди-), дегдэ- (ӡэгдэ-) ᡩᡝᡳᠵᡳᠮᠪᡳ (дэйӡимби, deijimbi) [[ ]] [[ ]]
170 дорога хокто хо̄т, хо̄та̇ра̇н оӡа, хокто покто йандаку̇ покто хокто хокто ᠵᡠᡤᡡᠨ (ӡугӯнь, jugūn), ᠣᠨ (онь, on) [[ ]] [[ ]]
171 гора урэ урэкчэн уйэ̄ хурэ̄н хурэн хурэ(н-) вэ̂ увэ̄(н) ᠠᠯᡳᠨ (алинь, alin) [[ ]] [[ ]]
172 красный хулама, хуларин, хо̄лбама хуланя холайӣн сэ̄гден сэ̄гӡэн сэгдэ(н-) хутаняня, хулалиги сэ̄где(н) (сэ̄гӡэ(н)) ᡶᡠᠯᡤᡳᠶᠠᠨ (фулгянь, fulgiyan) [[ ]] [[ ]]
173 зелёный чулама, чуларин, чурин чӯлбаня, чулбаня, чуруня, ӈолдэне чойӣн нёгдён, нёнгиан, нёрбор бӣ [[ ]] ге̄ди́, н’о̄гдо исэмпэ, исэнту соггиха, нюгдя(н) (н’у̇̄гӡа(н)) ᠨᡳᠣᠸᠠᠩᡤᡳᠶᠠᠨ (нюваӈгянь, niowanggiyan) [[ ]] [[ ]]
174 жёлтый сиӈарин, сиӈама хиӈаня сиӈайӣн согдён, со̄рбор бӣ соромбуву со̄гдо(н-), но̄м холиги, холʼо согдёи (со̄гӡо) ᠰᡠᠸᠠᠶᠠᠨ (суваянь, suwayan) [[ ]] [[ ]]
175 белый багдама, багдарин гилтаня, гулрэне багдайӣн ча̄гдян ча̄гӡа(н) тагда чам бе, чалиги ча̄гдя(н), ча̄м, чэ̄ккэ(н) ᡧᠠᠨᠶᠠᠨ (шаньянь, šanyan) [[ ]] [[ ]]
176 чёрный коӈномо, коӈнорин ко̄ӈаня, хакарин коӈнойӣн сахарин, пака-пака бӣ сахари̇(н) сагари́ пʼалиги сакаи ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ (сахалянь, sahaliyan) [[ ]] [[ ]]
177 ночь долбони долба̇, долба̇ни долбо, долбонӣ долбо долбо долбо, долбон’и́ догбо доббо ᡩᠣᠪᠣᡵᡳ (добори, dobori) [[ ]] [[ ]]
178 день инэӈӣ, тырганӣ инэ̇ӈ, тирга̇ни инэӈи ини инэӈи инэӈи инэӈи инэӈи ᡳᠨᡝᠩᡤᡳ (инэӈги, inenggi) [[ ]] [[ ]]
179 год анӈанӣ анӈа̇ни ан’ӈанӣ айӈани ан’ан анан’и́ аӈани аӈӈани; сэ̄ ᠠᠨᡳᠶᠠ (аня, aniya, "год"), ᠰᡝ (сэ, se, "лет") [[ ]] [[ ]]
180 тёплый няма, нямапчу; епу ням н’ам; йепухин няма, хулдӣ н’ама, хулду нама̄; хулду нямахи; буги няма, нямаси, хакаси ᠪᡠᠯᡠᡴᠠᠨ (булукань, bulukan)
ᡥᠠᠯᡠᡴᠠᠨ (халукань, halukan)
[[ ]] [[ ]]
181 холодный иӈинӣпчу, хиктырэ̄; гиллэмэ иӈэньси; гилра̇, гилси иӈинигди; гелегди, гилиси ноӈди; гичиси гитиси, гитули нунди́ка; гитчу́ли́ иӈэни̂; гили̂ иӈини, гича̄, гичиси ᡧᠠᡥᡡᡵᡠᠨ (шахӯрунь, šahūrun) [[ ]] [[ ]]
182 полный дялум милтэ̇рэ, тѳли ӡалум, до̄чӣ купуктэ ӡалу̇н беролло ӡалум дялум, до̄ки ᠵᠠᠯᡠ (ӡалу, jalu), ᠵᠠᠯᡠᡴᠠ (ӡалука, jaluka) [[ ]] [[ ]]
183 новый о̄макта о̄ма̇т искэкӣн сикӯн сичэун ситэв имэхи иккэи, хиккэ ᡳᠴᡝ (ичэ, ice)
ᡳᠴᡝᠩᡤᡝ (ичэнгэ, icengge)
[[ ]] [[ ]]
184 старый горопты; хатапты; холокто, уту; сагды ирбэт бӣчэккэ̄н; гойопти; о̄кипти балапчи, горопчи; сагди балапти̇, горопти̇; сагди̇ балапти́; сагӡи́ анапти аина̄пти, го̄пти; са̄гди ᡶᡝ (фэ, fe)
ᡶᡝᡳᠩᡤᡝ (фэйӈгэ, feingge)
ᠰᠠᡴᡩᠠ (сакда, sakda)
[[ ]] [[ ]]
185 хороший ая, аяпчу ай айа улэ̄н айа, улэ(н) аја/ ая, ули́ӈга айа, айаӈку ая (аја) ᠰᠠᡳᠨ (сайнь, sain) [[ ]] [[ ]]
186 плохой эрӯ, эрӯпчу, уха* кэ̄нели, ус оса оркин орки̇(н), чуки(н) орки́(н-) гэ̂ адакаси, маӈга, окки(н), эпэрэ, хэурэ, чуки(н) ᡝᡥᡝ (эхэ, ehe)
ᡝᡥᡝᠩᡤᡝ (эхэӈгэ, ehengge)
[[ ]] [[ ]]
187 гнилой муну, ухук* мунӈийэ н’а̄ча̄, умдус ня̄кто; хӯтэкту н’е̄кту̇; лэс-лэс; неха ԩакту́ [[ ]] ӯтэкту ᠨᡳᠶᠠᡥᠠ (няха, niyaha), ᡳᠪᡨᡝᠨᡝᡥᡝ (ибтэнэхэ, ibtenehe) [[ ]] [[ ]]
188 грязный няӈнячӣ, няӈняды̄ няӈса̇мна̄н н’аксалка̄н, тэлбэ чипчан, адада, ирбапси адакавли̇, н’и̇лбарси̇; чи̇пта(н), ли̇па ала̄к, наӈи́салу́, борокту́на, ли́ӈ-ли́ӈ отти́, тэлбэнэи тэгбэни адакаси, няӈсаки ᠨᠠᠨᡨᡠᡥᡡᠨ (наньтухӯнь, nantuhūn)
ᠯᠠᠩᠰᡝ (лаӈсэ, langse) (< кит. лань-цзы)
[[ ]] [[ ]]
189 прямой ӈуӈнэ ӈӯн ӈуӈнэ, тоӈно тоӈдо тоӈдо тондо [[ ]] тоӈно ᡨᠣᠪ (тоб, tob), ᠰᡳᠵᡳᡥᡡᠨ (сиӡихӯнь, sijihūn), ᠰᡳᠵᡳᡥᡡᠨ (сиӡирхӯнь, sijirhūn) [[ ]] [[ ]]
190 круглый муӈумэ; мурумэ мэрэти мэйэл, пуӈгул, тоӈгуликин боӈгал-боӈгал бӣ тонг-тонг моролимэ, поӈгол би бомболиэ уига ᠮᡠᡥᡝᠯᡳᠶᡝᠨ (мухэлень, muheliyen) [[ ]] [[ ]]
191 острый эмир, делтумэ хӯрэлкэн эмэйигди, сулу, хӣвэплэ сарби да̄кавли̇, чэм-чэм би хэмбэру чэм-чэм бе сабби ᡩᠠᠴᡠᠨ (дачунь, dacun)
ᡧᡠᠯᡳᡥᡠᠨ (шулихунь, šulihun)
ᡧᠣᠯᠣᠩᡤᠣ (шолоӈго, šolonggo)
[[ ]] [[ ]]
192 тупой хэептэн, ее*, муктукӣ* мукты мо̄пча̄, мэлу модоко мудупуву та̄ркапту́ха [[ ]] этэ̄си (глупый) ᠮᠣᡩᠣ (модо, modo) [[ ]] [[ ]]
193 гладкий бултумэ булдурга; тэ̄рэг булту; нэскӣ нэе̄н болдо би; нэйэ(н) бу́лду́м биогдо, бугду нэптэӈгэ, нэиӈэ ᠪᡳᡧᡠᠩᡤᠠ (бишуӈга, bišungga)
ᠨᡝᠴᡳᠩᡤᡝ (нэчиӈгэ, necingge)
[[ ]] [[ ]]
194 мокрый улапкун ула̇кча, чӯлаӈра̇ олапучи чакпа чи̇кпа(н) чи́кпа чифуӈʼэйи чипа ᡠᠰᡳᡥᡳᠨ (усихинь, usihin)
ᡩᡝᡵᠪᡝᡥᡠᠨ (дэрбэхунь, derbehun)
[[ ]] [[ ]]
195 сухой олгокин, бучукин бучукча, илэӈ, олга̇ча олгокин силӯн силэу, холӡо(н) холдохо; илэв илэхи илаки, оггича ᠣᠯᡥᠣᠨ (олхонь, olhon) [[ ]] [[ ]]
196 верный тэде̄ айдит, дёкуты тэӡэ̄ тэрэк тэӡэ, тэӈ би тэддэ [[ ]] тоӈно, теӈ, тэӈ би, тэрэкэ би ᡤᡳᠶᠠᠩᡤᠠ (гяӈга, giyangga), ᡠᡵᡠ (уру, uru) [[ ]] [[ ]]
197 близкий дага, да̄*, да̄лта*, та̄ма* да̄ли даға дидя, лаӈ ӡакпа, ӡи̇ӡа, лаӈ би ла̄ка, ла̄кка, лахэ̄ да̄ла̂, да̄сʼа лакела би; эвэке; дяппадума (ӡаппаду̇ма) ᡥᠠᠨᠴᡳ (ханьчи, hanci) [[ ]] [[ ]]
198 далёкий горо гор, тэгэ̄ гойо горо горо гороло бӣ го̄ло̂ го̄, го̄ло, го̄пти, са̄гда ᡤᠣᡵᠣ (горо, goro)
ᠠᠯᡩᠠᠩᡤᠠ (алдаӈга, aldangga)
[[ ]] [[ ]]
199 правый анӈӯ а̄нга̇г ан’ӈида̄ а̄нгиа, а̄нгиадиа а̄нӡ̌и̇ а̄н’ӡе̄ а̂ӈаӡа а̄нди (а̄н’ӡи) ᡳᠴᡳ (ичи, ici) [[ ]] [[ ]]
200 левый дегинӈӯ дегэ̇нгэг ӡеғинӈида̄ деунгиэ ӡэунӡи дэунӡи ӡэ̂ӈэӡэ денди (ӡӕн’ӡи) ᡥᠠᠰᡥᡡ (хасхӯ, has'hū) [[ ]] [[ ]]
201 возле, при, у дага аньчин; да̄лидун, да̄лилан, да̄лилин [[ ]] дякпадоани [[ ]] дапка-/ ӡапка- кяла, кяфа дяппа (ӡаппа), лаки, лаӈ ᡩᡝ (-дэ, -de) [[ ]] [[ ]]
202 в -дӯ, -тӯ; -ла̄, -дула̄, -тула̄; -лан, -чӣ [[ ]] [[ ]] -чи, -до/-ду, -ла/-лэ; до̄лани [[ ]] -таи, -тэи; -ки/-ке, -кки/-кке; -ду; до̄-; -лу; ба̄ру- -ла, до- [[ ]] ᡩᠣᠯᠣ (доло, dolo) [[ ]] [[ ]]
203 с -нун, -гали*; -тай; , -ди [[ ]] [[ ]] -ди, -ку [[ ]] -муна; -ндо ~ -нду -диги, -ʒи -муна, -ндо/-нду; -лу ᡝᠮᡤᡳ (эмги, emgi)
ᠰᠠᠰᠠ (саса, sasa)
[[ ]] [[ ]]
204 и -да̄, -дэ̄; тадук, тарит [[ ]] [[ ]] гучи [[ ]] -ја/-јо/-јэ; -да/-дда -да -да̄, -дэ̄, -до̄ ᠵᠠᡳ (ӡай, jai) [[ ]] [[ ]]
205 если -раки, -наки, -лаки, -таки, -мӣ бисэ̇кэ̇н [[ ]] осини [[ ]] -ги/-ги оси эндэм ᠠᡳᡴᠠ (айка, aika)
ᠠᡳᡴᠠᠪᠠᡩᡝ (айкабадэ, aikabade)
[[ ]] [[ ]]
206 потому что та̄рит тарич тихэми (выражается дееприч.) ти̇ тами̇ [[ ]] [[ ]] [[ ]] {{MongolUnicode|ᠵᠠᠯᡳᠨ (...ӡалинь, ...jalin), ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ (...бэ дахамэ, ...be dahame), ᡨᡠᡵᡤᡠᠨᡩᡝ (тургуньдэ, turgunde), ᠰᡝᡵᡝ ᡨᡠᡵᡤᡠᠨ (...сэрэ тургунь, ...sere turgun), ᠠᡩᠠᡵᠠᠮᡝ ᠰᡝᠴᡳ (адарамэ сэчи, adarame seci) [[ ]] [[ ]]
207 имя гэрбӣ (гэрби) гэ̇рбэ̇ (гэрбэ) гэлби гэрбу гэлбу гэлбу гэгби гэбби ᡤᡝᠪᡠ (гэбу, gebu) [[ ]] [[ ]]

Библиография

[править]
  • Василевич Г.М. Эвенкийско-русский словарь. — 1958.
  • Роббек В.А., Роббек M.E. Эвенско-русский словарь. — 2005.
  • Цинциус В.И. Негидальский язык. Исследования и материалы. — 1982.
  • Оненко С.Н. Словарь нанайско-русский и русско-нанайский. — 1989.
  • Суник О.П. Ульчский язык: исследования и материалы. 1985. — PDF.
  • Озолиня Л.В., Федяева И.Я. Орокско-русский и русско-орокский словарь. — 2003.
  • Симонов М.Д., Кялундзюга В.Т. Словарь удэгейского языка (хорский диалект). — 1998. — Т. I.
  • Гирфанова А.Х. Словарь орочско-русский и русско-орочский. — 2007.
  • Аврорин В.А., Лебедева Е.П. Орочские тексты и словарь. — 1978.
  • Захаров И. Полный маньчжурско-русский словарь. — 1875.
  • Ань Шуанчэн. Большой китайско-маньчжурский словарь. — 2007.
  • Хэ Чжунде. Китайско-сибинский словарь. — 2021.
  • Цзинь (Айсинь Гьоро) Цицун. Словарь чжурчжэньской письменности. — 1984.
Списки Сводеша для разных языков
Абхазо-адыгскиеАфразийскиеБалтийскиеБантуГерманскиеГреческийДене-енисейскиеИндоарийскиеИндоиранскиеИскусственныеКельтскиеМонгольскиеНахско-дагестанскиеПалеоазиатскиеРоманскиеСамодийскиеСино-тибетскиеСлавянскиеТунгусо-маньчжурскиеТупи-гуараниТюркскиеФинно-угорскиеКартвельские