Приложение:Списки Сводеша для тюркских языков

№	Русский	Чувашский	Якутский	Долганский	Орхоно-енисейский	Тувинский	Тофаларский	Чулымский	Хакасский	Шорский	Сарыг-югурский	Алтайский	Киргизский	Татарский	Сибирско-татарский	Башкирский	Балкарский	Карачаевский	Кумыкский	Караимский	Ногайский	Каракалпакский	Казахский	Узбекский	Уйгурский	Халаджский	Саларский	Туркменский	Азербайджанский	Гагаузский	Турецкий	Крымско-татарский	Караханидский
1	я	эпĕ	мин	мин	𐰢𐰤 (men), 𐰋𐰤 (ben)	мен	мен	мӓн	мин	мен	мен	мен	мен	мин	мин	мин	мен	мен	мен	мэн, мень	мен	men	мен	men	män	män	men	men	mən	bän	ben	men	مَنْ (men)
2	ты	эсĕ	эн	эн	𐰾𐰤 (sen)	сен	сен	сӓн	син	сен	сен	сен	сен	син	син	һин	сен	сен	сен	сэн, сень	сен	sen	сен	sen	sän	sen	sen	sen	sən	sӓn	sen	sen	سَنْ (sen)
3	он, оно, она	вăл, у	кини	гини	𐰆𐰞 (ol)	ол	оӈ	ол	ол	ол	ол	ол	ал	ул	ул	ул	ол	ол	ол	ол	ол	ol	ол	u	u	[[]]	vu	ol	o	o	o	o	اُلْ (ol)
4	мы	эпир	биһиги	биһиги	𐰋𐰃𐰕 (biz)	бис	бис	пис	піс	пис	мыс	бис	биз	без	пес	беҙ	биз	биз	биз	биз, бизь, бис	биз	biz	бiз	biz	biz	biz	piser	biz	biz	biz	biz	biz	بِزْ (biz)
5	вы	эсир	эһиги	эн	𐰾𐰃𐰕 (siz)	силер	сілер	силӓр	сірер	силер	сльер	слер	силер	сез	сес	һеҙ	сиз	сиз	сиз	сиз	сиз	siz	сіздер, сiз	siz, sizlar, senlar	siz, silär, sizlär, sänlär	[[]]	siler	siz	siz	siz	siz	siz	سِزْ (siz)
6	они	вĕсем	кинилэр	гинилэр	[[]]	олар	оларыӈ	олар	олар	ылар	[[]]	олор	алар	алар	алар	улар	ала	ала	олар	алар	олар	olar	олар	ular	ular	[[]]	vuler	olar	onlar	onnar	onlar	olar	اُلارْ (olar)
7	этот	ку	бу	бу	𐰉𐰆 (bu)	бо	бо	пу	пу	по	пу	бу	бу, бул	бу	пы, мынау, ошо	был	бу	бу	бу	бу	бу, бул	bul	бұл, бұ	bu	bu, mavu, mushu	bo	pu	bu	bu	bu	bu	bu	بُو (bū)
8	тот	вăл, лешĕ	ол	ол	𐰆𐰞 (ol)	ол	ол, тээ	ол	ол	ол, тиги, анзы	ол	ол, тиги	тиги, ошол	теге, шул	ул, шал, анау	теге	ол, йинендагъы	ол	ол, шо	ол	ол, сол, анав	ol, sol, ana	ол, о, сол, анау	shu, o'sha	u, avu, shu	[[]]	vu, o	şu, şol	o	о, şu	о, şu	о, şu	اُلْ (ol)
9	здесь	кунта	манна	манна	𐰉𐰆𐰦𐰀 (bunta)	мында	мында	мында	мында	мында	мында	мында	мында, бул жерде	монда, биредә	мынта, пы йертә, пы арата	бында	мында, блайда	мында, былайда	мунда, шунда	бунда, мунда, мында	мунда	bunda, bul jerde	мұнда бұнда, бұл жерде, мына, мында	bu yerda, bu yoqda, bu yonda	bunda, bu yärdä, mayärdä, mana, mäyde, munda	burda	mynda	şu taýda, onda, bäri	burada	burada, bu yеrdе	burada, bura, burası	mında	مُنْدا (mundā)
10	там	унта, çавăнта, лере	онно	онно, һонно	𐰦𐰀 (anta)	ында	ында, тээдэ	анда, тӓғдӓ	анда	анда	анда	ондо, анда	анда, тиги жакта, тиги жерде	анда, тегендә	анта, шанта, шал йертә	тегендә	анда	анда, алайда	онда	анда	онда	onda, sonda, ol jerde, sol jerde	онда, анда, сол жерде, ол жерде, ана жерде	u yerda, u yoqda, u yonda	unda, u yärdä, anda, änä, äynä	[[]]	anda	ol ýerde, o taýda	orada	orada, orası	orada, orası, ora	anda	اَنْدا (andā)
11	кто	кам	ким	ким	𐰚𐰢 (kеm)	кым	ӄум	ким	кем	кем	кем, кім	кем	ким	кем	кем	кем	ким	ким	ким	ким	ким	kim	кім	kim	kim	kim	kem	kim	kim	kim	kim	kim	كِمْ (kim)
12	что	мĕн	туох	туок	𐰤𐰀 (ne)	чүү	чү	нöмӓ	ниме	ноо	не, німа	не, неме	эмне	нәрсә, ни	нимә, ней	нимә	не	не	не, не зат	не, нэ	не, не зат	ne	не, немене, неме	nima, na	nemä, nä	[[]]	ne	näme	nə	ne	ne	ne	نا (nē), ناما (nemē), ناكُو (negǖ), قَيُو (qayū)
13	где	ăçта	ханна	канна	𐰴𐰣𐰃 (qanı)	кайда	ӄайда	қайда	хайда	қайда	қайда	кайда	кайда, кана	кайда	ҡайта, ней йертә	ҡайҙа	къайда	къайда	къайда	кайда, каа	кайда	qayda	қайда, қані, кәні	qayerda, qayda	qäyärdä, qäyär, nädä, qeni, qayaq	[[]]	qala	nirede	harada	nerede, ani	nerede, hani	qayda, qayerde	قَنْدا (qandā), قَيُودا (qayūdā), قَنٖى (qanï̄)
14	когда	хăçан	хаһан	каһан	𐰴𐰲𐰣 (qaçan)	кажан	ӄаъһян	қажан	хаӌан	қачан	қачан	качан	качан	кайчан	ҡацан	ҡасан	къачан	къачан	къачан	къачан, качан, кацан	кашан	qashan	қашан	qachon	qachan	[[]]	qaçan	haçan	haçan	ne zaman	ne zaman	qaçan, ne vaqıt	قَجانْ (qačan)
15	как	мĕнле	хайдах	кайдак	𐰤𐰀𐱅𐰏 (neteg), 𐰤𐰲𐰝 (neçük)	канчап, кандыг	ӄаньӌап, ӄаньӌа	қайнар	хайди	қайде	[[]]	кандый, канай	кандай, нечик	ничек	ницек, ҡайсылай, ҡалай	нисек	къалай	къалай	нечик	нечик, нэчик, нэцик	калай	qalay	қалай	qalay, qanday, nechik	qandaq	[[]]	neçüx	nähili, niçik, häýsy	necə, nətər	nasıl	nasıl	nasıl	نَتَكْ (neteg)
16	не	мар	суох	һуок	yoq	эвес	эмес	ӓмес	нимес	эбес	емес	эмес	эмес	түгел	түгел	түгел	тюйюлдю	тюл, тюйюл	тюгюл	тювюль, дӱгӱль	тувыл	emes	емес	emas	ämäs	dağ	emes	däl	deyil	diil	değil	degil	يُوقْ (yōq), اَرْماسْ (ermēs)
17	всё	пĕтĕм, пур, пурте	бары, бүтүн	бары, бүтүн	𐰴𐰢𐰍 (qamuğ)	хамык, шупту, бүгү	төді, төдү	парча	тооза, прай, тикci	тооза	қамығ	бастыра, ӱзе, бӱдӱн	баары, бардык, бүткүл	бөтен, бары	пары, парлыҡ	бөтә	битеу	бары, бютеу	бары, бютюн	бары, барча, барца	баьри, савлай	bári, barlıq, barsha, pútkil, pútin	бәрі, барлық, барша, бүкіл, бүткіл, күллі	barcha, hamma, butun, borliq, bari	barchä, hämmä, pütün, barliq, bäri, külli, suwar	[[]]	[[]]	bary, hemme, ähli, her	bütün, hamısı	hepsi	bütün, hep, tüm	bütün, ep, episi	قَمُغْ (qamuɣ), بَرْجا (barčā)
18	много	нумай	үгүс, элбэх	үгүс, баал	𐰈𐰚𐰾 (üküs), 𐰈𐰚𐱁 (üküş)	хөй	көъп	кöпь	кöп	кöп	кеп	кöп	көп	күп	кән, күп, порам	күп	кёп	кёб	кёп	кöп, кёп, кеп	коьп	kóp	көп, мол, ырғын, қыруар	koʻp	köp, jiq	[[]]	köp	köp	çox	çok	çok	çoq	كُبْ (köp), اُكُوشْ (üküš)
19	несколько	темиçе	хас да, ханнык эрэ, аҕыйах	кас да	[[]]	каш, бир каш, шала, кашкыйна	бір ӄаъш, бір чеъһе, шала	кöпӓлӓ	кöп нимес, нинӌе-де, сала	кöп эбес	қаш, қач	бир канча	бир нече	берничә	перницә	бер нисә	бир талай, бир ненча	бир ненча	бир нече	бирнэчэ	бир неше	bir neshe	бірнеше, бірнешеу, бірнеше, әлденешеу, әлденеше	bir necha, bir qancha, ba'zi, ayrim	bir qanchä, bäzi, talay, munchä, bir nächä, nächchä	[[]]	[[]]	birnäçe, berentak	bəzi, bir neçə	birkaç	bazı, kimi, birkaç, biraz	bir qaç	[[]]
20	мало	сахал	аҕыйах	агыйан	𐰕 (az)	ас, эвээш, бичии	биче	[[]]	ас	ас	аз	ас	аз	аз	ас	әҙ	аз	аз	аз	аз	аз	az	аз, кем, шағын, азғана	oz, kam, picha	az	[[]]	[[]]	az	az	az	az	az	اازْ (āz)
21	другой	урăх	атын	атын	𐰑𐰣 (adın)	башка, өске	баъшӄа, өъске	пасқы	пасха	пашқа	ӱзге, тоғыр	башка, öскö	башка	башка, бүтән	пашҡа, пүтән	башҡа	башхасы, бирси	башха	башгъа, оьзге	башка, баска, башкъа, башха, öзгэ	баска, оьзге	basqa, ózge	басқа, өзге, бөтен, бөгде	boshqa, o'zga	bashqa, özgä	[[]]	paşqa	başga	başqa, digər, ayrı, özgə	öbür	başka, öbür, diğer	başqa, diger	اَذِنْ (aδïn), اَذْرُقْ (aδruq), اُنْكٖى (öŋī)
22	один	пĕрре	биир	биир	𐰋𐰃𐰼 (bir)	бир	бірәә	пир	пір	пир	пер	бир	бир	бер	пер	бер	бир	бир	бир	бир	бир	bir	бiр	bir	bir	bi	pir	bir	bir	bir	bir	bir	بٖيرْ (bīr)
23	два	иккĕ	икки	икки	𐰚𐰃 (eki)	ийи	иъһи	иғи	ікі	ийги	іке, ішке	эки	эки	ике	ике	ике	эки	эки	эки	эки, ики	эки	eki	екі	ikki	ikki	äkkü, äkki	işki	ikki	iki	iki	iki	eki	اِكّٖى (ikkī)
24	три	виççĕ	үс	үс	𐰈𐰲 (üç)	үш	үш	ӱщ	ӱс	ӱш	ӱш	ӱч	үч	өч	өц	өс	юч	юч	уьч	ӱч	уьш	úsh	үш	uch	üch	üş	üş	üç	üç	üç	üç	üç	اُجْ (üč)
25	четыре	тăваттă	түөрт	түөрт	𐱅𐰈𐰼𐱅 (tört)	дөрт	дөрт	тӧрт	тӧрт	тӧрт	тӧрт	тӧрт	төрт	дүрт	түрт	дүрт	терт	тёрт	дёрт	дёрть, дорт	доьрт	tórt	төрт	toʻrt	tört	tört, töört	töt	dört	dörd	dört	dört	dört	تُورْتْ (tȫrt)
26	пять	пиллӗк	биэс	биэс	𐰋𐰾 (bes), 𐰋𐰃𐰾 (bis), 𐰋𐰃𐱁 (biş)	беш	беш	пӓс	пис	пеш	пес, піс, пеш	беш	беш	биш	пиш	биш	беш	беш	беш	беш, бэш, бэс	бес	bes	бес	besh	bäsh	bieş	peş	bäş	beş	beş	beş	beş	بٖيشْ (bḗš)
27	большой	пысăк, мăн	улахан	улакан	𐰆𐰞𐰍 (uluğ)	улуг	улуғ	улуғ	улуг	улуғ, поғда	улуғ, пезік	јаан, улу	чоң	зур	олло, сур, өлкән	оло, ҙур, бөйөк, эре, дәү, өлкән	уллу, деменгили	уллу, тамада	уллу	уллу, улу	уллы, уьйкен	ullı, úlken	ұлы, үлкен, шоң, ірі, дәу, сом, зор, дөй, дәкей, шой, ноян, дырау, әйдік, орасан, қожбан, дыр, нән, зораң	katta, buyuk, ulkan	chong, yoghan, büyük, zor, ulugh	bidik	ully	uly, çişik	böyük	büük, ulu	büyük, ulu	büyük	بَدُكْ (bedük), اُلُغْ (uluɣ)
28	длинный	вăрăм	уһун	уһун	𐰆𐰕𐰣 (uzun)	узун	узун	узун	узун	узун	узун	узун	узун	озын	оссон	оҙон	узун	узун	узун	узун	узын	uzın	ұзын	uzun	uzun	uzaq	uzyn	uzyn	uzun	uzun	uzun	uzun	اُزُنْ (uzun)
29	широкий	сарлака, анлă	киэҥ, кэтит	киэң, кэтит	𐰚𐰭 (keñ)	калбак, алгыг, делгем, чалбак	аълһығ, эӈгірі	щалвақ	чалбах, аллығ	кең, энниг, чалбақ	кен	jалбак, элбек, кеҥ	кең	киң	киң	киң	кенг	кенг	генг, энли	кэнъ, энли, авлак	кенъ, энли, ялпак	keń, enli, jalpaq	кең, енді, жалпақ	keng	käng	käň	[[]]	giňiş, giň	geniş, enli	geniş	geniş, enli	keñ, keniş	كِنْكْ (keŋ), يَسٖى (yasï̄)
30	толстый	хулăн	халыҥ, суон	һуон	𐰴𐰞𐰣 (qalın), 𐰘𐰆𐰍𐰣 (yoğan)	кылын, чоон	һылын, нёон	қалын, щон	халын, чоон	қалын, чоон	қалын, йоғун	калыҥ, jooн	калың, жooн	калын, юан	ҡалын	ҡалын	къалын	къалын	къалын	къалын	калын, юван	qalıń, juwan	қалың, жуан	qalin, yo'g'on	qelin, yoghan	[[]]	ýoğan	galyň	qalın	kalın	kalın, yoğun	qalın	قَلِنْ (qalïn)
31	тяжелый	йывăр	ыарахан	ыар, ыаракан	𐰍𐰺 (ağır)	аар	аар	аар, ар	аар	аар	салығ	уур	оор	авыр	ауыр	ауыр	ауур	ауур	авур	авур, агъыр	авыр	awır	ауыр	ogʻir	eghir	[[]]	[[]]	agyr	ağır	aar	ağır	ağır	اَغِرْ (aɣïr)
32	маленький	пĕчĕк	кыра, кыччыгый	кыра, күччүгүй	𐰚𐰃𐰲𐰏 (kičig)	бичии, биче	биче	кичещ	кiчиӌек	кичиг	кічіг	кичинек, кичӱ	кичине, кичинекей	кечкенә, бәләкәй	кецкенә	кесе, бәләкәй	гитче	гитче	гиччи	кичик, кичкинэ, кичкэнэ	кишкей, кишкене, кишкенекей	kishkene, kishkentay	кіші, кішік, кішкене, кішкентай	kichik, kichkina	kichik	[[]]	kiçi	kiçi, kiçijik	kiçik, balaca	küçücük	küçük	kiçik, küçük	كِجِكْ (kičig), اُشَقْ (ušaq)
33	короткий	кĕске	кылгас	кылгас	𐰶𐰃𐰽𐰍𐰀 (qısğa)	кыска, чолдак	ӄысӄа	қысқаҗақ	хысха	қысқа	қысқа	кыска, чолтык	кыска, чолок	кыска	ҡысҡа	ҡыҫҡа, сулаҡ	къысха	къысха	къысгъа, чолакъ	къыскъа, кыска, кысха	кыска, шолак	qısqa, sholaq	қысқа, шолақ, молақ, молтақ, келте	qisqa	qisqa	qısqa	[[]]	gysga	qısa	kısa	kısa	qısqa	قِسْغا (qïsɣā), قِرْتْ (qïrt)
34	узкий	тăвăр, ансăр	кыараҕас	кыарагас	𐱃𐰺 (tar)	тар, кызаа	тар	тар	тaр	тaр	тар	тар, кызык	тар	тар	тар	тар	тар	тар	тар	тар	тар	tar	тар, тараң	tor	tar	tar	[[]]	dar	dar	dar	dar	tar	تارْ (tār)
35	тонкий	çинçе, çӳхе	синньигэс, чараас	һинньигэс	𐰘𐰨𐰏𐰀 (yinčge), 𐰖𐰆𐰖𐰴𐰀 (yuyqa)	чиңге, чуга	ниңге, чуға	чишкӓҗек, щуғаҗақ	нiске, чуға, чуғаӌах	чишке, чуға	шіке, сіке	чичке, jука	ичке, жука	юка, нечкә	йецкә, йоға	нәҙек	ингчге, жукъа	ингичге	инче, юкъкъа	инчке, йуфкъа	йинъишке, юка	jińishke, juqa	жіңішке, жұқа, сидам, сида, сыптығыр	ingichka, yupqa	inchikä, yupqa, oruq	[[]]	leşki, nişke	inçe	incə, nazik	incӓ	ince, yufka	ince	يِنْجْكا (yinčgē), يُڤْقا (yuvqā)
36	женщина	хĕрарăм	дьахтар	дьактар	𐰆𐰔𐰆𐰣 𐱃𐰆𐰣𐰞𐰆𐰍 (uzun tonluğ)	херээжен, кадай, херээжен кижи, эшпи (устар.)	эъпші	ӓпьщӱ, қат	ипчi кiзi	тижи кижи	сәждығ	ӱй кижи, кадын	аял	хатын	ҡатын	ҡатын	тиширыу	тиширыу	къатын гиши	къатын	хатын	qatın, hayal	қатын, әйел	ayol, xotin, qiz	ayal, xotun	kişi, tişi	qatyn	heleý, aýal	qadın	kadın	kadın	qadın	اُراغُوتْ (urāɣūt), اِشٖلارْ (išīlēr)
37	мужчина	арçын	эр киһи	эр киһи	𐰼 (er)	эр (кижи)	эр	ӓрьғизи	ир кiзi	эр кижи	ер, ерен	эр кижи, эр	эркек	ир	ир кеше	ир	эр киши, эркегирыу	эркиши, эркегирыу	эркек, эр гиши	эркек, эр	эркек, эр	erkek, er	еркек, ер	erkak	ärkäk, är	hirkäk, här	er	erkek (adam)	kişi	erkek, er	erkek, er, adam	erkek, aqay	اَرْ (er)
38	человек	çын, этем	киһи	киһи	𐰚𐰃𐰾𐰃 (kisi), 𐰚𐰃𐱁𐰃 (kişi)	кижи	киши	кизи	кiзi	кижи	кісі, кісе, кесе	кижи	киши, адам	кеше	кеше, әтәм	кеше, әҙәм	киши, адам	адам	гиши, адам	киши, киси	киси, аьдем	kisi, adam	кісі, адам	kishi, inson, odam	kishi, insan, adäm	kişi	kişi	ynsan, adam, kişi	insan, adam	kişi, adam, insanoolu	insan, kişi	adam, insan, kişi	كِشٖى (kišī)
39	ребёнок	ача	оҕо	ого	𐰆𐰍𐰞 (oğul)	уруг, төл, үре (диал.)	уруғ, урен	оғлан, кӓщ, оғащ	пала, олған	пала	мла	бала	бала	бала	пала	бала, caбый, бәпес	бала, сабий	бала, сабий	бала	бала	бала	bala	бала, шақа, сәби, бөпе, бөбек	bola, chaqa	bala	qal	pala	çaga	bala, çağa, uşaq	çocuk, uşak, bebek	çocuk	bala	كَنْجْ (kenč)
40	жена	арăм	ойох	дьактар	𐰋𐰱 (ebçi)	кадай, амдыы кижи	ӄоърһыняӄ, өғдәәкии	ӓпьщӱ, қат	ипчiзi	эпчи, эмдеги, қат	епчі	ӱйи, эжи, кадын	аял, катын	хатын	ҡатын, пицә	ҡатын	къатын, юй бийче	къатын	къатын	къатын	хатын, пише	qatın, hayal	қатын, әйел	xotin, ayol, rafiqa	xotun, ayal, yoldash	[[]]	kiýn	aýal	arvad, əyal	karı, hanum	karı, avrat, kadın	apay	كِسْ (kis)
41	муж	упăшка	эр, кэргэн	эр	𐰼 (er)	эр, ашак	эр, ашыняӄ	ӓрь	ирi	эр	ер	öбöгöн, эр	күйөө	ир	ир	ир	эр	эр	эр	эр, кӱйӱв	эр, киев, бай	er, kúyew, bay	ер, күйеу, бай	er, kuyov	är, yoldash	här	kuy	är, adam	ər	koca	koca, er	aqay	باكْ (bēg)
42	мать	анне, абай	ийэ	иньэ	𐰈𐰏 (ög)	ие, ава	иъһе	ӓнӓ, иҗӓ	ине, іӌе	эне, иче	ана	эне	эне	ана	инә	әсә, инә	ана, ання	ана	ана	ана	ана	ana, ene	ана, шеше, апа	ona, aya, oyi	ana, apa	nana, nänä	ama	eje	ana	ana	anne, ana	ana	اَنا (anā), اَبا (ebē)
43	отец	атте, ади	аҕа	ага, тээтэ	𐰴𐰭 (qañ)	ада, ача	ата	ада	ада, аба	ада, аба	ата, ача	ада	ата	ата	ата	ата	ата, аття	ата	ата	ата	ата	ata, áke	ата, әке	ota, ada	dada, ata	baba, dada	apa	kaka	ata	boba	baba, ata	baba	اَتا (atā)
44	животное	чĕр чун, выльăх	кыыл, харамай	һүөһү, кыыл	𐰚𐰃𐰘𐰃𐰚 (kiyik), 𐰖𐰃𐰞𐰴𐰃 (yılqı)	аң, аң-мең	аӈ, мал	мал	аң	аң-қуш, мал-қуш	мал	аҥ, тынду	аң, жаныбар, айбан	хайван, җәнлек	ҡайуан, йәннек	йәнлек, хайван, мал	хайыуан, жаныуар	хайыуан, джаныуар	гьайван	гъайван, хъайван	анъ, янувар, айван	ań, janıwar, haywan	аң, жануар, хайуан, мал	hayvon, jonivor	haywan, janliq	[[]]	[[]]	haýwan	heyvan	hayvan	hayvan	ayvan	[[]]
45	рыба	пулă	балык	балык	𐰉𐰞𐰴 (balıq)	балык	балыӄ	палық	палых	палық	[[]]	балык	балык	балык	палыҡ	балыҡ	чабакъ	чабакъ	балыкъ	балыкъ	балык	balıq	балық	baliq	beliq	[[]]	[[]]	balyk	balıq	balık	balık	balıq	بَلِقْ (balïq)
46	птица	кайăк	чыычаах, көтөр	чыычаак, көтөр	𐰴𐰆𐰽 (qus)	куш	ӄушӄаш	қучақ	хус	қуш	қус	куш	чымчык, куш	кош	ҡош	ҡош	чыпчыкъ	чыпчыкъ	къуш	къуш, кус	кус	qus	құс	qush	qush	[[]]	quş	guş	quş	kuş	kuş	quş	قُشْ (quš)
47	собака	йытă	ыт	ыт	𐰃𐱃 (ıt)	ыт	ыът	адай	адай, іт	адай, эгер	ышт	ийт	ит	эт	эт	эт	ит	ит	ит	ит, йит	ийт	iyt	ит, көпек, күшік	it, kuchuk, ko'ppak	it	it, ıt	işt	it, köpek, güýük	it, köpək	it	köpek, it	köpek, it	اِتْ (ït)
48	вошь	пыйтă	быт	[[]]	bit	быт	[[]]	пит	пiт	пит	пышт	бийт	бит	бет	пет	бет	би	бит	бит	бит, бить	бийт	biyt	бит	bit	pit	[[]]	pişt	bit	bit	bit	bit	bit	بِتْ (bit)
49	змея	çĕлен	моҕой, эриэн үөн	моңой	𐰖𐰃𐰞𐰣 (yılan)	чылан	чулан	узун қурт	чылан	чылан	йылан	јылан	жылан	елан	йылан	йылан	жилян	джылан	йылан	йылан, илан	йылан	jılan	жылан	ilon	yilan	yilan, ilan	ýilan	ýylan	ilan	yılan	yılan	yılan	يِلانْ (yïlān)
50	червь	хурт, ăман	үөн	[[]]	𐰴𐰆𐰺𐱃 (qurt)	курт, шыйлашкын	ӄуърт	қурт, сӧскӓй	хурт	қурт	қурт	курт, чойлошкон	курт	корт, суалчан	ҡорт	ҡорт, селәүсен	къурт	къурт	хурт	къурт	курт	qurt	құрт, шылаушын	qurt	qurut, qurt	qurt, guut	suguljyň	gurt, gurçuk	qurd	kurt, solcaan	kurt, solucan	qurt	قُرْتْ (qurt)
51	дерево	йывăç	мас	мас	𐰃𐰍𐰲 (ığaç)	ыяш	неш	ащ	ағас	ағаш	терек, йығаш	агаш	жыгач, дарак	агач	ағац	ағас	терек	терек	терек	агъач, агъац, тэрэк	терек	aǵash	ағаш, дарақ, терек, тал	yogʻoch, daraxt	yaghach, däräkh	hağaç	agaş, tal	agaç, bag	ağac	aaç	ağaç	terek (растение); ağaç (материал)	يِغَجْ (yïɣač)
52	лес	вăрман	тыа, ойуур	тыа, ойуур, мас	𐰘𐰃𐱁 (yış), 𐰖𐰃𐰽 (yıs)	арга, арыг, эзим	арығ, тайға	аҗарозу, аащтар, тайғы	ағас	ағаш, чыш	[[]]	агаш аразы, [[агаш], јыш	токой	урман	урман, ағацлыҡ	урман	агъач	агъач, чегет	орман, агъачлыкъ	орман	орман, тогай, агашлык	orman, toǵay	орман, тоғай	oʻrmon, toʻqay	orman, ormanliq	[[]]	[[]]	tokaý	orman, meşə	orman, daa	orman	orman	[[]]
53	палка	туя, патак	тайах, мас	мас	𐱃𐰖𐰴 (tayaq)	даянгыыш, будук, сып	тайаӄ	аащ, ағащ, щтӓк	таях	тайақ	чумуқ	тайак	таяк	таяк	таяҡ	сыбыҡ, ботаҡ	таякъ	таякъ	таякъ	тайакъ	таяк	tayaq	таяқ, шыбық, бұтақ	tayoq, yogʻoch	tayaq, choqmaq, soyla	[[]]	[[]]	çöp, taýak	çubuq	çıbık, sopa	çubuk, dayak, değnek	çubuq	جِبِقْ (čïbïq)
54	плод	çимĕç	фрукт	һугун	yemiş	чимис, чемиш	фрукт	фрукт	нимис	фрукт	джіміс	јиилек	жемиш	җимеш	йемеш	емеш	жемиш, кёгет	кёгет	емиш	йэмиш, йэмис	емис	jemis	жеміс	meva	mevä, yemish	[[]]	[[]]	miwe	meyvə	meyva	yemiş, meyve	yemiş, meyva	يَمِشْ (yémiš)
55	семя	вăрлăх, вăрă	туораах, бурдук	[[]]	uruğ	үре, үрезин	[[]]	семӓ	ӱрен	ӱрен	[[]]	ӱрен	үрөн, урук	орлык	орлоҡ	орлоҡ	урлукъ, бюртюк	урлукъ	урлукъ	урлукъ, урлыкъ	урлык, тукым	urıq, tuqım	ұрық, тұқым, дән	urugʻ, tuxum	uruq, tuxum	[[]]	urlux	tohum	toxum	toum	tohum, ur	urluq, tuhum	اُرُغْ (uruɣ)
56	лист	çулçă	сэбирдэх	һэбирдэк	(yapurğaq), (yalbırğaq)	бүрү	бүр	пӱр	пӱр	пӱр	лапчық	јалбырак	жалбырак	яфрак	япраҡ	япраҡ	чапракъ	чапракъ	япыракъ	йапракъ	япырак	japıraq	жапырақ, парақ	yaproq, barg	yopurmaq	[[]]	[[]]	ýaprak	yarpaq	yaprak	yaprak	yapraq	يَبُرْغاقْ (yapurɣāq)
57	корень	тымар	силис	һилис	(yıldız), (tüp), (kök)	дазыл	?	чылтыс	чилеге	чылтыс, тазыл	йылтыс	тазыл	тамыр	тамыр	тамыр	тамыр	тамыр	тамыр	тамур	тамур, кöк	тамыр	tamır	тамыр, түп	ildiz, tomir	yiltiz, tomur, tüp	[[]]	[[]]	kök, düýp	kök, tüp	kök	kök, damar	tamır	كُكْ (kök), تُوبْ (tǖp), يِلْدِزْ (yïldïz)
58	кора	хупă, хуйăр	хатырык	катырык	(qadız)	каърт, чөвүрээ	шаӈда, чөъпрәә	тӓрӓк	хабых, хахпас	қақпаш	қаздық	чöбрö	кабык	кабык, кайры	ҡабыҡ	ҡабыҡ, ҡайыр	къабукъ	къабукъ	къабукъ	къабукъ	кабык	qabıq	қабық	qobiq, qobuq	qovzaq	[[]]	[[]]	gabyk	qabıq	kabuk	kabuk	qabuq	قاسْ (qās)
59	цветок	чечек, çеçке	чэчик, сибэкки	от	(çeçäk), (çiçäk)	чечек	аӄаш	қос от	чахаях, порчо	чақкийек	чүчүг	чечек	гүл	чәчәк, гөл	цицәк, көл	сәскә	гюл, гокка	гюл, гокка	чечек	чечяк, цецек	шешекей, гуьл	gúl	гүл, шешек	gul, chechak	gül, chechäk	[[]]	çiçex	gül	çiçək, gül	çiçek	çiçek	çeçek, çiçek	جَجَكْ (čeček)
60	трава	курăк	от	от	𐱇 (ot)	оът, сиген	оът, сіген, көк	от	от	от, öлең	от	öлöн	от, чөп	үлән	үлән	үлән	ханс, кырдык, отлау	ханс	от	от, чёп	от, оьлен	от, shóp	от, шөп, пішен, көк	oʻt, oʻlan	ot, chöp, ot-chöp	[[]]	ot, çöp	ot	ot	ot	ot	ot	اُتْ (ot)
61	верёвка	пăяв, çип, вĕрен	быа	быа	(yıp)	баг, аргамчы, хендир, чеп	бағ, чеъп, чел	пағ	пағ, арғамӌы	пағ	пағ, йеп, по	буу	жип, аркан	бау, аркан	пау	бау	жип, аркъан, бау	джиб, джыджым	йип, аркъан	йип, аркан	йип, аркан, бав	jip	жіп, арқан, бау	arqon, ip, bog'	arqan, aghamchä, yip, boqush	[[]]	urxan, ýip	urgan, ýüp, tanap	ip	urgan, çatı	urgan, ip	arqan, yip, sıcım	يِبْ (yïp), اُرُقْ (uruq)
62	кожа	тир	тирии	тирии	𐱅𐰼𐰃 (teri)	кеш, алгы	кеъш	щамағ	теер	тере	тере, тері	тере	тери	тире	тире	тире	тери	тери	тери	тери	тери	teri	тері	teri	terä	täri, täre	tir	deri, ham	dəri	deri	deri	teri	تَرٖى (terī)
63	мясо	аш, какай	эт	эт	𐱅 (et)	эът	эът	ӓт	ит	эт	ет	эт	эт	ит	ит	ит	эт	эт	эт	эт	эт	et, gósh	ет	goʻsht, et	gösh, ät	ät	et	et	ət	et	et	et	اَتْ (et)
64	кровь	юн	хаан	каан	𐰴𐰣 (qan)	хан	ӄан	қан	хан	қан	қан	кан	кан	кан	ҡан	ҡан	къан	къан	къан	къан	кан	qan	қан	qon	qan	qan	qan	gan	qan	kan	kan	qan	قانْ (qān)
65	кость	шăмă	уҥуох	оңуок	𐰾𐰈𐰭𐰰 (süñük)	сөөк	сөөк	сööк	сööк	сööк	сымық	сööк	сөөк	сөяк	сөйәк	һөйәк	сюйек	сюек	сюек	сӱйэк	суьек	súyek	сүйек	suyak	söngäk	[[]]	syňyx	süňk	sümük	[[]]	kemik	süyek, [kemik]]	سُنْكُكْ (süŋük)
66	жир	çу	сыа	һыа	𐰖𐰍 (yağ)	чаг, үс	чағ, үс	щағ	чағ, ӱс	чағ	йағ	јуу, ӱс, май	май	май	май	май	жау	джау	яв, май	йав, май	май	may	май	yogʻ, moy	yagh, may	yağ, pih, pi	ýağ	ýag	yağ	yaa	yağ	yağ, may	ياغْ (yāɣ), اُزْ (ǖz), جِرْ (čïr)
67	яйцо	çăмарта	сымыыт	һымыыт	𐰖𐰆𐰢𐰆𐰺𐱃𐰍𐰁 (yumurtğa)	чуурга	нюмурһа	щумуртқа	нымырха	ныбыртқа	ойа, уйа	јымыртка	жумуртка	йомырка	йомортҡа	йомортҡа, күкәй	жумуртха, гаккы	гаккы	йымырткъа	йумуртха, йымыртка	юмыртка	jumırtqa, máyek	жұмыртқа, тұқым, мәйек	tuxum, yumurtqa	tuxum	yumurtqa	ýumotor	ýumurtga	yumurta	yumurta, yımırta	yumurta	yımırta	يُمُرْتْغا (yumurtɣā)
68	рог	мăйрака	муос	муос	𐰢𐰈𐰭𐰈𐰕 (müñüz)	мыйыс	миис	мӱс	мӱӱс	мӱӱс	моңус, муңыс	мӱӱс	мүйүз	мөгез	мөйөс	мөгөҙ	мюйюз	мюйюз	мююз	мювюз, мӱнъӱз	муьйиз	múyiz	мүйіз	muguz, shox	münggüz	[[]]	moňus	şah	buynuz	boynuz, buynuz	boynuz	müyüz, boynuz	مُنْكُزْ (müŋüz)
69	хвост	хӳре	кутурук	кутурук	𐰴𐰆𐰑𐰺𐰆𐰸 (qudruq)	кудурук	ӄудуруӄ	қузуруқ	хузурух	қузуруқ	қузруқ	куйрук	куйрук	койрык	ҡойроҡ	ҡойроҡ	къуйрукъ	къуйрукъ	къуйрукъ	къуйрукъ, къуйрыкъ	куйрык	quyrıq	құйрық, дүм, бөксе	quyruq, dum	quyruq	quduruq, qudruq	qurux	guýruk	quyruq	kuyruk	kuyruk	quyruq	قُذْرُقْ (quδruq)
70	перо	тĕк	түү, куорсун	түү	tü	чүг	түк	тӱк	чӱг	чӱг	[[]]	jуҥ	жүн	каурый	ҡауырсын, ҡыйаҡ	ҡаурый	къанат тюк	тюк	тюк	тӱк, йӱн, къавурсун	кушын	qawırsın, pár	қауырсын, түк	jun, tuk, pat	päy, tük	yäläk, par	mımılux	ýelek	tük	[[]]	tüy, yün	tük	يُوكْ (yǖg), تُو (tǖ|t=hair)
71	волос	çӳç	ас, баттах, кыл, түү	ас	𐰽𐰲 (saç)	чаш, хыл, дүк	чеъш, чел, түк	щащ	сас, хыл	шаш	сәж, қыл, ту	чач, кыл, тӱк	чач	чәч, кыл	цац	сәс	чач	чач, тюк	чач, къыл, тюк	сач, чач, цац, къыл, тӱк	шаш, кыл, туьк	shash, qıl, túk	шаш, қыл, түк	soch, qil, yol	chach, qil, tük	saç, qil, tük	saç	saç, gyl, tüý	saç, qıl	saç, kıl, tuy	saç, kıl	saç, qıl	سَجْ (sač), قِلْ (qïl), تُو (tǖ)
72	голова	пуç	бас, төбө	бас, мэньии	𐰉𐱁 (baş)	баш	баъш	пас	пас	паш	паш, пас	баш	баш	баш	паш	баш	баш	баш	баш	баш, бас	бас	bas	бас	bosh	bash	baş, boş	paş	baş	baş	baş	baş	baş	بَشْ (baš)
73	ухо	хăлха	кулгаах	кулгаак	𐰸𐰆𐰞𐰴𐰴 (qulqaq)	кулак	ӄулаӄ	қулақ	хулах	қулақ	қулақ	кулак	кулак	колак	ҡолаҡ	ҡолаҡ	къулакъ	къулакъ	къулакъ	къулакъ, кулак, кулах	кулак	qulaq	құлақ	quloq	qulaq	qulaq, gulaq	qulax	gulak	qulaq	kulak	kulak	qulaq	قُلَقْ (qulaq), قُلْقاقْ (qulqaq)
74	глаз	куç	харах	карак	𐰚𐰈𐰕 (köz)	карак	ӄараӄ	қарақ	харах	қарақ	күс, қарақ	кöс	көз	күз	күс	күҙ	кёз	кёз	гёз	кöз, карах	коьз	kóz	көз	koʻz	köz	köz	köz	göz	göz	göz	göz	köz	كُوزْ (kȫz)
75	нос	сăмса	мурун, мунну	мунну	𐰉𐰆𐰺𐰣 (burun)	думчук	һаай	пурун	пурун, тумзух, тунӌух	пурун	қаңрық	тумчук, мурун	мурун	борын	порон	танау	бурун	бурун	бурун	бурун, борун	бурын	murın	мұрын, тұмсық	burun	burun	burun	purnu	burun	burun	burnu	burun	burun	بُرُنْ (burun)
76	рот	çăвар	айах	аньак, уос	𐰍𐰕 (ağız)	аас	аас, аӄсы	ағыс	аас	аас, ақсы	ағыс	оос	ооз	авыз	ауыс	ауыҙ	ауз	аууз	авуз	авуз, авыз, агъыз	авыз	awız	ауыз	ogʻiz	aghiz	ağız	ağyz	agyz	ağız	aaz	ağız	ağız	اَغِزْ (aɣïz)
77	зуб	шăл	тиис	тиис	𐱅𐰃𐱁 (tiş)	диш	діш	тис	тiс	тиш	тес	тиш	тиш	теш	теш	теш	тиш	тиш	тиш	тиш, тис, чиш	тис	tis	тіс	tish	chish	tiş	tiş	diş	diş	diş	diş	tiş	تٖىشْ (tï̄š)
78	язык	чĕлхе	тыл	тыл	𐱃𐰃𐰞 (tıl)	дыл	дыл, тыл	тил	тiл	тил	тел	тил	тил	тел	тел	тел	тил	тил	тил	тил	тил	til	тіл	til	til	til	til	dil	dil	dil	dil	til	تِلْ (tïl)
79	ноготь	чĕрне	тыҥырах	тыңырак	𐱃𐰺𐰭𐰴 (tırñaq)	дыргак	дырбаӄ	тырғақ	тырғах	тырбақ	тырғақ, тырмақ	тырмак	тырмак	тырнак	тырнаҡ	тырнаҡ	тырнакъ	тырнакъ	тырнакъ	тырнакъ	тырнак	tırnaq	тырнақ	tirnoq	tirnaq	tirnaq	tyrnax	dyrnak	dırnaq	tırnak	tırnak	tırnaq	تِرْنْغَقْ (tïrŋaq)
80	стопа	ура тĕппи	тилэх	[[]]	(taban)	таваңгай	[[]]	таващ	табан	табан	таван	таман	таман	табан	айаҡ йөслөк	табан	табан	аякъ	аякъ	табан	табан	taban	табан	oyoq	ayaq, adaq	[[]]	[[]]	aýak	ayaq	taban	ayak, taban	ayaq, taban	اَذَقْ (aδaq)
81	нога	пĕçĕ	атах	атак	𐰑𐰴 (adaq)	бут	бут	азақ	азах	азақ	азақ	бут, айак	бут	аяк	айаҡ	аяҡ	аякъ	бут	аякъ, бут	айакъ	аяк	ayaq	аяқ, бұт	oyoq, put	put, ayaq, adaq	hadaq	ayex	aýak	qıç	bacak, ayak	bacak, but	bacaq, ayaq	اَذَقْ (aδaq), بُوتْ (būt), اَيَقْ (ayaq)
82	колено	чĕр куççи	тобук	тобук	𐱅𐰃𐰕 (tiz)	дис, дискек	тіскек	тысвас	тiзек	тизе	тіз, тез	тизе	тизе	тез	тубыҡ	тубыҡ	тобукъ	тобукъ	тобукъ, тиз	тиз	тиз	dize	тізе	tizza	tiz	tiz	tüz, tizex	dyz	diz	diz	diz, dirsek, topuk	tiz	تٖيزْ (tīz)
83	рука	алă	илии	илии	𐰠𐰏 (elig)	хол	ӄол	қол	хол	қол	қол, ельіг	кол	кол	кул	ҡул	ҡул	къол	къол	къол	къол	кол	qol	қол	qoʻl	qol, äl	äl, qol	el, qol	el	əl	el, kol	el, kol	qol, el	اَلِكْ (elig), قُول (qol)
84	крыло	çунат	кынат	кынат	𐰴𐰣𐱃 (qanat)	чалгын	һанат	қанат	ханат	қанат	қанат	канат	канат	канат	ҡанат	ҡанат	къанат	къанат	къанат	къанат	канат	qanat	қанат	qanot	qanat	qanat	qanat	ganat	qanad	kanat	kanat	qanat	قَنَتْ (qanat)
85	живот	хырăм	харын, ис	ис, быар	𐰴𐰺𐰣 (qarın), 𐰴𐰆𐰺𐰆𐰍𐰽𐰴 (quruğsaq)	хырын, ижин	иъшті	қарын	харын, icтi	қарын, қурсақ	қарын, ічіге, қорсқақ	карын, ич, курсак	карын, ич, курсак	карын, эч, корсак	ҡорсаҡ, эц]	ҡорһаҡ	къарын	къарын	къарын, къурсакъ	къарын, къурсакъ	карын, иш, курсак	qarın, ish, qursaq	қарын, іш, құрсақ	qorin	qorsaq, qarin, qosaq	qarun, qaron	xusax, qaryn	garyn	qarın	karnı, şkembe	karın, kursak	qarın, qursaq	قَرِنْ (qarïn), ٌقُرُوغْسَاقْ (quruɣsaq)
86	кишки	пыршă	оһоҕос	[[]]	𐰉𐰍𐰺𐰽𐰆𐰴 (bağırsuq)	шөйүндү	[[]]	иҗи	iчеге	ичеге	ічіге, ічекі	ичеге, ичек	ичеги	эчәк	эцәк	эсәк	чегиле	ичеги, чеги	ичек	ичяк, джэги	ишек	ishek	ішек	ichak	üchäy-beghir, üchäy	boğarsaq, boqarsaq	pağysux	içege	bağırsaq, içalat	barsak	bağırsak	içek	بَغِرْسُقْ (baɣïrsuq)
87	шея	мăй	моой	муой	𐰉𐰆𐰖𐰣 (boyın)	моюн	мөэн	пойун	мойын	мойун	моін	мойын	моюн	муен	пуйын	муйын	боюн	боюн	боюн	бойун	мойын	moyın	мойын	boʻyin	boyun	boyun	poýny	boýun	boyun	boyun, boynu	boyun	boyun	بُيِنْ (boyïn)
88	спина	çурăм	көҕүс	һис	arqa	оорга	оорһа, сыърт, сіърт	щарын	арға, пiл, уча	кöксӱ	арқа	арка, бел	арка	арка	сырт, йелткә, йерткә	арҡа	аркъа	сырт	аркъа	аркъа, сырт, арт	арка	arqa	арқа, жота, жон	orqa	arqa, ucha	[[]]	arxa	arka, yagyrny	arxa, kürək	arka, sırt	arka, sırt, bel	arqa, sırt	اَرْقا (arqā), اُجا (učā)
89	грудь	кăкăр	түөс	түөс	𐰚𐰈𐰚𐰕 (köküz)	хөрек	[[]]	тöс	кöгіс	тöш	көкүс, төс	кöгӱс, тöш	көкүрөк	күкрәк	күкрәк, түш	күкрәк	кёкюрек, ёшюн	кёкюрек, ёшюн	кёкюрек, тёш	кöкрэк, тöш, кöкис	коькирек, тоьс	kókirek, tós	көкірек, төс	koʻkrak, koʻks	kökräk, tösh, köks, mäydä	töş, döş	küpräx	kükrek, döş	döş	güüs	göğüs, döş	köküs, kökrek	كُكُزْ (kögüz), توُش tösh
90	сердце	чĕре	сүрэх	һүрэк	𐰘𐰈𐰼𐰚 (yürek)	чүрек	чүрек	щӱрӓк	чӱрек	чӱрек	йүрек	јӱрек	жүрөк	йөрәк	йөрәк	йөрәк	жюрек	джюрек	юрек	йӱрэк	юрек	júrek	жүрек	yurak	yüräk	[[]]	ýirix	ýürek	ürək	ürek	yürek	yürek	يُرَكْ (yürek)
91	печень	пĕвер	быар	быар	𐰉𐰍𐰺 (bağır)	баар	баар	бӱӱр	паар	паар	пағыр	буур	боор	бавыр	пауыр	бауыр	бауур	бауур	бавур	бавур, бавыр, багъыр	бавыр	bawır	бауыр	jigar	jigär, beghir	[[]]	pağyr	bagyr	ciyər	kara ceer	karaciğer, bağır	qara ciger	بَغِرْ (baɣïr)
92	пить	ĕçме	ис	ис	iç	ижер	ишер	ижӓрьғе	iзерге	иш	іш, іч	ичер	ичүү	эчәргә	эцкәле	эсеү	ичерге	ичерге	ичмек	ич, иц	ишуьв	ishiw	ішу	ichmoq	ichmäk	iç	iş	içmek	içmək	içmӓӓ	içmek	içmek	اِجْماكْ (ičmēk)
93	есть	çиме	сиэ, аһаа	һиэ, аһаа	𐰘𐰃 (yi)	чиир	чиир	щиғе, щииғе	чирге	чии	йі, йе	jиир	же, аша	ашарга	ашанҡалы	ашау	ашаргъа, ауузланыргъа	ашаргъа	ашамакъ	аша, аса, иэ	ев, ашав	jew, asaw	жеу, асау	yemoq	yimäk, yemäk	[[]]	ýi, ýe	iýmek	yemək	imӓӓ	yemek	aşamaq	يَيماكْ (yḗmēk)
94	кусать	çыртма	ытыр	ытыр	(ısır)	ызырар, туткулаар	ыъсырар	қаварға	ызырарға, тударға	ызыр	тісте, қап	тиштеер	тиште	тешләргә	цәйнәгәле	тешләү	къабаргъа	къабаргъа	хапмакъ	тишлэ, тислэ	тислев, кабув	tislew, qabıw	тістеу, қабу	tishlamoq	chishlimäk	[[]]	[[]]	dişlemek	dişləmək	dişlemӓӓ	ısırmak, dişlemek	tişlemek	اِسِرْماقْ (ïsïrmāq), تِشْلاماكْ (tišlēmēk)
95	сосать	ĕмме	эм, обор	эм, обор	em, sor	эмер, сорар	эмер	ӓмӓрғе, сорайға	эмерғе, сорарға	эм, сор	ем	эмер, соорор	эмүү, соруу	имәргә, суырырга	имкәле	имеү, һурыу	эмерге	эмерге	эммек, сормакъ	эм	эмуьв, сорув	emiw, sorıw	ему, сору	emmoq, soʻrmoq	ämmäk, shorimaq, shümäk	[[]]	[[]]	emmek, sormak	əmmək, sormaq	emmӓӓ	emmek, somurmak	emmek	اَمّاكْ (emmēk), سُورْماقْ (sōrmāq)
96	плевать	сурма	силлээ	[[]]	𐰽𐰆𐰑 (sud)	дүкпүрер	[[]]	тӱкӱрӓйғе	тӱкӱрерге	тӱккӱр	[[]]	тӱкӱрер	түкүрүү	төкерергә	төкөркәле	төкөрөү	тюкюрюрге	тюкюрюрге	тюкюрмек	тӱкӱр	туькируьв	túkiriw	түкіру	tuplamoq	tükürmäk	[[]]	tüxör	tüýkürmek	tüpürmək	tükürmӓӓ	tükürmek	tükürmek	سُذْماقْ (soδmāq)
97	блевать	хăсма	хотуолаа	[[]]	𐰴𐰆𐰽 (qus)	кузар	[[]]	қузарға	хузарға	қус	қус	кустыртар, кузар	кусуу	косарга	ҡосҡалы	ҡоҫоу	къусаргъа	къусаргъа	къусмакъ	къус	кусув	qusıw, qayt etiw	құсу	qusmoq	qusmaq, qusuq, säpra yanmaq	[[]]	[[]]	gusmak	qusmaq	kusmaa	kusmak	qusmaq	قُسْماقْ (qusmāq), يَنْماقْ (yanmāq)
98	дуть	вĕрме	үр	үр	es, tüpir	үрер, хадыыр	үрер, ӄадыыр	ӱрӓйғе	ӱрерғе, ӱбӱрерғе	ӱбӱр, салғына	путе	ӱрер, согор	үйлөө, согуу, уруу	өрергә, исәргә	өргәле	өрөү	уфгюрюрге	урургъа	уьфюрмек, эшмек	ӱр	уьруьв, эсуьв	úriw, esiw úrlew, úplew	үру, есу, үрлеу, үле	esmoq	äsmäk, chiqmaq	[[]]	[[]]	üflemek, öwüsmek	üfürmək	üflemӓӓ	esmek, üfürmek	esmek (о ветре); üfürmek (о человеке)	اَسْماكْ (esmēk)
99	дышать	сывлама	тыын	тыын, һалгылаа	𐱃𐰃𐰣 (tın), 𐱃𐰃𐰣 𐰁𐰞 (tın al)	тынар	тынар	тынавсарға	тынарға	тын	ур ал	тынар	дем алуу	тын алырга, суларга	тын алғалы	тын алыу	солургъа	солургъа	тыныш алмакъ	тын	тыныс алув	dem alıw	дем алу, тыныс алу	nafas olmoq, dam chiqalmoq	näpas almaq, däm almaq, tin tartmaq, tinmaq	[[]]	[[]]	dem almak	nəfəs almaq	solumaa	solumak, dinlenmek	nefes almak	تِنْماقْ (tïnmāq)
100	смеяться	кулма	күл	күл	𐰚𐰈𐰠 (kül)	каттырар	ӄаӄӄырар	кӱлӓрғе	кӱлерге, хатхырарга	қатқыр	күл	каткырар, кӱлер	күлүү, каткыруу	көлергә	көлгәле, ҡатҡырғалы	көлөү	кюлюрге	кюлюрге	кюлемек	кӱль	куьлуьв	kúliw	күлу	kulmoq	külmäk	[[]]	kul	gülmek	gülmək	gülmӓӓ	gülmek	külmek	تِنْماقْ (külmēk), قَتْغُرْماقْ (qatɣurmāq)
101	видеть	курма	көр	көр	𐰝𐰈𐰼 ,𐰚𐰈𐰼 (kör)	көөр	көөр	кöрӓйғе	кöрерге	кöр	көр	кöрöр	көрүү	күрергә	күргәле	күреү	кёрюрге	кёрюрге	гёрмек	кöр	коьруьв	kóriw	көру	koʻrmoq	körmäk	kör	kör	görmek	görmək	görmӓӓ	görmek	körmek	كُرْماكْ (körmēk)
102	слышать	илтме	иһит	иһит	𐰾𐰃𐰓 (esid)	дыңнаар	дыӈнаар, тыӈнаар	ӓстӓрғе	истерге	уқ	аңні	угар	угуу, эшитүү	ишетергә	эшеткәле	ишетеү	эшитирге	эшитирге	эшитмек	эшит, эсит	эситуьв	esitiw	есту, тыңдау	eshitmoq	anglimaq, ishitmäk	[[]]	[[]]	eşitmek	eşitmək	işitmӓӓ, duymаа	işitmek, duymak	eşitmek	اَشِتْماكْ (ešitmēk)
103	знать	пĕлме	бил	бил	𐰋𐰃𐰠 (bil)	билир	билир	пилӓрғе	пiлерге	пил	пыл, піль	билер	билүү	белергә	пелгәле	белеү	билирге	билирге	билмек	бил, биль	билуьв	biliw	білу	bilmoq	bilmäk	[[]]	bil	bilmek	bilmək	bilmӓӓ	bilmek	bilmek	بِلْماكْ (bilmēk)
104	думать	шухăшлама, шутлама	санаа	һанаа, өйдөн	𐰽𐰴𐰣 (saqın)	санаар, саналдаар, бодаар, боданыр	саӄтыр, сағын	сақтарға, пöғӓрғе	сағынарға	пöгӱн, толан	сақын	сананар, санаар, ойлоор	ойлоо	уйларга	уйлағалы	уйлау	сагъышланыргъа, оюмларгъа	сагъыш этерге	ойламакъ	сагъын, сагъыс эт, сагъысла, сагъышла	ойлав	oylaw	ойлау	oʻylamoq	oylimaq, pikir qilmaq, sanimaq	[[]]	sumurla	pikir etmek, saýmak, üýtmek	düşünmək	düşünmӓӓ	düşünmek, sanmak	tüşünmek, oylamaq	اُوماكْ (ȫmēk), سَقِنْماقْ (saqïnmāq)
105	нюхать	шăршлама	сыттаа	һыллаа, һытыргаа	𐰉𐰃𐰑𐰞𐰀 (yıdla)	чыттаар	чыттаар	чыстиға	чыстанарға	чыста	[[]]	јытаар	жыттоо	иснәргә	йыслағалы	еҫкәү	ийискерге	ийискерге	ийислемек	ийиске	ийискилев	iyiskew	иіскеу	isqamoq	purimaq, äsnimäk, iskimäk	[[]]	[[]]	ysgamak (sniff)	iyləmək, qoxlamaq, qoxumaq	kokmaа	kokmak (give off smell), koklamak (to sniff, sense)	qoqlamaq	يِذْلاماقْ (yïδlāmāq)
106	бояться	хăрама	куттан	куттан	𐰴𐰆𐰺𐰴 (qorq)	коргар	ӄоърһар	қортарға	хорығарға	қоруқ	қорқ	коркыыр	коркуу	куркырга	ҡурыҡҡалы	ҡурҡыу	къоркъургъа	къоркъаргъа	къоркъмакъ	къоркъ	коркув	qorqıw	қорқу	qoʻrqmoq	qorqmaq	[[]]	xorga	gorkmak	qorxmaq	korkmаа	korkmak	qorqmaq	قُرْقْماقْ (qorqmāq)
107	спать	çывăрма	утуй	утуй	𐰆𐰑 (udı)	удуур	удуур, утуур	узиға	узирға	узу	узу	уйуктаар	уктоо	йокларга	йоҡлағалы	йоҡлау	жукъларгъа	джукъларгъа	юхламакъ	йукъла, йукла, йухла	уйклав	uyqılaw	ұйықтау	uxlamoq	uxlimaq, yatmaq	[[]]	uxla	uklamak	yatmaq	uyumаа	uyumak	yuqlamaq	اُذٖيماقْ (uδï̄māq), يَتْماقْ (yatmāq)
108	жить	пурăнма	сырыт, олор	олор	𐰖𐱁 (yaşa)	чурттаар	черләәр	щуртииға	чуртирға	чурта, чат	йаса	јажар, jӱрер	жашоо	яшәргә	йәшәгәле	йәшәү	жашаргъа	джашаргъа	яшамакъ	йаша	яшав, оьмир суьруьв	jasaw, ómir súriw	жасау, өмір сүру	yashamoq	yashimaq	[[]]	[[]]	ýaşamak	yaşamaq	yaşamаа	yaşamak	yaşamaq	يَشاماقْ (yašāmāq)
109	умирать	вилме	өл	өл	𐰈𐰠 (öl)	өлүр	өлер	öллӓрғе	öлерге	öл	йүл	öлöр	өлүү	үләргә	үлгәле	үлеү	ёлюрге, ауушургъа	ёлюрге	оьлмек	öль	оьлуьв	óliw	өлу	oʻlmoq	ölmäk, öchmäk, yoqalmaq	[[]]	öl	ölmek	ölmək	ölmӓӓ	ölmek	ölmek	يَشاماقْ (ölmēk), كَجْماكْ (kečmēk)
110	убивать	вĕлерме	өлөр	[[]]	𐰈𐰠𐰼 (ölür)	өлүрер	[[]]	öлӱрӓйғе	öдiрерге	öдӱр	йулур	öлтӱрер	өлтүрүү	үтерергә	үлтергәле	үлтереү	ёлтюрюрге, жояргъа	ёлтюрюрге	оьлтюрмек	öльтюр, öльдир	оьлтируьв	óltiriw	өлтіру	oʻldirmoq	öltürmäk	[[]]	ölter	öldürmek	öldürmək	öldürmӓӓ	öldürmek	öldürmek	اُلْدُرْماكْ (öldürmēk)
111	бороться	çапăçма	охсус, туһун, кыргыс, сэриилэс	һэриилэс, өлөрүс, туһун	𐰾𐰈𐰭𐱁 (süŋüš), 𐰾𐰈𐰭𐰾 (süŋüs)	чаалажыр, демисежир, тутчур, дайылдажыр, хүрежир	чаалаар	кӱрӓзӓрғе	чаалазарға, кӱрезерге, харбазарға	чаалаш, кӱреш, тудуш	қавыс	jуулажар	согушуу, урушуу	көрәшергә	суғышҡалы	һуғышыу	тутушургъа, кюреширге	уруш этерге, джагъалашыргъа	ябушмакъ, эришмек	ченгеш	согысув, кавга этуьв	urısıw, sawash etiw	соғысу, күресу	urushmoq, qurashmoq	urushmaq, soqushmaq, chelishmaq, kürӓshmӓk	[[]]	[[]]	uruşmak, söweşmek, göreşmek	vuruşmaq, savaşmaq, döyüşmək	savaşmаа, güreşmӓӓ	dövüşmek, savaşmak, güreşmek	küreşmek	سَڤَشْماق (savašmāq), جَلِشْماقْ (čalïšmāq), سُنْكُشْماكْ (süŋüšmēk), اُرُشماقْ (urušmāq)
112	охотиться	тытма çӳре	бултаа	бултаа	𐰉𐰞𐰀 (abla)	аңнаар, аңныыр	аӈнаар	аңзынарға	аңнирға	аңна	ті	аҥдар	аң уулоо	ауларга	аулағалы	аулау, ауға, һунарға	уучуланыргъа	ууларгъа	ав этмек	авла, анъна	анъшылав	awlaw	аулау, аңшылау	ovlamoq	ovlimaq	[[]]	[[]]	awlamak	ovlamaq	[[]]	avlamak	avlamaq	اَڤْلاماقْ (avlāmāq)
113	ударить	çапма, шаккама	оҕус, кырбаа, сыс	огус, кырбаа, һыс, һаба	𐰆𐰺 (ur)	согар, кагар, шанчар	соъһар, ӄаъһар, шеньӌар, сабаар	соғарға	cабарға, теерге, урунарға	соқ, шап	пер	согар	согуу, уруу	сугарга, бәрергә	суҡҡалы	һуғыу	урургъа, согъаргъа	урургъа	урмакъ	ур	урув, согув	urıw, soǵıw, sabaw	ұру, соғу, сабау	urmoq	urmaq, soqmaq, soqulmaq, qaqmaq	[[]]	vur, töý	urmak, patlamak	vurmaq	urmаа, duumаа	vurmak, sokmak, çarpmak	urmaq	اُرْماقْ (urmāq), قَقْماقْ (qaqmāq)
114	резать	касма	быс, кыс	быс	𐰚𐰾 (kes), 𐰉𐰃𐰲 (bıç)	кезер	кеъсер	кӓзӓрғе	кизерге	кес	кес, кіс	кезер	кесүү, бычуу	кисәргә	кискәле	киҫеү	кесерге, жырыргъа	кесерге	гесмек	кес	кесуьв, пишуьв, тилуьв	kesiw, pishiw, tiliw	кесу, пішу, тілу, қырқу, қию	kesmoq	käsmäk, pichmaq, qiymaq, ormaq	käs	[[]]	kesmek	kəsmək	kesmӓӓ	kesmek, biçmek	kesmek	كَسْماكْ (kesmēk), بِجْماقْ (bïčmāq), قِيْماقْ (qïymāq), اُورْماقْ (ormāq)
115	разделить	пайлама, уйăрма	араар, аҥардаа	үллэр	(böl)	чарар, оондактаар	чарар, ырар	щарайға, ӱлиғе	чарарға, оодарға	чаар, кезе шап, ӱле	йар	чабар	бөлүү, ажыратуу	бүләргә	пүлгәле	ярыу	бёлюрге, юлеширге	джарыргъа	бёлмек	йар, чап	боьлуьв	bóliw	жару, бөлу, ажырату, айыру	yormoq	yarmaq, ayirmaq, bölmek, sökmēk	[[]]	[[]]	ýarylmak	yarmaq	bölmӓӓ	yarmak, bölmek	bölmek	يَرْماقْ (yarmāq), يَرْماكْ (yermēk), اَذِرْماقْ (aδïrmāq), سُكْماكْ (sökmēk)
116	колоть	чикме, тирме	хайыт	кайыт	𐰽𐰨 (sanç)	шанчар, шиштээр	шеньӌар, ӄадаар	чанҗарға	сазарға	қаза, тоор	сандж	сайар, кадар	саюу, матыруу	чәнчергә, кадарга	цәнцкәле	сәнсеү, ҡаҙау	чанчыргъа	чанчыргъа, сугъаргъа	чанчмакъ, кадамакъ	чанч, цанц, санч	шаншув, кадав, сугув	shanshıw, qadaw	шаншу, қадау, сұғу, тығу	sanchmoq, tiqmoq	sanjimaq, tiqmaq	[[]]	qata	pyçaklamak, naýzalamak	sancmaq, batırmaq, soxmaq	[[]]	sancı, batırmak	soqmaq	سَنْجْماقْ (sančmāq), سُقْماق (suqmāq)
117	царапать	чăрмалама, черме, шăйăрма	тарбаа, тыҥырахтаа	тарбаа	(tırma)	дырбактаар	дырбаар	тырвиға	тырбахтирға	тырбақта	сарма	тырмаар, сыйрыыр	тырмоо	тырнарга	тырнағалы	тырнау	тырнаргъа	тырнаргъа	тырнамакъ	тырна	тырнав	tırnaw	тырнау, сызу	tirnamoq	qashlimaq, tirnaqlimaq, tatilimaq	[[]]	[[]]	dyrnaçaklamak	dırnaqlamaq, cızmaq	tırmalamаа, çizmаа	tırmalamak, çizmek	tırnamaq	قَشٖيماقْ (qašï̄māq), اَزْماكْ (ezmēk)
118	копать	алтма, чавма, чакалама, чавалама, чавса кăларма	хас	кас	(qaz)	казар	ӄазар	қазарға	хазарға	қас	қаз	казар	казуу	казырга	ҡасҡалы	ҡаҙыу	къазаргъа	къазаргъа	къазмакъ	къаз	казув	qazıw	қазу	qazimoq	qazmaq, kolimaq	[[]]	qazy	gazmak	qazmaq	kazmаа	kazmak	qazmaq	قَزْماقْ (qazmāq), قَزٖيماقْ (qazï̄māq), اُشَماكْ (üšēmēk), اُنْكْماكْ (üŋmēk)
119	плавать	ишме	уһун, харбаа	уһун, карбаа	(yüz)	эштир	эъштір	щӱзӓрғе	чӱзерге	чӱc, ық чöр	қай	jӱзер, эжинер	сүзүү	йөзәргә	йөскәле	йөҙөү	жюзерге	джюзерге	юзмек	йӱз, ӱз, йалда	юзуьв, ялдав	júziw	жүзу, малту	suzmoq	(su) üzmăk	[[]]	[[]]	ýüzmek	üzmək	üzmӓӓ	yüzmek, süzülmek	yaldamaq	يُزْماكْ (yüzmēk), جَبْماقْ (čapmāq)
120	летать	вĕçме	көт	көт	𐰆𐰲 (uç)	ужар	уъһяр	уҗарға	учугарға	учуқ	уш, уч	учар	учуу	очарга	оцҡалы	осоу	учаргъа	учаргъа	учмакъ	уч, уц	ушув	ushıw	ұшу	uchmoq	uchmaq	[[]]	uç	uçmak	uçmaq	uçmаа	uçmak	uçmaq	اُجْماقْ (učmāq), تَنْكْماكْ (teŋmēk)
121	ходить	утма, çӳреме	бар, хаамп	бар, һырыт	𐰖𐰆𐰺𐰃 (yorı)	чоруур, баар, кылаштаар	чоруур	парайға	чöрерге, парарға	чöр	йор, джор	јӱрер, базар	жүрүү, баруу, баcуу	йөрергә	йөрөгәле	атлау	жюрюрге, барыргъа	джюрюрге, барыргъа	юрюмек	йӱрӱ	юруьв	júriw	жүру, бару, басу, кезу	yurmoq, bormoq, kezmoq	yürmäk, barmaq, zhürmäk, mangmaq	[[]]	[[]]	ýöremek, barmak	yerimək, gəzmək	ӧrümӓӓ	yürümek, varmak, basmak	yürmek	يُرٖيماقْ (yorï̄māq)
122	приходить	килме, пыма	кэл	кэл	𐰚𐰠 (kel)	келир	келір	кӓлӓрғе	килерге	кел	кел, кель	келер	келүү	килергә	килгәле	килеү	келирге	келирге	гелмек	кел, кель	келуьв	keliw	келу	kelmoq	kälmäk	käl	kel	gelmek	gəlmək	gelmӓӓ	gelmek	kelmek	كَلماكْ (kelmēk)
123	лежать	выртма	сыт	һыт	𐰖𐱃 (yat)	чыдар	чыътар	щадарға	чадарға	чат	йат	jaдар	жатуу	ятарга	йатҡалы	ятыу	жатаргъа	джатаргъа	ятмакъ	йат	ятув	jatıw	жату	yotmoq	yatmaq	yat	ýat	ýatmak, uzanmak	yatmaq, uzanmaq	yatmаа	yatmak, uzanmak	yatmaq	يَتْماقْ (yatmāq)
124	сидеть	ларма	олор	олор	𐰆𐰞𐰺 (olur)	олурар	олурар, олырар	олурайға	одырарға	одур	олтур	отурар	отуруу	утырырга	утырғалы	ултырыу	олтурургъа	олтурургъа	олтурмакъ	олтур	олтырув	otırıw	отыру	oʻtirmoq	olturmaq	[[]]	otyr	oturmak	oturmaq	oturmаа	oturmak	oturmaq	اُلْتُرْماقْ (olturmāq)
125	стоять	тăма	тур	тур	𐱃𐰆𐰺 (tur)	турар	турар	турайға	турарға	тур	тур	турар	туруу	торырга	торғалы	тороу	сюелирге, сирелирге	сюелирге, сирелирге	турмакъ	тур, дур	турув	turıw	тұру	turmoq	turmaq	[[]]	[[]]	durmak	durmaq	durmаа	durmak	turmaq	تُرْماقْ (turmāq)
126	повернуть	пăрма, çавăрма	эрий, эргит	эрий, эргий, туора, туорат	(ebir), (qadır)	ээр, эргилдирер	ээр	евирӓйғе	айлан(дыр)арға, айландыры бызарға	пур, пурул	йүрлье	бурар, бурылар	буруу, бурулуу	борырга	поролғалы	боролоу	бурургъа	бурургъа	бурмакъ, бурулмакъ	бур, бурул	бурув, бурылув	burıw, burılıw	бұру, бұрылу, айландыру, айналдыру	burmoq	burimaq, övätläshmäk, aylanmaq	[[]]	[[]]	dönmek	dönmək	[[]]	dönmek, burmak	burulmaq	اَڤُرْماكْ (evürmēk), جَڤُرْماكْ (čevürmēk), تَڤُرْماكْ (tevürmēk)
127	падать	ӳкме, йăванма, тӳнме, такăнма	түс, суул	түс	𐱅𐰈𐰾 (tüs), 𐰖𐰃𐰴𐰃𐰞 (yıqıl)	дүжер, аңдарлыр	түъһер, чуғлур	аңнапарайға	тӱзерге, аңдарыларға	тӱш, чығыл, уш	түс, йығыл	тӱжер, jыгылар	түшүү, жыгылуу, кулоо	төшәргә, егылырга, аварга	төшкәле, йығылғалы, ауғалы	төшөү, йығылыу, ҡолау	тюшерге, жыгъылыргъа, ауаргъа	тюшерге, джыгъылыргъа, ауаргъа	тюшмек, йыгъылмакъ, авмакъ	тӱш, тис, йыгъыл	туьсуьв, йыгылув	túsiw, jıǵılıw, qulaw	түсу, жығылу, құлау	tushmoq, yiqilmoq, qulamoq	chüshmӓk, yiqilmaq	[[]]	ýyxyl	ýykylmak	düşmək	düşmӓӓ	düşmek, yıkılmak	tüşmek	تُشْماكْ (tüšmēk), اُجْماقْ (učmāq)
128	давать	пама	биэр	биэр	𐰋𐰼 (bir)	бээр	бәәр	пӓрӓйғе	пирерге	пер	пер, вер	берер	берүү	бирергә	пиргәле	биреү	берирге	берирге	бермек	бер	беруьв	beriw	беру	bermoq	bärmäk	[[]]	ver	bermek	vermək	vermӓӓ	vermek	bermek	بِيرْماكْ (bḗrmēk)
129	держать	тытма	тут	тут	𐱃𐰆𐱃 (tut)	тудар	туътар	тударға	тударға	тут	тут	тудар	тутуу, кармоо	тотарга	ошлағалы	тотоу	тутаргъа	тутаргъа	тутмакъ	тут	ыслав, тутув	ustaw, tutıw	ұстау, тұту, қармау	tutmoq, ushlamoq	tutmaq	[[]]	tut, çuç	tutmak	tutmaq	tutmаа	tutmak	tutmaq	تُتْماقْ (tutmāq)
130	сжимать	хĕсме, чăмăртама, хĕстерме, пăчăртама	ык	ык	𐰶𐰾 (qıs)	кызар	[[]]	қыстырайға	хызарға	қыза тут	қыс, сық	сыгар, кыза тудар	сыгуу	кысарга	ҡысҡалы, сыҡҡалы	ҡыҫыу	къысаргъа	къысаргъа	къысмакъ	къыс, сыкъ	кысув, сыгув	qısıw, sıǵıw	қысу, сығу	qismoq, siqmoq	qismaq, siqmaq	[[]]	xys	sykmak	sıxmaq	kısmаа	sıkmak, kısmak	sıqmaq	سِقْماقْ (sïkmāq)
131	тереть	сăтăрма, сĕрме	сот, аал	һот	(sürt)	дүрбүүр, өгээр	чодар	чызарға, щызарға	чызарға	чос	сызыр	jыжар	сүртүү, сүйкөө, ушалоо	ышкырга, уарга	ыуғалы	ышҡыу	ышыргъа	ышыргъа	ишымакъ	сӱрт	ыскылав	ısqılaw, ısıw	ысқылау, ысу, сүйкеу, уқалау, сүрту	ishqalamoq, surtmoq	sürtmäk, sürkimäk, ishqimaq	[[]]	[[]]	oýkamak, sürtenmek	sürtmək	uumаа, ufаlаmаа	ovmak, sürtmek	sürtmek	سُرْتْماكْ (sürtmēk), تُرْتْماكْ (türtmēk), يَقْماقْ (yaqmāq)
132	мыть	çума	сууй	һууй, һууннар	(yu)	чуур	чуур	щунарға	чуурға	чун	йу, йув	jунар, јуур	жуу	юарга	йыуғалы	йыуыу	жууаргъа	джууаргъа	жувмакъ	йув	ювув	juwıw	жуу	yuvmoq	yuymaq, zhuymaq	[[]]	ýu	ýuwmak	yumaq	yıkamаа	yıkamak, yumak	yuvmaq	[[]]
133	вытирать	шăлма	сот	һот	(türt)	чодар, аштаар	чодар	щозарға, щоссаларға	чызарға	чос	сүрт, сыртла	арлаар, арчып турар, сӱртӱ	аарчуу, сүртүү	сөртергә	сөрткәле	һөртөү	сыйпаргъа, къургъакъсытыргъа	сюртерге	сибирмек	сибир, силь	суьртуьв	súrtiw	сүрту, сыпыру	artmoq	sürtmäk, eritmaq	[[]]	[[]]	süpürmek	silmək	silmӓӓ	silmek, süpürmek, sürtmek	silmek	[[]]
134	тянуть	туртма, сĕтĕрме	тарт	тарт	(tart)	тыртар, сөөртүр	тыъртар	тартарға	тартарға, сöртирге	тарт	тарт	тартар	тартуу, чоюу	тартырга	тартҡалы	тартыу	тартыргъа	тартыргъа	тартмакъ	тарт	тартув	tartıw	тарту	tortmoq, choʻzmoq	tartmaq	[[]]	tat	dartmak, çekmek	çəkmək	çekmӓӓ	çekmek, tartmak	çekmek, tartmaq	تَرتماقْ (tartmaq)
135	толкать	тĕртме, тĕкме	үт, ас	үт	(it), (iter)	идер	иътэр	идӓрғе	iдерге, сазарға	ит	іт, ішіт	ийдер, тӱртер	түртүү	этәргә	этеп йебәргәле	этеү	тюртерге	тюртерге, теберирге	тюртмек, тебермек	тӱрт, тэбэр, ийт	ийтев	iyteriw	итеру, түрту, нұқу	itarmoq, turtmoq	ittӓrmăk	[[]]	işt	itmek	itələmək	itirmӓӓ, durtmӓӓ	itmek, tepmek	itemek	[[]]
136	бросать	пăрахма, ывăтма, утма	бырах, тамнаа, кэбис	бырак, тамнаа, кээс	(at)	дажаар, октаар, шывыдаар	даӌаар	тастиға, адарға	тастирға, силерге	ташта, шел	тарда	чачар	таштоо, ыргытуу	ташларга	ташлағалы, ырғытҡалы	ташлау	атаргъа	атаргъа	ташламакъ, атмакъ	ташла, тасла, ат	таслав, былактырув, ыргытув	taslaw, ılaqtırıw	тастау, лақтыру, ату, ырғыту	tashlamoq, otmoq	tashlimaq, atmaq	[[]]	[[]]	atmak	atmaq	atmаа, sıbıtmаа	atmak, bırakmak	atmaq	[[]]
137	вязать	кăкарма, çыхма, сыпма	баай	баай	𐰉𐰀 (ba)	баглаар	бағлаар	пағлиға	палғирға	пағла	пағла	буулаар	байлоо	бәйләргә	пәйләгәле	бәйләү	байларгъа, эшерге	байларгъа	байламакъ	байла, багъла	байлав, бавлав	baylaw, bawlaw	байлау, баулау, буу	bogʻlamoq	baghlimaq	va	pağla	baglamak	bağlamaq	ӧrmӓӓ	bağlamak	bağlamaq	[[]]
138	шить	çĕлеме, тĕрлеме	тик	тик, иистэн	(tik)	даараар	даараар	тиғӓрғе	тiгерге	тик	тек	кöктööр, тигер	тигүү	тегәргә	теккәле	тегеү	тигерге	тигерге	тикмек	тик	тигуьв	tigiw	тігу	tikmoq	tikmăk	[[]]	tix	tikmek	tikmək	dikmӓӓ	dikmek	tikmek	[[]]
139	считать	шутлама	аах	ак	𐰽𐰣𐰀 (sana)	санаар	санаар	санииға	санирға	сана, тоола	сана	тоолоор, чоттоор	саноо	санарга	исәпләгәле	һанау	санаргъа	санаргъа	санамакъ	сана	санав	sanaw	санау	sanamoq	sanimaq	sana	sana	sanamak	saymaq	saymаа	saymak	saymaq	[[]]
140	сказать	теме, калама	эт, диэ	диэ, һаңар	𐰖 (ay), 𐱅𐰃 (ti)	чугаалар, сөглээр, эдер	соодар, дэр	айдарға	чоохтирға, чохтанарға	айт	айіт, ай, ті, те	айдар	айтуу, деш	әйтергә	әйткәле, тигәле	әйтеү	айтыргъа	айтыргъа, дерге	айтмакъ, демек	айт, дэ	айтув, дев	aytıw, dew	айту, деу	aytmoq, demoq	eytmaq, demäk	hay	de, yaşa	diýmek	demək	demӓӓ, sölемӓӓ	demek, söylemek	demek, aytmaq, söylemek	[[]]
141	петь	юрлама	ыллаа	ыллаа	(yırla)	ырлаар	ырлаар	ырлиға	ырлирға, сарнирға	ырла, сарна	йырла	кожоҥдоор	ырдоо	җырларга	йырлағалы	йырлау	жырларгъа	джырларгъа	йырламакъ	йырла	йырлав	qosıq aytıw	жырлау, ән айту, әндету, сайрау	ashula aytmoq, kuylamoq	nakhsha eytmaq, sayrimaq	[[]]	[[]]	saýramak	oxumaq	çаlmаа, ötmӓӓ	söylemek, ötmek	yırlamaq (о людях); ötmek, sayramaq (о птицах)	[[]]
142	играть	выльама	оонньоо	оойньоо, оойноо	oyna	ойнаар	ойнаар	ойниға	ойнирға	ойна	ойна	ойноор	ойноо	уйнарга	уйнағалы	уйнау	ойнаргъа	ойнаргъа	ойнамакъ	ойна	ойнав	oynaw	ойнау	oʻynamoq	oynimaq	[[]]	oýna	oýnamak	oynamaq	oynamаа	oynamak	oynamaq	[[]]
143	плыть	ишме	уһун	уһун, карбаа	(yüz)	эштир, салдаар	һөөрәәр	щӱзӓрғе	чӱзерге, ағарға	ық, ақ	қай	јӱзер	cүзүү, калкуу	йөзәргә	ығып парғалы	йөҙөү	жюзерге	джюзерге	юзмек	йӱз, ӱз, къалкъ	юзуьв, ялдав	júziw	жүзу, қалқу, малту	suzmoq	üzmäk, läylimäk, läpildimäk	[[]]	[[]]	ýüzmek	üzmək	üzmӓӓ	yüzmek, süzülmek	yaldamaq	[[]]
144	течь	юхма	сүүр	тэстии, тэһин	(aq)	агар, төктүр	аъһар	ағарға	ағарға	ақ	ақ, ах	агар	агуу	агарга	аҡҡалы	ағыу	саркъыргъа	агъаргъа	акъмакъ	акъ	агув	aǵıw	ағу	oqmoq	aqmaq	[[]]	[[]]	akmak	axmaq	akmаа	akmak	aqmaq	[[]]
145	замерзать	шăнма	тоҥ, үлүй	тоң, үлүй	𐱃𐰆𐰭 (toñ)	доңар	доӈар	тоңарға, топарайға	тоорға	тоң, тоо	тоң, тон	тоҥар, чарчар	тоңуу, үшүү	туңырга, өшергә	өшөп ҡалғалы	өшөү	бузларгъа, юшюрге	бузларгъа, юшюрге	бузламакъ, уьшюмек	бузла, ӱшӱ, тон	тонъув, уьсуьв	tońıw, úsiw	тоңу, үсу, қату	toʻngmoq	tonglimaq	[[]]	toň	doňdurmak, şatlamak	donmaq	üşümӓӓ	donmak, üşümek	buzlanmaq	[[]]
146	пухнуть	шыçма	ис, үлүн, көбеө, иһэн таҕыс	[[]]	𐱁𐰃𐱁 (şış)	ыжар, хапыяр, дөртеер	ышар	кöвӓрғе, кöппарайға	сiзерге, кöберге	шиш, кöп	сыз	тижер	шишүү, көбүү	шешәргә	шешенкәле	шешеү	кёберге	кёберге	шишмек, гёпмек	шиш, сис	сисуьв	isiw	ісу, қабару	shishmoq	köpmäk, qaparmaq	[[]]	[[]]	çişmek	şişmək	şişmӓӓ	şişmek, kabarmak, köpürmek	şişmek	[[]]
147	солнце	хĕвел	күн	күн	𐰚𐰈𐰤 (kün)	хүн	һүн, күн	кӱнғарағы, кӱн қарағы	кӱн	кӱн, қуйаш	күн, хун	кӱн	күн	кояш	ҡойаш	ҡояш	кюн	кюн	гюн, гюнеш	кӱн, кӱнэш, къуйаш, куйаш, куйас	куьн	kún, quyas	күн	quyosh, kun	kün	kün	kün	gün	gün, günəş	gün, güneş	güneş	küneş	كُنْ (kün)
148	луна	уйăх	ый	ый	𐰖 (ay)	ай	ай	айғарағы	ай	ай	ай	ай	ай	ай	ай	ай	ай	ай	ай	ай	ай	ay	ай	oy	ay	hay	aý	aý	ay	ay	ay	ay	اايْ (āy)
149	звезда	çăлтăр	сулус	һулус	(yultus)	сылдыс	сылтыс	щылтыс	чылтыс	чылтыс	йылтыс, йултыс	јылдыс	жылдыз	йолдыз	йылтыс	йондоҙ	жулдуз	джулдуз	юлдуз	йулдуз, йулдус	юлдыз	juldız	жұлдыз	yulduz	yultuz	yulduz, yuldus	ýiltis	ýyldyz	ulduz	yıldız	yıldız	yıldız	يُلْدُزْ (yulduz)
150	вода	шыв	уу	уу	𐰽𐰆𐰉 (sub)	суг	суғ	суғ	суғ	суғ	су	суу	суу	су	сыу	һыу	суу	суу	сув	сув, суй	сув	suw	су	suv	su	su, suv	su	suw	su	su	su	suv	سُوڤْ (sūv)
151	дождь	çумăр	самыыр, ардах	һамыыр	𐰖𐰍𐰢𐰆𐰺 (yağmur)	чаъс	чаъс, өъскен	суғщағ	наңмыр	нағбур	йағмыр	јаҥмыр, јааш	жамгыр, жаан	яңгыр	йаңҡыр, йауын	ямгыр, яуын	жауун	джангур	янгур, явун	йанъгъур, йангъур, йамгъур, йагъмур	ямгыр	jamǵır, jawın, jańbır	жаңбыр, жауын, нөсер	yomgʻir	yamghur	yağuş, yaquş	ýağmur	ýağış	yağış	yaamur	yağmur	yağmur	يَغْمُرْ (yaɣmur)
152	река	çырма, шыв, юханшыв	өрүс	үрэк, эбэ	𐰈𐰏𐰕 (ögüz)	суг, хем	һем	чул	суғ	суғ, чулат	үгүс	суу	өзөн, дарыя	елга	йылға	йылға, иҙел	черек	къобан, черек	оьзен	ӧзэн	сув, йылга сув	dárya, ózek	өзен, дария	daryo	dăriya	çay, çaay	özen	derýa	çay	derӓ, su	ırmak	özen	اُكُزْ (ögüz)
153	озеро	кӳлĕ	күөл	күөл	𐰚𐰈𐰠 (köl)	хөл	һөл	кöл	кöл	кöл	көль	кöл	көл	күл	күл	күл	кёл	кёл	кёл	гöль	коьл	kól	көл	koʻl	köl	köl	[[]]	köl	göl	göl	göl	göl	كُولْ (kȫl)
154	море	тинĕс	муора, байҕал	муора, байгал	𐱃𐰞𐰆𐰖 (taluy)	далай	далай	улуғ кöл	талай	талай	талей	талай	деңиз	диңгез	тиңкес	диңгеҙ	тенгиз	тенгиз	денгиз	тенъгизь	тенъиз	teńiz	теңiз	dengiz	dengiz	[[]]	[[]]	deňiz	dəniz	deniz	deniz	deñiz	تَنْكِزْ (teŋiz), كُولْ (kȫl)
155	соль	тăвар	туус	туус	𐱃𐰆𐰕 (tuz)	дус	тус	тус	тус	тус	туз	тус	туз	тоз	тос	тоҙ	туз	туз	туз	туз	туз	duz	тұз	tuz	tuz	tuz	[[]]	duz	duz	tuz	tuz	tuz	تُوزْ (tūz)
156	камень	чул	таас	таас	𐱃𐱁 (taş)	даш	даш	тас	тас	таш	тас	таш	таш	таш	таш	таш	таш	таш	таш	таш, тас	тас	tas	тас	tosh	tash	taş	[[]]	daş	daş	taş	taş	taş	تاشْ (tāš)
157	песок	хăйăр	кумах	кумак	𐰴𐰆𐰢 (qum)	кум, элезин	һум	қум, сай	хум	қумақ	қум	кумак, сай	кум	ком	ҡом	ҡом	юзмез	къум	хум, къайыр	къум, кум	кум, кайыр	qum, qayır	құм, қайыр	qum	qum	[[]]	kum	gum, çäge	qum	kum	kum	qum	قُمْ (qum)
158	пыль	тусан	тобурах, быыл	[[]]	𐱃𐰆𐰕 (toz)	доозун	буланды	тозан	тозын	тозун	тос, чан	тоозыны	тоз, чаң	тузан	тусан	туҙан, саң	букъу, къум	букъу	чанг	тоз	тозан, шанъ	tozań, shań	тозаң, шаң	chang	tozang, chang	[[]]	torax	toz, tozan, çaň	toz	toz	toz	toz	تُوزْ (tōz), تُبْراقْ (toprāq)
159	земля	тăпра, çĕр	буор, cир	һир	𐱃𐰆𐰯𐰺𐰴 (topraq)	довурак, чер, хөрзүн	тоъпраӄ, чер	щӓрь	тобырах, чир	тобрақ, чер	торвақ, йер	тобрак	топурак	туфрак, җир	тупраҡ	тупраҡ, ер	топуракъ, жер	топуракъ	топуракъ	топракъ	топырак	topıraq	топырақ, жер	tuproq	topa	turpaq	torax	toprak	torpaq	toprak	toprak, yer	topraq, yer	تُبْراقْ (toprāq), يِيرْ (yḗr)
160	облако	пĕлĕт	былыт	былыт	𐰉𐰆𐰞𐰃𐱃 (bulıt)	булут	булут	пулут	пулут	пулут	пылыт	булут	булут	болыт	полот	болот	булут	булут	булут	булут	булыт	bult	бұлт	bulut	bulut	bulut, bolut	pulyt	bulut	bulud	bulut	bulut	bulut	بُلِتْ (bulït)
161	туман	тĕтре	туман	[[]]	𐱃𐰆𐰢𐰣 (tuman)	туман	туман, бус	туван	тубан	тубан	манан	туман	туман	томан	томан	томан	туман	туман, тубан	туман	туман	туман	duman	тұман	tuman	tuman	[[]]	tuman	duman	duman	duman, sis	duman, sis	tuman	تُمانْ (tumān), بُوسْ (būs)
162	небо	тӳпе	халлаан	каллаан	𐱅𐰭𐰼𐰾 (teñri)	дээр	дээрі	кӱн	тигiр	тегри	теңір	теҥери, кöк	көк, асман	күк	ауа	күк	кёк	кёк	кёк	кӧк	коьк	kók	көк, аспан, әуе, шарық	koʻk, osmon	kök, asman	kök, asman	asman	gök, asman	göy	gök	gök, tepe	kök	تَنْكْرٖى (teŋrī), كُوكْ (kȫk)
163	ветер	çил	тыал	тыал	𐰘𐰠 (yel)	салгын, хат	саълһын	щӓл	чил	салғын	йіл, салқын	салкын	жел	җил	йел	ел	жел	джел	ел	йэль	ел	jel	жел	yel	shamal, sălkin shamal	yel	ýel	ýel	külək, yel	yel	yel	yel	يِيلْ (yḗl), اَسِنْ (esin)
164	снег	юр	хаар	каар	𐰴𐰺 (qar)	хар	ӄар	қар	хар	қар	қар	кар	кар	кар	ҡар	ҡар	къар	къар	къар	къар	кар	qar	қар	qor	qar	qar, ğaar	qar	gar	qar	kaar	kar	qar	قارْ (qār)
165	лёд	пăр	муус	буус	buz	дош	тоъш	пус	пус	мус	пыз	тош	муз	боз	пос	боҙ	буз	буз	буз	буз	буз	muz	мұз	muz	muz	buz	[[]]	buz	buz	buz	buz	buz	بُوزْ (būz)
166	дым	тĕтĕм	буруо	буруо	𐱅𐰈𐱅𐰈𐰤 (tütün)	ыш	ыш	тӱдӱн	тӱдӱн, ыс	тӱдӱн, ыш	ыс	тӱдӱн, ыш	түтүн, ыш	төтен	төтөн	төтөн	тютюн	тютюн	тютюн	тӱтӱн	туьтин	tútin	түтін, ыс	tutun	tütün	[[]]	tütün	tüsse	tüstü	tütün, is	duman, is, tütün	tütün	تُتُنْ (tütün), اِشْ (ïš)
167	огонь	вут	уот	уот	𐰆𐱃 (ot)	от	от	от	от	от	от, йалын	от	от	ут	ут	ут	от	от	от, ялын	от, йалын	от, ялын	ot, jalın	от, жалын, алау	oʻt, olov	ot, atăsh	hot, huot	ot	ot	od	yalın	ateş, od	ateş, ot	اُوتْ (ōt)
168	зола	кĕл	күл	күл	𐰚𐰈𐰠 (kül)	хүл	һүл	кӱл	кӱл	кӱл	кул	кӱл	күл	көл	көл	көл	кюл	кюл	кюл	кӱл	куьл	kúl	күл	kul	kül	kül	kül	kül	kül	kül	kül	kül	كُلْ (kül)
169	гореть	çунма	уотта, умай, умат	убай, убат	(köy), (örten)	кывар, өртенир	от чиир	кöйӓрғе	кöйерге	кöй	күй, cөк	кӱйер	күйүү	янарга	янҡалы, көйгәле	яныу	жанаргъа	джанаргъа	янмакъ, гюймек	йан, кюв	янув, куьюв	janıw, kúyiw	жану, күю	yonmoq	yanmaq, köymăk	kön	[[]]	ýanmak, otlamak, ötmek	yanmaq	yanmаа	yanmak	yanmaq	[[]]
170	дорога	çул	суол	һуол, орок	𐰖𐰆𐰞 (yol)	чол, орук	оруӄ	щол	чол	чол	йол	jол	жол	юл	йул	юл	жол	джол	ёл	йол	йол	jol	жол	yoʻl	yol	[[]]	ýol	ýol	yol	yol	yol	yol	[[]]
171	гора	ту	хайа	кайа	𐱃𐰍 (tağ)	даг	дағ, тағ	тағ	тағ	тағ	тағ	туу	тоо	тау	тау	тау	тау	тау	тав	тав, тагъ, дагъ	тав	taw	тау	togʻ	tagh	taağ, taq	tağ	dag	dağ	daа	dağ	dağ	[[]]
172	красный	хĕрлĕ	кыһыл	кыһыл	𐰶𐰃𐰕𐰞 (qızıl)	кызыл	ӄызыл	қызыл	хызыл	қызыл	қызыл	кызыл	кызыл	кызыл	ҡысыл	ҡыҙыл	къызыл	къызыл	къызыл	кызыл	кызыл	qızıl	қызыл, қырмызы	qizil	qizil	qırmız, ğirmızi	qysyl	gyzyl	qırmızı, al	kırmızı	kızıl, kırmızı	qızıl, qırmızı	[[]]
173	зелёный	симĕс, ешĕл	күөх	күөк	𐰖𐰽𐰞 (yasıl)	ногаан	көк	кöк	от кöк, ноған, чазыл	чажыл	йасыл, көк	јажыл	жашыл	яшел	йәшел	йәшел	жашил	джашил	яшыл, гёк	йэшиль, йэсил, исил	ясыл	jasıl	жасыл, көк	yashil	yeshil	yaşul, kük	ýaşil	ýaşyl	yaşıl	yeşil	yeşil	yeşil	[[]]
174	жёлтый	сарă	араҕас, саһархай	һаһыл	𐰽𐰺𐰍 (sarığ)	сарыг	сарығ	сарығ	сарығ	сарығ	сарығ	сары	сары	сары	сары	һары	сары	сары	сары	сары	сары	sarı	сары	sariq	seriq	sarux, sarox	sary	sary	sarı	sarı	sarı	sarı	[[]]
175	белый	шурă	үрүҥ, маҕан	чээлкэ	𐰀𐰴 (aq), 𐰈𐰼𐰈𐰭 (ürüñ)	ак	аӄ	ақвыс	ах	ақ	ақ	ак	ак	ак	аҡ	аҡ	акъ	акъ	акъ	акъ	ак	aq	ақ	oq	aq	hürün	ax	ak	ağ	ak, biyaz	ak, beyaz	aq, beyaz	[[]]
176	чёрный	хура	хара	кара	𐰴𐰺𐰀 (qara)	кара	ӄара	қара	хара	қара	қара	кара	кара	кара	ҡара	ҡара	къара	къара	къара	къара	кара	qara	қара	qora, siyoh	qara, siyah răng	ğara	qara	gara	qara	kara	kara, siyah	qara, siya	[[]]
177	ночь	каç	түүн	түүн	𐱅𐰈𐰤 (tün)	дүн	түн	тӱн	тӱн, хараа	тӱн	түн	тӱн	түн	төн	төн	төн	кече	кече	гече	тӱн, гэчэ, кэчэ	туьн, кеше	tún	түн	tun, kecha	tün, kechă, kăch	keçä	keje	gije	gecə	gecӓ	gece, dün	gece	[[]]
178	день	кун	күн, күнүс	күн, күнүс	𐰚𐰈𐰤 (kün), 𐰝𐰈𐰤𐱅𐰕 (küntüz)	хүн	күн, һүн, күндүс, һүндүс	кӱн	кӱн	кӱн, кӱндӱс	қунтус	кӱн	күн	көн	көн	көн	кюн	кюн	гюн	кӱн, кӱндӱз	куьн, куьндиз	kún, kúndiz	күн, күндіз	kun	kün	kün, kündüz	kün	gün	gün	gün, gündüz	gün, gündüz	kün	[[]]
179	год	çул	дьыл, сыл	дьыл	𐰘𐰃𐰞 (yıl)	чыл	чыл	щыл	чыл	чыл	йыл	jыл	жыл	ел	йыл	йыл	жыл	джыл	йыл	йыл, ил	йыл	jıl	жыл	yil	yil	yil	ýil	ýyl	il	yıl	yıl	yıl	[[]]
180	тёплый	ăшă	сылаас	итии, ичигэс	𐰘𐰃𐰞𐰃𐰍 (yılığ)	чылыг	чылығ	щылығ, щылащ	чылығ	чылығ	йілығ	jылу	жылуу	җылы	йылы	йылы	жылы	джылы	йылы	йылы, йыллы	йылы	jıllı	жылы	iliq	illiq, ilman	hissi, hisdi	ýssý	ýyly	ılıq	ılık, sıcak	ılık	cıllı	[[]]
181	холодный	сивĕ	тымныы, мүлүүн	тымныы	𐱃𐰆𐰢𐰞𐰆𐰍 (tumluğ)	соок	сооӄ	сооқ	соох	сооқ	тоң	соок	суук	суык, салкын	cыуыҡ	һыуыҡ	сууукъ	сууукъ	сувукъ	сувукъ, салкъым	сувык, салкын	suwıq, salqın	суық, салқын	sovuq	soghuq	sovuq	sox	sowuk	soyuq	suuk	soğuk	suvuq	[[]]
182	полный	тулли	толору	толору	𐱃𐰆𐰞𐰆 (tolu)	долу	долу	тола	толдыра	толдура	толу, толо	толо	толтура, толук	тулы	тулы	тулы	толу	толу	толу	толу, толы	толы	tolı	толы, толық	toʻq, toʻla	toluq	tola	[[]]	doly, dok	dolu	dolu	dolu, tok	tolu	[[]]
183	новый	çĕнĕ	саҥа	һаңа	(yañı)	чаа	няа	нӓӓ	наа	наа	йаңа, йаңы	jaны	жаңы	яңа	йаңа	яңы	жангы	джангы	янгы	йанъгъы	янъы	jańa	жаңа	yangi	yengi	taze, tazä	ýaňy	täze	yeni, təzə	yeni	yeni	yañı	[[]]
184	старый	кивĕ, ватă	эргэ	эргэ, кырдьагас	(eski)	эрги	эърһи	ӓрьғи	иргi	эски	еркі	эски	эски	иске	иске	иҫке	эски	эски	эсги	эски	эски	eski	ескі, көне	eski	ăski	kona, kohne	eski	köne	əski	eski	eski	eski	[[]]
185	хороший	лайăх	үтүө, үчүгэй	үтүө, үчүгэй	𐰓𐰏𐰈 (edgü)	эки	эъккі	щахсы	чахсы	чақшы	йахшы	jaкшы	жакшы	яхшы	йаҡшы	яҡшы	ашхы, иги	ашхы, иги	яхшы	йакшы, йаксы, ийи	яхшы, ийги	jaqsı, iygi	жақсы, игі	yaxshi	yakhshi	[[]]	ýaxşi	ýagşy, gowy	yaxşı	iyi	iyi	yahşı, eyi	[[]]
186	плохой	япăх, начар	дьаабы, куһаҕан	куһаган	𐰖𐰉𐰞𐰴 (yablaq), 𐰖𐰉𐰕 (yabız)	багай, бaк	баъһай, бaъӄ	сӱвӱр	чабал, хомай	чабал	йаман, күчер	jaман, комой	жаман, начар	начар, яман	йаман	насар, яман	аман, осал	аман	яман	йаман	яман, осал	jaman	жаман, осал, нашар	yomon	yaman	[[]]	ýaman	ýaman, pis, (er)bet	pis, yaman	kötü	kötü, yaman	yaman, osal, yaramay	[[]]
187	гнилой	çĕрĕк	сытыйбыт	һытыйбыт, эмэк	(yıdığ), (erik)	чыдыг, ирик	чыдығ, ирик	сазан, ӱрӱк	чызығ, iрiк, чызаан	ирик	[[]]	чирик	чирик	черек	церек	серек	чириген	чирик	чирик	чирик, цирик	ширик	shirik	шірік	chirik	chirik	[[]]	çürüx	çüýrük	çürük	çürük	çürük	çürük	[[]]
188	грязный	пыльчăклă, варланчăк, хура	кирдээх	кирдээк, дьүдэңи	(kirlig)	хирлиг, боктуг	һірліғ, буъртаӄ	пащлама	кiрлiг, пуртах	кирлиг	кер	кирлӱ	кир	пычрак, керле	пыцраҡ, керле	бысраҡ	кир	кир, кирли	кир, нас	кир	кирли, нас	kirli, ılas	кір, лас, салтақ, қожалақ, сатпақ	kir	kir, măynăt, paskina	[[]]	[[]]	kirli, hapa	kirli, çirkli	kirli, çamurlu	kirli	kirli	[[]]
189	прямой	тӳрĕ	көнө	көнө	(toğru)	хөнү, дорт	һөнү, чиъче	кööн	кöнi	тӱс	түс	тӱс, чике	түз	туры	туры, төс	тура	тюз	тюз	тувра, тюз	догъру, тӱз, тик	тувра, туьз, тик	tuwrı, dúziw	тура, түзу, тіке	toʻgʻri, tik	udul, tüz	toğru	[[]]	göni, dogry	düz	doğru, uz	düz, doğru	doğru, tüz	[[]]
190	круглый	çаврака	төгүрүк	төгүрүк	(yumğaq)	төгерик, борбак, тырыкы	төөрей, мосраӄ, мосраш	щумақ	тегiлек, тоғылах, терпек	тоғалақ	[[]]	тегерик, болчок, јумур	тегерек, тоголок, жумуру	түгәрәк, йомры	йоморо	түңәрәк, йоморо	тёгерек	тёгерек	дёгерек	томалакъ, тӧгэрэк	тымалак, тоьгерек	dumalaq, jumırı	домалақ, дөңгелек, жұмыр	dumaloq, yumaloq	domlaq, yumilaq	[[]]	[[]]	togalak, öwre	yumru	tombarlak	yuvarlak, top, tekerlek	tögerek	[[]]
191	острый	çивĕч, вичкĕн	сытыы	һытыы, биилээк	(yitig)	чидиг, өткүр	чиъті, өъткүрү	щидиғ, ущтуғ	чiтiг	чидиг, уштығ	ыштығ	курч, [[ӧ	курч, өткүр	үткен	үткер, оцло	үткер	жютю	джити	итти	йити	оьткир	ótkir	өткiр, жіті	oʻtkir	ötkür, ittik, käskin	yitti	[[]]	ýiti, ötgür	iti	keskin, sivri	keskin (заточенный); sivri (сужающийся к концу)	keskin (заточенный); süyrü (сужающийся к концу)	يِتِكْ (yitig)
192	тупой	мăка	сыппах	биигэ һуок	()	мугур, шапты, дөгей	дыынбас, тыынбас	томақ	омас	алығ	[[]]	моко	мокок, өтпөгөн	үтмәс	үтмәс	үтмәҫ	гумадах	дуппукъ, гумух	томакъ	токъал	оьтпес, топал	ótpes	өтпес, моқал, дөкір	oʻtmas	ötmăs	[[]]	tombyx	kütek	küt	kütük, kör	kör	toqal	[[]]
193	гладкий	такăр, тӳрĕ, яка	дэхси	дэкси, тэнигир	(tüzdäm), (tüz), (sulañ)	дески, тас	дүс, түс, килегер	кööн	тӱс	сылағай, айғы	түз	тегис, тӱс, килен	тегиз, текши, жылма	шома, тигез	тигес, йылмағай	шыма	сыйдам	сыйдам	тегиш	тӱз, йылма	тегис	tegis	тегіс, жалама, жатық	tekis, silliq	tăkshi, siliq	[[]]	tüz	tekiz	düz, hamar	düz	düz	tegiz, tüz	يابْرٖى (yaprï̄), اَلَنْكْ (alaŋ)
194	мокрый	йĕпе, исленчĕк нӳрĕ	уулаах, инчэҕэй	илийбит, ньылчагай	(öl)	өл, шык, мөөн, шал	өл, шыӄ, шыӄтығ	суғлуғ	öл	öл	шыдығ	ӱлӱш, чыкту	ным, нымдуу	юеш	сыулы	дымлы	жибиген	мылы	дым	йаш, йас, йӱвӱш, йӱвӱс	дымкыл	dımqıl, ılǵal	дымқыл, ылғал, дымқос	hoʻl, nam	höl, năm	höl	oýşy	çygly, öl	nəm, yaş, islaq	nem, yaş	ıslak, yaş	sılaq, dım	اُولْ (ȫl)
195	сухой	хăрăк, типĕ	кураанах	кураанак	(qurğaq), (quruğ)	кургаг	ӄурғағ	қуруғ, қевиғ	хуруғ	қуруғ	қуруғ	кургак	кургак	коры	ҡоро	ҡоро	къургъакъ	къургъакъ	къургъакъ, къуру	къургъакъ, къуру	кургак, куры	qurǵaq	құрғақ, кебу	quruq, qurgʻoq	quruq	qurruğ	kury	qury	quru	kuru	kuru	quru	قُرُغْ (quruɣ)
196	правильный	тĕрĕс	сөп, сөптөөх, таба	һөп	(tüzük), (toğru), (köni)	шын, ылап	шын, шынығ	қаварта ол	сын, орта	шынап	түз	чын, туроо, тороо	туура	дөрес	төрөс	дөрөҫ	тюз	тюз	дурус	тӱз, догъру, кӧнӱ	дурыс	durıs, tuwrı	дұрыс, тура, түзу	toʻgʻri	toghra	[[]]	tüz	dogry	doğru, düzgün	doru	doğru	doğru	جٖىنْ (čï̄n)
197	близкий	çывăх	чугас	чугас, һугас	𐰖𐰍𐰸 (yağuq)	чоок	чооғаш	щағынащ	чағын	чағын	йақын	јакын, jуук	жакын	якын	йыуыҡ	яҡын	жууукъ	джууукъ	ювукъ	йувукъ, йакъын	ювык, якын	jaqın, juwıq	жақын, жуық	yaqin	yeqin	yoğuq, yuvoq	ýaxyn	ýakyn	yaxın	yakın	yakın	yaqın	يَقِنْ (yaqïn), يَغُوقْ (yaɣūq)
198	далёкий	инçе	ыраах	ыраак	𐰃𐰺𐰴 (ıraq)	ырак	ыраӄ	ырақ	ырах	ырақ	йүрық, алыс	ыраак, узак	ыраак, алыс	ерак	алыс	йыраҡ, алыҫ	узакъ	узакъ	йыракъ, узакъ	йыракъ, узакъ	узак, алыс	jıraq, uzaq, alıs	жырақ, ұзақ, алыс	yiroq, uzoq, olis	yiraq, uzaq	yiraq, hiraq	ýyrax	uzak, ýyrak, alyş	uzaq	uzak, yırak	uzak, ırak	uzaq, iraq	يِراقْ (yïrāq)
199	правый	сылтăм	уҥа	уңа	(oñ)	оң	оӈ	оң ща	оң	оң	уң	оҥ	оң	уң	уң	уң	онг	онг	онг	онъ	онъ	oń	оң	oʻng	ong	[[]]	sax	sag	sağ	saa	sağ	oñ, sağ	اُنْكْ (oŋ)
200	левый	сулахай	хаҥас	каңас	(sol)	солагай	дальӌыр	сол	сол	сол	сол	сол	сол	сул	сул	һул	сол	сол	сол	сол	сол	sol	сол	chap	sol	[[]]	[[]]	çep	sol	sol	sol	sol	سُولْ (sōl)
201	на (чём-то)	-ра/-ре, -та/-те	-га/-ҕа	[[]]	𐰈𐰕𐰀 (üze)	-да/-де, -та/-те	-да/-дэ, -та/-тэ	-да/-де	-да/-де, -та/-те	ӱстӱнде	[[]]	-де/-те	-да/-до/-де/-дө	-да/-дә, өстендә	-та/-тә, өстөтә	-да/дә/та/тә/-ҙа/-ҙә/-ла/лә, өҫтөндә	-да/-де, юсюнде	-да/-де, юстюнде	-да/-де, уьстюнде	[[]]	-да/-де, -та/-те, уьстинде	-da/-de, -ta/-te, ústinde	-да/-де, -та/-те, үстінде	-da	-da/-dă/-ta/-tă	[[]]	[[]]	-da	-da/-də	[[]]	-da/-de, -ta/-te	-da/de/-ta/te	دا (-dē, -dā)
202	в (чём-то)	-ра/-ре/-та/-те	иһигэр	[[]]	𐰃𐰲𐰼𐰀 (içre)	-да/-де/-та/-те, иштинде	-да/-дэ/-та/-тэ, иъштіндэ	-да/-дӓ	-да/-де/-та/-те	иштинде	ічінте	-де/-те	-да/-до/-де/-дө, ичинде	-да/-дә, эчендә	-та/-тә	-да	-да/-де, ичинде	-да/-де, ичинде	-да/-де, ичинде	[[]]	-да/-де/-та/-те, ишинде	-da/-de/-ta/-te, ishinde	-да/-де/-та/-те, iшiнде	-da	-da/-dă/-ta/-tă	[[]]	[[]]	-da	-da/-də	[[]]	-da/-de/-ta/-te, içinde	-da/-de/-ta/-te	اِجِنْدا (ičindē), اجْرا (ičrē), دا (-dē, -dā)
203	с (чем-то)	-па/-пе	кытары	[[]]	𐰋𐰃𐰼𐰠𐰀 (birle)	-лиг/-лыг/-луг/-лүг, -ниг/-ныг/-нуг/-нүг, -тиг/-тыг/-туг/-түг, -биле, -биле кады/катай	біле	-наң/-нӓң/-лаң/-лӓң	-даң/-дең, -таң/-тең ,-наң/-нең	қапшыра	[[]]	-ла/-ле	менен, бирге	белəн	пелән, -лы ман, мән	-менән	бла	бла	булан	биле, билен	ман/мен/бан/бен/пан/пен	menen/benen/penen	бірге/менен/бірге-мен/-бен/-пен/-ып/-іп/-п	bilan	bilăn	[[]]	[[]]	bilen	ilə, -la/-lə	[[]]	ile, -la/-le	-nen, ile	بِرْلا (birlē)
204	и	тата, та, те, -па/-пе	уонна	кытта	(yeme)	биле, болгаш, база	та	-наң/-нӓң/-лаң/-лӓң	даа, таа	пазоқ	[[]]	ла/ле/ло/лö	жана	һәм, -да/-дә	әм, та/тә	һәм	эм, да	эм, да	ва, -да/де	[[]]	эм, -да/-де/-та/-те	jáne, hám, -da/-de/-ta/-te	және, һәм, мен, пен, -да/-де/-та/-те	va	vă	[[]]	[[]]	we	və, da/də	[[]]	ile, ve	ve	تَقٖى (taqï̄), يَما (yemē)
205	если	-сан/-сен, енчен, эхер	буоллаҕына, өскө	өскөтүн	(erser), (-sar/-ser)	-за/-са/-зе/-се, болза, бир эвес	[[]]	[[]]	-за/-зе/-са/-се, сынап	эде полза	[[]]	-ca/-ce	-са/-се/-со/-сө, эгер	әгәр, -са/-сә	әгәр, -са/-сә	әгәр	эсе, -са/-се	эсе	эгер	эгер	эгер, -са/-се	eger, -sa/-se	егер, егерде, -са/-се	agar	-sa/-să, ăgăr	[[]]	[[]]	eger	əgər	[[]]	-sa/-se, ise	eger, -sa/-se	اَرْسا (ersē), سا (-sē, -sā), اَبَنْكْ (apaŋ)
206	потому что	мĕншĕн тесен	ол иһин	ол иһин	()	чүге дээрге, чүге дизе, ооңужун	чүге дэрдэ, аан	оланыңнаң	аннаңар	анаң аара	[[]]	оныҥ учун	анткени	чөнки	ник тисәң	сөнки	ючюн, нек, десек	ючюн	неге тюгюл	чӱнки	неге десенъ	sebebi	өйткенi, үйткенi, себебi, неге десең	chunki	-ghachqa, -găchkă, -qachqa, -kăchkă, chünki	[[]]	[[]]	çünki	çünki	[[]]	yüzünden, dolayı, ötürü, için, çünkü	çünki	اُجُنْ (üčün)
207	имя	ят	аат	аат	𐱃 (at)	ат	ат	ат	ат	ат	ат	ат	ат	исем, ат	исем	исем	ат	ат	ат	ат	ат	at	ат, есім	ot, ism	at, isim	[[]]	at	at	ad	ad	ad	ad, isim	ااتْ (āt)
208	дом	çурт, кил, пÿрт	дьиэ	дьиэ	𐰋 (eb)	өг, бажың	өғ	ӓп	иб, тура, чир	эм, ӱй (кондомский диалект)	йӱ	ӱй	үй	өй, йорт	өй	өй, йорт	юй, журт	юй, джурт	уьй	ӱй	уьй	úy	үй, баспана, там, шаңырақ	uy	öy	häv	öý	öý	ev	ev	ev	ev	[[]]
209	стена	хӳме	эркин, күүлэ	коллогос	()	хана	һөрек	стенӓ	све	пиртелек	[[]]	кабырга	дубал	дивар	эстәнә, ҡала	диуар	къабыргъа, хуна	къабыргъа, хуна	там, чыр	[[]]	там, ирге, дуьгер	diywal	қабырға, дуал, дауал	devor	tam	[[]]	[[]]	diwar	divar	duvar	duvar	divar	[[]]
210	олень	пăлан	таба	таба	𐰾𐰃𐰍𐰆𐰣 (sığun)	иви	иви, иби, аӄ аӈ	ӓкик	ах киик, сыын	ақ киик	[[]]	ак-кийик, сыгын	бугу	болан	йуша	болан	кийик	буу	къубагийик	[[]]	бугы, керекшин	suwın	бұғы, марал	bugʻu, kiyik	bugha	[[]]	puğu	suğun	maral	geyik, maral	geyik	sığın	[[]]
211	мышь	шăши	кутуйах	кутуйак	𐰚𐰇𐰾𐰚𐰇 (küskü)	күске	мырнеэшка	кӱскӓ	кӱске	шышқан	?	чычкан	чычкан	тычкан	цыцҡан	сысҡан	чичхан	чичхан	чычкъан	[[]]	шышкан	tıshqan	тышқан	sichqoncha	chashqan	[[]]	[[]]	sıçan	siçan	sıçan	sıçan	sıçan	[[]]
212	кролик	куян, мулкач	куобах, табысхаан	ускаан	𐱃𐰉𐰽𐰍𐰣 (tabısğan), 𐱃𐰉𐱁𐰍𐰣 (tabışğan)	кодан, койгун, тоолай	һодан	қозан	хозан, табысхан	қозан	тосқан	койон	коён	куян	ҡуян	ҡуян	къоян	къоян	къоян, тавшан	[[]]	коян, тавшан	қоян	қоян	quyon, tovushqon	toshqan	[[]]	tovşen	tovşan	dovşan	tavşan	tavşan	tavşan, qoyan	[[]]
213	орёл	ăмăрт кайăк	хотой	өрүөл	()	эзир	эъсір	[[]]	хара хус	қара-қуш	[[]]	бӱркӱт, мӱркӱт	бүркүт	бөркет	көцөгән, күгән	бөркөт, көсөгән, таҙғара, ҡарағош, сәмреғош	къуш	къуш	къаракъуш	[[]]	карагус	búrkit	бүркіт	burgut	bürküt	[[]]	[[]]	bürgüt	qartal	kartal	kartal	qartal	[[]]
214	паук	эрешмен	ооҕуй	?	𐰇𐰼𐰇𐰢𐰲𐰁𐰚 (örümçek)	ээремчик	эремӌик	?	iрiмӌiк	қорбалчық	[[]]	јӧргӧмӧш	жөргөмүш	үрмәкүч	үрмәкце	үрмәксе	губу, гыбу	губу, гыбу	анкабут, мия, мияма	[[]]	оьрмекшин	órmekshi	өрмекші	o'rgimchak	ömchük	[[]]	[[]]	örümjek, möý	hörümcek	örümcek	örümcek	örümçek	[[]]
215	лицо	пит	сирэй	һырай	(yüz)	шырай, арын	шырай, алын	сырай, мӓңзи	сырай	шырай, чӱс	[[]]	чырай, јӱс	бет, жүз, өң	бит, йөз, чырай	пит, йөс, цырай	бит, йөҙ, сырай	бет, чырай	бет, чырай	бет, юз, чырай	[[]]	бет, юз, шырай	бет, жүз, шырай	бет, жүз, шырай, ажар, рай, дидар, өң, түр, әр, рең, көрік	bet, yuz	băt, üz	[[]]	[[]]	yüz	üz	üz	yüz	bet, yüz, çıray	[[]]
216	тело	çăн-çурăм, кĕлетке	хол	эт	𐰉𐰆𐰑 (bod)	бот, сек	бот	кöғӱс	сöстер	эди чаны	[[]]	тен	буюм	җисем, гәүдә	тән	тән, буй, һын	сан, зат	сан, зат	зат	[[]]	каркыра, кевде	дене, турпат, зат, айрым, кеқислик	дене, тән, зат, ден, тұрпат	tanasi	tän	bod	[[]]	beden	bədən	beden	ten, beden, vücut	ten, beden, vucut	[[]]
217	пупок	кăвапа	киин	?	𐰚𐰃𐰤 (kin), 𐰚𐰃𐰤𐰓𐰃𐰚 (kindik)	хин, хиндик	?	киндик	кін, кіндік	?	қын, қындық	кендик	киндик	кендек	кентек	кендек	киндик	киндик	гинник	[[]]	киндик	kindik	кіндік	kindik	kindik	kündük	[[]]	göbek	göbәk	göbek	göbek	köbek	[[]]
218	палец	пӳрне	тарбах	чөмүйэ	()	салаа	эргек	сағзақ	салаа	падырбаш	[[]]	сабар	бармак	бармак	пармаҡ	бармаҡ	бармакъ	бармакъ	бармакъ	[[]]	бармак	barmaq	саусақ, бармақ	barmoq	barmaq	[[]]	[[]]	barmak	barmaq	parmak	parmak	parmaq	[[]]
219	больной (болезненный)	чирлĕ	ыарыһах	ыарыы, ыалдьар	()	аарыг	аарығ	?	ағырығ, ағырығлығ	ағрығ	[[]]	ууру, ууры, сыз	оору, оорулуу	авыру, чирле	ауырыу	ауырыу, ауырыулы, сирле	ауругъан, аурукъсунган	саусуз	авруйгъан	[[]]	авырув, авырувлы	awırıw, sırqaw, nawqas, kesel	ауру,сырқау, науқас, кесел, сырқат, індет, дерт, дімкәс	kasal	aghriq	[[]]	[[]]	näsag	xəstə	hastа	hastа, marazı	hastа	[[]]
220	игла	йĕп	иннэ	иннэ	()	ине	ийнэ, иннэ	иңғӓ	iӊе	инге	[[]]	ийне	ийне	энә, инә	энә	энә	ийне	ийне	ине	[[]]	ийне	iyne	ине	igna	yingnä	[[]]	[[]]	iňňe	iynə	iyne	iğne	ine	[[]]
221	одежда	тум-тир	таҥас, сон	таңас, һон	𐱃𐰆𐰣 (ton)	хеп	кедім, дон, тон	щӧмӓ, тудун	кип-азах, кип	кеп, тон-азақ	[[]]	кийим	кийим	кием	кейем	кейем	кийим, быстыр	кийим	опуракъ	[[]]	кийим	kiyim	киім	kiyim	kiyim	[[]]	[[]]	mata	parça	giyim, elbise	giyim, elbise	kiyim, urba	[[]]
222	гром	аслати	этиҥ	этиң	()	диңмирээшкин	дээрі ыыды, дээрі эъткен	кӱн тиғрӓптир	кӱгӱрт	кӱзӱрек	[[]]	кӱркӱреш	күн күркүрөгү	күкрәү	күк күкерәү	күкрәү	кюкюреу	кёк кюкюреу	кёк кёкюрев	[[]]	коьк гуьрилдев	гүлдирмама, көк	күн күркіреу, көк	momaqaldiroq	güldür	[[]]	[[]]	ýyldyrym	ildırım	gök gürlemesi	gök gürültüsü	kök güdürdisi	[[]]
223	молния	çиçĕм	чаҕылҕан	этиң уота	()	кызаңнаашкын	дээрі оду, дээрі оды	кӱғӱрт	чалын, сағын	чажынақ, тегри наалы	[[]]	чагылган, јаажын	чагылган	яшен	йәшен	йәшен	элия	элия	яшмын	[[]]	йасын	jasıl, jıldırım	жасын, найзағай, жасыл, жай, нажағай	chaqmoq	chaqmaq	[[]]	[[]]	ýyldyrym	ildırım	yıldırım	yıldırım, şimşek	yaşın, yıldırım	[[]]
224	выше	çÿлерех	үөһэ, өрө	[[]]	()	үстүнде, оон бедик, оон узун	[[]]	[[]]	[[]]	кӧдӱр	[[]]	ӱстӱнде	үстүндө, жогору	биегрәк, югарырак	пейегерәк, йуғарыраҡ	бейегерәк, юғарыраҡ	бийигиракъ	бийигирек	бийик, алда, артыкъ, оьрде	[[]]	бийик, бийикте	жоқарыда, бурын	биік, жоғары, үстінде	yuqorida	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	yüksek, üstünde, yukarı	üstünde (над чем-либо), yuqarı (наверху)	[[]]
225	ниже	аяларах	аллара, намыһах	[[]]	()	алдыында, оон чавыс, куду	[[]]	[[]]	[[]]	тӧбере	[[]]	алдында	төмөндө, алдында, астында	тәбәнәгрәк	түмәнерәк, астыраҡ	түбәнгерәк, аҫҡараҡ, түбәнерәк	эншгеракъ, алашаракъ	энишгерек, алашаракъ	тюпде, тёбен, тёбенге, эниш	[[]]	тоьмен, тоьменге	төменирек, аласарақ, аласа, келте, келтерек, қысқа, пәс, пәсирек	пәс, аласа, тәпене, мыртық, мыртесе, тапал, тайпақ, тырбық, шарғы, бәкене, жатаған, тәпелтек, бақалтақ, мақар, шәлтік, тәштек, мәстек, мыртиған, қортық, быртық, бәкелтек, талпақ, жертаған, мықыр	quyida	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	alçak, altında, aşağı	astında (под чем-либо), aşağı (внизу)	[[]]
226	кашлять	ӳсӗрме	сөтөлүн	һөтөлөө	𐰘𐰇𐱅𐰇𐰠 (yötül)	чөдүрер	чөдүрер	щедирӓйғе	чидiлерге	чедир	[[]]	јӧдӱлдеер, [[јӧткӱ	жөтөлүү	йөткерергә, ютәлләргә	йөткөргәле	йүткереү, ютәлләү	жётгюрюрге, жётел этерге	джётгюрюрге, джётел этерге	ёткюрмек	[[]]	йоьткируьв	jóteliw, jótkiriw	жөтелу, жөткіру, күркілдеу,	yo'talmoq	yötälmäk	[[]]	[[]]	üsgürmek	öskürmәk	üüsürmää	öksürmek	öksürmek	[[]]
227	покупать	туян, ил	атыылас	атыылас	()	садып алыр	саътып алыр	садып аларға	садып аларға	садып ал	[[]]	сатып алыр	сатып алуу	сатып алырга	сатып алғалы	һатып алыу	сатып алыргъа	сатып (сатыб) алыргъа	сатып алмакъ	[[]]	сатып алув	satıp alıw	сатып алу	sotib olmoq	setivalmaq	[[]]	[[]]	satyn almak	satın almaq	satın almaa	satın almak	satın almaq	[[]]
228	выбирать	суйлама	тал	тал	()	шилиир, аңгылаар	улғаар, баъшӄалаар	авсаларға	таллирға	тала	[[]]	талдап алар	тандоо, ылгоо, шайлоо	сайларга	сайлағалы	һайлау	сайларгъа, айырыргъа	сайларгъа, айырыргъа	сайламакъ, тангламакъ	[[]]	сайлав	tańlaw, saylaw	таңдау, сайлау, ылғау	tanlamoq	tallimaq, saylimaq	[[]]	[[]]	saýlamak	seçmәk	seçmää	seçmek	saylamaq	[[]]
229	расти	ÿсме	үүн	үүн	()	өзер	өъсер, үнэр	öзӓрғе	öзерге	ӧс	[[]]	ӧзӧр	өсүү	үсәргә	үскәле	үҫеү	ёсерге	ёсерге	оьсмек	[[]]	оьсуьв	ósiw	өсу	o'smoq	ösmäk	[[]]	[[]]	ösmek	böyümək	büümää	büyümek	ösmek	[[]]
230	открывать	уçма	ас, арый	арый	()	ажыдар	аъһяр	аҗарға	азарға	аш	[[]]	ачар	ачуу	ачарга	ацҡалы	асыу	ачаргъа	ачаргъа	ачмакъ	[[]]	ашув	ashıw	ашу	ochmoq	achmaq	[[]]	[[]]	açmak	açmaq	açmaa	açmak	açmaq	()
231	украсть	вăрлама	уор	уор	()	оорлаар	оорулаар	?	оғырлап аларға, чулғустирға	оорла	[[]]	уурдаар	уурдоо	урларга	урлағалы	урлау	урларгъа	урларгъа	урламакъ	[[]]	урлав	urlaw	ұрлау	o'g'irlamoq	[[]]	[[]]	[[]]	ogurlamak	oğurlamaq	çalmaa	hırsızlık yapmak, çalmak	hırsızlamaq	()
232	мечтать	ĕмĕтленме	ыралаа	[[]]	()	сагыштаар	саӄтыр, сағын	[[]]	сағынарға, сағысха тӱзерге	сағышқа тӱш-, санан-	[[]]	тӱш кӧр-	түш көр-	хыялланырга	моратланҡалы	хыяллау, уйға батыу	муратгъа	муратгъа	хыял этмек, хыялгъа тюшмек, хыялланмакъ	[[]]	туьс коьруьв, ойланув	арзыў етиў, әрман етиў, қыял етиў	армандау, қиялдау, үміттену	orzu qilmoq	arzu qilmaq, arman qilmaq	[[]]	[[]]	arzuw etmek	xəyal etmək	arzu etmaa	düşlemek, özlemek	arzu etmek	[[]]
233	плакать	йӗр	ытаа	ытаа	(ığla), (yığla), (sığta)	ыглаар	ығлаар	сықтиға	ылғирға	ылға	[[]]	ыйлаар	ыйлоо	еларга	сыҡтағалы	илау	жиляргъа	джыларгъа	йыламакъ	[[]]	йылав	jılaw	еңкілдеу, жылау, сыңсу, солқылдау, өкіру, еңіреу, аңырау, азынау, боздау	yig'lamoq	yighlimaq	[[]]	ýygla	aglamak	ağlamaq	aalamaa	ağlamak	ağlamaq	[[]]
234	зевать	анасла	дьааһый	[[]]	(esne)	эзээр	[[]]	[[]]	изирге	эзе-	[[]]	эjе	эстөө	иснәргә	иснәгәле	иҫнәү	эснерге	эснерге	эснемек	[[]]	эснев	esinew	есінеу	esnamoq	[[]]	[[]]	[[]]	pallamak	əsnəmək	esnemää	esnemek	esnemek	[[]]
235	готовить	пĕçерме	бэлэмнээ	бэлэмнээ	()	белеткээр	белеттәәр, быъһирар, пыъһирар	пызырайға	пилетирге, тимнирге	пелне-, пыжыр-	[[]]	тамак јаш-	белендөө, бышыруу	әзерләргә	пешергәле, әсерләгәле	бешереү, әҙерләү	этерге, хазырларгъа, азыкъ этерге, аш этерге	хазырларгъа, азыкъ этерге, аш этерге	жыймакъ, ишлемек, топламакъ, этмек	[[]]	асув, кайнатув, писирув	таярлаў, ҳәзирлеў	тамақ істеу, әзірлеу, дайындау, пісіру, даярлау	tayyorlamoq	täyyarlimaq	[[]]	[[]]	[[]]	hazırlamaq	hazırlamaa	hazırlamak	azırlamaq; pişirmek (еду)	[[]]
236	шесть	улттă	алта	алта	𐰞𐱃𐰃 (altı)	алды	аълты	алты	алты	алты	[[]]	алты	алты	алты	алты	алты	алты	алты	алты	[[]]	алты	altı	алты	olti	altä	[[]]	alty	alty	altı	altı	altı	altı	[[]]
237	семь	çиччĕ	сэттэ	һэттэ	𐰘𐱅𐰃 (yeti)	чеди	чеді	щеди	читі	четти	[[]]	јети	жети	җиде	йете	ете	жети	джети	етти	[[]]	ети	jeti	жеті	yetti	[[]]	[[]]	ýity	ýedi	yeddi	yedi	yedi	yedi	[[]]
238	восемь	сакăр	аҕыс	агыс	𐰾𐰚𐰔 (sekiz)	сес	сеъһес	сеғис	сигіс	сегис	сақыс	сегис	сегиз	сигез	сигес	һигеҙ	сегиз	сегиз	сегиз	[[]]	сегиз	segiz	сегіз	sakkiz	säkkiz	[[]]	sekis	sekiz	səkkiz	sekiz	sekiz	sekiz	[[]]
239	девять	тăхăр	тоҕус	тогус	𐱃𐰆𐰴𐰔 (toquz)	тос	тоъһос	тоғус	тоғыс	тоғус	тоқус	тогус	тогуз	тугыз	туғыс	туғыҙ	тогъуз	тогъуз	тогъуз	[[]]	тогыз	toǵız	тоғыз	to'qqiz	toqquz	[[]]	toqos	dokuz	doqquz	[[]]	dokuz	doquz	[[]]
240	десять	вун	уон	уон	𐰆𐰣 (on)	он	он	он	он	он	он	он	он	ун	ун	ун	он	он	он	[[]]	он	on	он	o'n	on	[[]]	[[]]	on	on	on	on	on	[[]]
241	весна	çур	саас	һаас	𐰖𐰔 (yaz)	час	час	щасқы	часхы	часқы	йаз	јас	жаз	яз	йас	яҙ	жаз	джаз	яз, язбаш	[[]]	язлык	kóklem, báhár	көктем, жазғытұрым, баһар, жазғытұры	ko‘klam, bahor	kökläm, bahar	[[]]	[[]]	ýaz, bahar	yaz, bahar	ilkyaz, bahar	bahar, ilkbahar	baar	[[]]
242	лето	çу	сайын	һайын	𐰖𐰖 (yay)	чай	чай, чэй	щайғы, щайы	чайғы	чайғы	йай, йәй	јай	жай	җәй	йәй	йәй	жай	джай	яй	[[]]	яз	jaz	жаз	yoz	yaz	[[]]	[[]]	tomus, ýaý	yay	yaz	yaz	yaz	[[]]
243	осень	кĕр	күһүн	күһүн	𐰚𐰇𐰔 (küz)	күс	күс	кӱскӱ	кӱскӱ, кӱс	кӱскӱ	кӱз	кӱс	күз	көз	көс	көҙ	къач	кюз	гюз	[[]]	куьз	gúz, gúzek	күз, күзек	kuz	küz	[[]]	[[]]	güyz	payız, güz	güz, son bahar	güz, sonbahar	küz	[[]]
244	зима	хĕл	кыһын	кыһын	𐰴𐰃𐱁 (qış)	кыш	ӄыъш	қысқы	хысхы	қышқы	қыс	кыш	кыш	кыш	ҡыш	ҡыш	къыш	къыш	къыш	[[]]	кыс	qıs	қыс	qish	qish	[[]]	[[]]	gyş	qış	kış	kış	qış	[[]]
245	уходить	кайма	бар	бар	()	чоруур	баар	парайғе	парарға	пар	пар	бар	кетүү	китәргә	киткәле	китеү	кетерге	кетерге	гетмек, бармакъ	[[]]	кетуьв, барув	кетиў	кету, бару	ketmoq	kätmäk	[[]]	[[]]	gitmek	getmek	gitmää	gitmek	ketmek	[[]]
246	который	-акан, -екен	хаһыс, хасыһый, хайаларай	[[]]	()	каыйзы, кайы	ӄайсы, [[ӄаэ]	[[]]	хайзы	қайзы	[[]]	кайсы, кайзы	кайсы	кайсы	ҡайсы	ҡайһы, ҡайһыныһы	къычырым	къычырым	къайсы	[[]]	кайдай	qay, qaysısı	қай, қайсы, қайсысы	qaysi	qaysi	[[]]	[[]]	[[]]	hansı	angısı	hangi	qaysı, angi	[[]]
247	сколько	миçе	хас	кас, төһө, качча	()	каш	ӄаъш, чеъһе	кӧпӓ	ханӌа, нинӌе	қанче	[[]]	канча	канча, нече	ничә	ницә	нисә	ненча	ненча	нече	[[]]	неше	qansha, neshe	қанша, неше	qancha	qanchä, nächchä	[[]]	[[]]	näçe	neçə	kaç	kaç	qaç	[[]]
248	волк	кашкăр	бөрө	бөрө	(börü)	бөрү, кокай	бөрү	пӧрӓ	пӱӱр	пӧрӱ	[[]]	бӧрӱ	бөрү, карышкыр	бүре	пүре	бүре, ҡашҡар	бёрю	бёрю	бёрю	[[]]	боьри, карыскыр	bóri, qasqır	бөрі, қасқыр, арлан, көксерек, көкжал	bo'ri	börä	[[]]	pure	börü	gurd	kurt	kurt	qaşqır	(börü)
249	деньги	укҫа	харчы	карчы	()	акша	мөӈгүн	[[]]	ахча	ақча	[[]]	акча	акча	акча	аҡца	аҡса	ахча	ахча	акъча	[[]]	акша	aqsha, pul	ақша, пұл	pul	ақча, pul	[[]]	[[]]	pul	pul	para	para	aqça, para	[[]]
250	брать	ил	ыл	ыл	(al)	алыр	алыр	[[]]	аларға	ал	[[]]	ал	алуу	алырга	алғалы	алыу	алыргъа	алыргъа	алмакъ	[[]]	алув	алыў	алу	olmoq	almaq	[[]]	[[]]	almak	almaq	almaa	almak	almaq	[[]]
251	бегать	чупма	сүүр	һүүр	(yügür)	чүгүрер, маңнаар	сунар	[[]]	чӱгӱрерге, ойлирға	чӱгӱр чӧр	[[]]	јӱгер	жүгөрүү	йөгерергә	йөгөргәле	йүгереү, йүгерешеп йөрөү	чабаргъа	чабаргъа	чабып айланмакъ, чапмакъ	[[]]	ювырув, шабув	juwırıw	жүгіру, шабу	yugurmoq	yügărmăk	[[]]	[[]]	ylgamak	qaçmaq	koşmaa	koşmak	çapmaq	[[]]
252	бык/корова	вӑкар/ĕне	оҕус/ынах	[[]]	(buqa), (öküz)/ (iñek)	буга/инек	буъһа/инэк	пуға/инӓк	пуға/інек	пуға/нек	поға, оқус/інек	бука/уй	бука, өгүз/уй	буга, үгез/сыер	поға, үгес/сыйыр	боға, үгеҙ/һыйыр	бугъа, ёгюз/ийнек	бугъа, ёгюз/ийнек	бугъа, оьгюз/инек, сыйыр	[[]]	буга, оьгиз/сыйыр	buǵa, ógiz/sıyır	бұқа, өгіз/сиыр	buqa, hoʻkiz/sigir	buqa/siyir, kala	[[]]/siğir	[[]]/kölex	buga, öküz/sygyr	buğa, öküz/inək	bua, öküz/inek	boğa, öküz/inek	buğa, ögüz/sığır	[[]]
253	конь, лошадь	ут, лаша	ат, сылгы	ат	𐱃 (at), (yunt)	аът, чылгы	аът	щылға	ат	ат	ат	ат	ат	ат, елкы	ат, алаша, йылғы, арғамаҡ	ат, йылҡы, алаш	ат	ат	ат	[[]]	ат	at, jılqı	ат, жылқы	ot	ат	[[]]	at	at	at	at	at	at	[[]]
254	ребро	?	ойоҕос	ойогос	()	хавырга, ээги	[[]]	қавырға	хабырға	қабырға	[[]]	кабырга	кабырга	кабырга	ҡабырға	ҡабырға, ҡыр	иеги	иеги	къабургъа, хыр	[[]]	кабырга	qabırǵa	қабырға, қабыртқа	qovurg'a	qowurgha	[[]]	[[]]	gaburga	qabırğa	koburga	kaburga, eğe	qaburğa	[[]]
255	медведь	упа	эһэ	эбэкээ	𐰑𐰍 (adığ)	адыг	ирезаӈ	моғалақ	аба, азығ	апшақ, улда (кондомский диалект)	?	айу	аюу	аю	айыу	айыу	аю, айыу	аю, айыу	аюв	[[]]	аюв	ayıw	аю, кірекей	ayiq	eyiq	[[]]	[[]]	aýy	ayı	ayı	ayı	ayuv	[[]]
256	пиво	сăра	пиибэ	[[]]	()	пиво	[[]]	[[]]	пиво	сыра	[[]]	сыра	сыра	сыра	сыра	һыра	сыра	сыра	пиво	[[]]	пиво	pivo	сыра	pivo	پىۋا	[[]]	[[]]	syra	pivə	[[]]	bira	bira, pivo	[[]]
257	душа, дух	чун	кут	[[]]	()	сүнезин, кут	[[]]	[[]]	чан, чӱрек	қут, тын	[[]]	јан, тын, кӱ'н, кӧҥӱл	көңүл	күңел, җан, рух	йән, руҡ, цан, ҡот, әруаҡ, аураҡ, чин, аса	йән, күңел, рух, дәрт, хис, аң, аҡыл, әруах, зат, тын, һулыш	жан	джан	жан, ругь	[[]]	йан, дерт	jan	жан, рух, көңіл, аруақ, тән	ruh	җан	[[]]	[[]]	göňül	can, ruh	[[]]	can, ruh, iç, gönül	can, göñül	[[]]
258	спасибо	тавтапуç	махтал	[[]]	()	четтирдим, четтирген	[[]]	[[]]	алғыс	алғыш ползун	[[]]	рахмат, јакшы эле	рахмат, жакшы эле	рәхмәт	рәҡмәт	рәхмәт, яҡшы әле, һау бул	сау бол	сау бол	баракалла	[[]]	савболынъыз, рахмет	rahmet	рахмет	rahmat	رەھمەت	[[]]	[[]]	sag boluň	təşəkkür edirəm	[[]]	teşekkür ederim	sağ oluñız (при обращении на вы), sağ ol (при обращении на ты)	[[]]
259	здравствуйте	сывлăх сунатăп, салам	дорообо	[[]]	()	экии, менди	[[]]	[[]]	изеннер	эзеноқтар-	[[]]	су, сэлам	салам, рахмат	исәнмесез	йаҡшымысыс, саумысыс, сәләм	һаумыһығыҙ	салам алейкум (мужчина по отношению к мужчине), кюн ашхы болсун (по отношению к женщине)	салам алейкум (мужчина по отношению к мужчине), кюн ашхы болсун (по отношению к женщине)	салам алейкум	[[]]	амансызба	сәлем	сәлем, амансыз ба, жақсысыз ба	salom alaykum	яхшиму сиз	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	merhaba	selâm aleyküm, aleyküm selâm (в ответ) meraba	[[]]
260	прощайте	сывă юлăр, сыв пул	быраһаайдаһыҥ	[[]]	()	байырлыг	[[]]	[[]]	анымчох	паза кӧрӱшкенче, паза тоғашқанче, қудайба	[[]]	јакшы болзын	коштошуу	сау булыгыз	ҡуш пулығыс	һау булығыҙ	сау къалыгъыз	сау къалыгъыз	гьали, гьалиге, чакъы, чеге	[[]]	яхшы йол	ҳәзир, ҳәзирше	сау болыңыз	xayrlashuv	خوش	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	hoşça kal, güle güle	sağlıqnen qalıñız (остающемуся), sağlıqnen barıñız (уходящему)	[[]]
261	почему	мĕншĕн	тоҕо	того	(neke)	чүге	чүге	?	неге	чӧӧқ	[[]]	неге	эмне үчүн	нигә, ни өчен, нишләп	ник, ней өцөн	ниңә, нишләп	нек	нек	неге, не учун, не саялы, о саялы	[[]]	неге, не уьшин	не ушын, не себептен	неге, неғып, неліктен, қалайша, не үшін, не себептен	nima uchun	немишкә, немигә	[[]]	[[]]	näme üçin	niyə	neçin	neçin, neden, niye	neçün	[[]]
262	да	аха, çапла	ээх	[[]]	()	ийе	[[]]	[[]]	я	эзе	[[]]	эйе	ооба	әйе	әйә	эйе, шулай шул	сора	сора	вар, дюр	[[]]	аьше	awa	иә	ha	he'e	[[]]	[[]]	hawa	hə, bəli	evet	evet, ha, ya	e, ebet	[[]]
263	нет	ҫук	суох	[[]]	(yoq)	чок	[[]]	[[]]	чох	чоқ	[[]]	јок, ба, бе	жок	юк	йуҡ, йаҡ	юҡ, -ма/-мә	угъай, жокъду	джокъду	тюгюл, акъ	[[]]	йок	yaq	жоқ	yoq	yoq	[[]]	[[]]	ýok	yox	yok	hayır, yok	yoq	[[]]
264	рабочий	ӗҫҫынни	үлэһит	[[]]	()	кыйгырар, чалаар, адаар	[[]]	[[]]	ісӌі	тоғышчы, иштечи	[[]]	ишчи	ишчи	эшче	эшце	эшсе	рабочий	рабочий	ишчи, ишчилер	[[]]	исчи	рабочий	жұмысшы, жұмыскер	ishchi	ishchi	[[]]	[[]]	işçi	işçi	işçi	işçi	işçi	[[]]
265	трава	курăк	от	от	𐱇 (ot)	оът, сиген	оът, сіген, көк	от	от	от, öлең	от	öлöн	от, чөп	үлән	үлән	үлән	ханс, кырдык, отлау	ханс	от	[[]]	от, оьлен	от, shóp	от, шөп, көк	oʻt, oʻlan	ot, chöp, ot-chöp	[[]]	ot, çöp	ot	ot	ot	ot	ot	اُتْ (ot)
266	чеснок	ыхра	сарымсах	?	()	кош-согуна	[[]]	[[]]	самзах	чер оқсуму	[[]]	сарымсак	сарымсак	сарымсак	сарымсаҡ	һарымһаҡ	сарымсах	сарсмакъ	самурсакъ	[[]]	сарымсак	sarımsaq	сарымсақ	sarimsaq	samsaq	[[]]	[[]]	sarymsak	sarımsaq	sarmısak	sarımsak	sarımsaq	[[]]
267	лук (трава)	сухан	луук, чочунаах, сүөгэн	лук	()	согуна	соғуна	[[]]	соған	оқсум	[[]]	согон, согоно	согон	суган	пыйас	һуған	сохан	сохан	согъан	[[]]	соган	пияз	жуа, пияз	sog'an	piyaz	[[]]	[[]]	sogan	soğan	suvan	soğan	soğan	[[]]
268	свинья	сысна	сибиинньэ	?	(toñuz), 𐰞𐰍𐰔𐰃𐰣 (lağzın)	хаван	шошӄа, һабан	чощқа	сосха	шошқа	[[]]	чочко	чочко	чучка, дуңгыз	цуцҡа, туңҡыс	сусҡа	тонгуз, кошт	тонгуз, кошт	донгуз	[[]]	шошка, донъыз	тышқанға усаған ҳайўан	шошқа, доңыз	cho'chqa	chochqa, choshqa	[[]]	[[]]	doňuz	donuz	domuz	domuz	domuz, çoçqa	[[]]
269	курица	чӑх, чӑхӑ	куурусса	куурица	𐱃𐰴𐰍𐰆 (taqığu)	дагаа	таӄӄыняӄ	кӱрсӓ	таңах	қуш	[[]]	такаа	тоок	тавык	тауыҡ	тауыҡ	тауукъ	тауукъ	тавукъ	[[]]	тавык	tawıq	тауық	tovuq	toxu	[[]]	[[]]	towuk	toyuq	tauk	tavuk	tavuq	(taqağu)
270	лук (для стрельбы)	ухă	ох саа, чаачар саа, саа	алаңаа, оногос	(ya)	ча	ча	[[]]	чаӌах	чачақ	[[]]	јаа	жаа	җәя	йағы, йануҡ, санай	йәйә	[[]]	[[]]	окъ-жая	[[]]	йай, соган	оқжай, сарыжай	жай, садақ, жақ, керіс	yoy	yay	[[]]	[[]]	ýaý	yay	yay	yay	yay	[[]]
271	здоровье	сывлăх	чөл	дорообуйа	()	кадыкшыл	[[]]	[[]]	сағ	қазық	[[]]	суу, су кадык	соо	саулык, сәләмәтлек	исәннек-саулыҡ, сәләмәтлек	һаулыҡ, сәләмәтлек	саулукъ	саулукъ	савлукъ	[[]]	савлык, сав	ден саўлық, саўлық, саламатлық, аманлық	денсаулық, амандық, есендік, саулық	salomatlik	сақлиқ, сағламлиқ, саламәтлик	[[]]	[[]]	[[]]	sağlıq	[[]]	sağlık	sağlıq	[[]]
272	пчела	пыл хурчӗ	ыҥырыа, тигээйи	ыңырыа	()	ары	ары	[[]]	аар	аары	[[]]	адару	аары	бал корты	цағауын, палцағауын	арыу, ары, бал ҡорто	бал чибин	бал чибин	балжибин	[[]]	балшыбын	пал ҳәрре, пал ҳәрреси	ара	ari	here	[[]]	[[]]	ary	arı	arı	arı	balqurt	[[]]
273	стрела	ухă йĕппи	ох, оноҕос	ок	(oq)	ок, согун	соғун, соғын	[[]]	ох	соған	[[]]	ок, јебе	ок, жебе	ук	уҡ	уҡ	окъ	окъ	окъ	[[]]	ок	oq	оқ, жебе	oq	oq	[[]]	[[]]	ok	ox	ok	ok	oq	[[]]
274	восток	хĕвел тухăç	илин	аллара	𐰚𐰇𐰤 𐱃𐰆𐰍𐰽𐰴 (kün toğsuq)	чөөн, чөөн чүк	буруӈғаары	[[]]	іскер	кӱн шығыжы	[[]]	кӱнчыгыш	күн чыгыш	көнчыгыш	көнцығыш	көнсығыш, шәреҡ	кюнчыгъыш	кюнчыгъыш	гюнтувуш	[[]]	куьнтувар	шығыс, күн шығыс	шығыс, күн шығыс, шарқ	sharq	sherq	[[]]	[[]]	gündogar	şərq	duu	doğu	şarq, kündoğuş	[[]]
275	запад	хĕвел анăç	арҕаа	һаапат	𐰚𐰇𐰤 𐰉𐱃𐰾𐰶 (kün batsıq)	барыын чүк, барыын	соӈғаары	[[]]	кидер	кӱн қонужы	[[]]	кӱнбадыш	күнбатыш	көнбатыш	көнҡуныш, көнпатыш	көнбайыш	кюнбатыш	кюнбатыш	гюнбатыш	[[]]	куьнбатар	батыс, күн батыс, күн батар	батыс, батбатыс, күнбатыс, мағырып	g'arb	gherb	[[]]	[[]]	günbatar	qərb	günduusu tarafı	batı, garp	ğarp, künbatı	[[]]
276	юг	кăнтăр	соҕуруу	үүһэ	𐰚𐰇𐰤 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰾𐰃 (kün ortusı)	мурнуу чүк	һүӈгәәрі	[[]]	ӱстінзарых	тӱжӱлгӱ	[[]]	тӱштӱк	түштүк	көньяк	көнйаҡ	төньяҡ	къыбыла	къыбыла	къыбла	[[]]	алды як	түслик, қубла	түстік, оңтүстік	janub	jenub	[[]]	[[]]	günorta	cənub	güney	güney	cenüp, qıbla	[[]]
277	север	çурçĕр	хоту	муора	𐱅𐰇𐰤 𐰆𐰺𐱃𐰆𐰾𐰃 (tün ortusı)	соңгу чүк, соңгу	ӄараӈғаары	[[]]	ӱстензарых	қузам	[[]]	тӱндӱк	түндүк	төньяк	төнйаҡ, ҡышлыҡ, шамал	көньяҡ	шимал	шимал	темиркъазыкъ, темиркъазыкъ якъ	[[]]	сырт, керуьв	arqa	теріскей, терістік, солтүстік	shimol	shimal	[[]]	[[]]	demirgazyk	şimal	kuzey	kuzey	şimal, sırt	[[]]
278	заря, сумерки	ĕнтрĕк	боруҥуй, борук-сорук, саһарҕа, сарыал	[[]], им	(tañ), ()	даң, имир	даӈ, имир	[[]], ирь	таң	порас	[[]]	таҥ, караҥу	таң, караңгы	эңгер-меңгер	таң, ҡараңҡы	таң, ҡараңғы	ашхам къарангы, ашхам	ашхам къарангы, ашхам	танг белги береген вакъти, къашкъаралыв вакъти	[[]]	[[]], туьн	геўгим, ымырт, иңир	таң, апақ-сапақ, ымырт, кеугім, іңір, шапақ, рауан, шап, алагөбе, алагеуім	qoron'giliq, qorong'i	yérim kéche	[[]]	[[]]	karanlık	qaranlıq	[[]]	karanlık	qaranlıq	[[]]
279	сон	тӗлӗк	түүл	түүл	()	дүш	түш, дүш	тӱс	тӱс	тӱш	[[]]	тӱш	түш	төш	төш	төш	тюш	тюш	тюш	[[]]	туьс	tús	түс	tush	tüsh	[[]]	[[]]	düýş	tüş	düş	düş, rüya	tüş	[[]]
280	бог	турӑ	таҥара	?	𐱅𐰭𐰼𐰾 (teñri)	дээр, кудай, бурган	буърһан	қудай	худай	қудай	[[]]	кудай	теңир, кудай, анда, эгем	тәңре, ходай, алла	ҡотай, алла	тәңре, хоҙай	тейри, аллах	тейри, аллах	тенгири, худай, аллагь	[[]]	кудай	táńir, quday	пір, жасаған, жаратушы, хақ, жаратқан, алла, алла тағала, құдай, тәңір, ие, құдірет, құдая	xudo	xuda	[[]]	[[]]	hudaý	xuda	[[]]	tanrı	tañrı, ilâh	[[]]
281	верующий	ĕненекен	итэҕэйээччи, таҥараһыт	[[]]	(ınançu)	чүдүкчү, шажынныг	[[]]	[[]]	тигриник	пӱтпеенқан	[[]]	дым	ынанчы	динле	тинне кеше	дингә , диндар, ышаныусы, дини	дин ахлу, иманлы	дин ахлу, иманлы	дин юрютеген гиши, и динли гиши	[[]]	дин туьс	динге исениўши, диншил	аллашыл, діндар, діншіл, құдайшыл, тақуа, сопы	mo'min	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	dindar	dindar, imanlı	[[]]
282	народ	халăх	дьон	дьон	(bodun)	чон, улус, эл	улус	[[]]	халых	қалық, эл, чон	[[]]	калык	калк, кишилер	халык	ҡалыҡ	халыҡ	халкъ	халкъ	халкъ	[[]]	халк, боьден, миллет	халык	әлеумет, жұрт, қауым, ел, жаран, жамағат, халайық, халық	odamlar	adamlir	[[]]	[[]]	halk, il , iil	xalq	halk	halk	halq	[[]]
283	история	истори	төрүт	былыргы, өстөр	()	төөгү	[[]]	[[]]	[[]]	чооқ	[[]]	тарых, тӱӱки	тарых	тарих	тариҡ	тарых	тарих	тарих	тарих	[[]]	тарых	tariyh	тарих	tariq	tariq	[[]]	[[]]	taryh	tarıx	tarih	tarih	tarih	[[]]
284	страна	çĕршыв	дойду, ил	дойду	𐰃𐰠 (il)	чурт, эл	чарыӄ, чер	[[]]	ил	чер	[[]]	эл	эл	ил	ил	ил	къырал	къырал	пачалыкъ, уьлке	[[]]	кырал, эл	el, jurt, úlke	отан, туған жер, ел, атамекен, ата қоныс	el	el	[[]]	[[]]	el	əl	ulke	ülke	memleket, el	[[]]
285	спать	çывăрма	утуй	утуй	𐰆𐰑 (udı)	удуур	удуур, утуур	узиға	узирға	узу	узу	уйуктаар	уктоо	йокларга	йоҡлағалы	йоҡлау	жукъларгъа	джукъларгъа	юхламакъ	[[]]	уйклав	uyqılaw	ұйықтау	uxlamoq	uxlimaq	[[]]	uxla	uklamak	yatmaq	uyumаа	uyumak	yuqlamaq	اُذٖيماقْ (uδï̄māq), يَتْماقْ (yatmāq)
286	песня	юрӑ	ырыа	ырыа	()	ыр, ыры	ыр	ыр	сарын, ыр	сарын	[[]]	ыр, сарын, кожоҥ	ыр	җыр	йыр	йыр	жыр	джыр	йыр	[[]]	йыр	qosıq	жыр, ән	qoʻshiq, ir	qoshaq, nahsha	[[]]	[[]]	aýdym	mahnı	türkü, şarkı	türkü, şarkı	yır, türkü	[[]]
287	работа	ӗҫ	үлэ	үлэ	(qazğanç)	ажыл, иш, ус	иш	[[]]	іс	тоғыш	[[]]	иш	иш	эш	эш	эш	иш, жумуш	джумуш	иш, ишлев	[[]]	ис	is	шаруа, жұмыс, еңбек, қаракет, іс, қызмет	ish	ish	[[]]	[[]]	iş	iş	iş	iş	iş	[[]]
288	сто	çĕр	сүүс	һүс	𐰘𐰇𐰔 (yüz)	чүс	чүс	щӱс	чӱс	чӱс	[[]]	jӱс	жүз	йөз	йөс	йөҙ	жюз	джюз	юз	[[]]	юз	júz	жүз	yuz	йүз	[[]]	[[]]	yüz	yüz	üz	yüz	yüz	[[]]
289	след	йĕр	суол	һуол	()	ис	ис	?	іс	ис	[[]]	ис	из	эз	эс	эҙ	ыз	ыз	гьыз	[[]]	гъыз	iz	із	iz	iz	[[]]	[[]]	iz	iz	iz	iz	iz	[[]]
290	время	вăхăт	сах, кэм	кэм	𐰇𐰓 (ӧd)	шаг, үе, өй	шағ, һире	[[]]	сах	тем, туш, ай-кӱн	[[]]	чак, ӧй, вакт	убакты, убакыт, чак	вакыт, чак	уаҡыт, самана, цаҡ	ваҡыт, саҡ	заман	заман	вакъти, заман	[[]]	вакыт	waqıt, zaman	мезгіл, уақ, дәуір, уақыт, мезет, шақ, кезең, кез, маусым, мерзім, замат	vaqt, chogi'	waqt	[[]]	[[]]	wakt	vaxt	vakıt	vakit, çağ	vaqıt, zaman	[[]]
291	десять тысяч	вунă пин	түмэн	[[]]	𐱅𐰇𐰢𐰤 (tümen)	түмэн	[[]]	[[]]	тӱмен	онмуң	[[]]	тӱмен	түмөн	төмән	ун мың	төмән	он минг	он минг	он минг	[[]]	он мынъ	on mıń	түмен, он мың	tuman	tümen	[[]]	[[]]	tümen	tümen	[[]]	dümen, tümen	on biñ (устар. tümen)	[[]]
292	мозг	миме	мэйии	иргэ	()	мээ	мәә	?	мии	миис	[[]]	мее	мээ	ми	мейә	мейе	мыйы	мыйы	мийи	[[]]	мый	miy, meyin	ми	miya	menge	[[]]	[[]]	beýni, beýin	beyin	beyin	beyin	miy	[[]]
293	вечный	ĕмĕр	мэҥэ	[[]]	𐰋𐰭𐰏𐰇 (beñgü)	мөңге	меӈгі	[[]]	кӧзир	по чашқа	[[]]	мӧҥкӱ	мөңгү, өмүрлүк, түбөлүк	мәңге	мәңке	мәнге	ёмюрлюк	ёмюрлюк	ёмюрлик	[[]]	оьмирлик	máńgi	мәңгі, өмірлік, мәңгілік, бақи	adadiy	әбәдий, мәңгү, өмүрвайәт, бақи	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	sonsuz	ebediyen	ebediy	[[]]
294	одинокий	пĕччен	соҕотох, сааҥаах, сааҥнаах	һоготок	𐰖𐰞𐰭𐰆𐰾 (yalıñus)	чаңгыс	нюӈус, нюӈғус	щаңысқа	чағыс	чағыс	[[]]	јаҥыс	жалгыз	ялгыз	йалғыс	яңгыҙ	жангыз	джангыз	янгуз	[[]]	ялгыз	jalǵız	жалғыз, жаңғыз	yolg'iz	yalghuz	[[]]	[[]]	yalňız	yalnız, yalgız	yalnız	yalnız	yañğız, yalıñız	[[]]
295	свет	ҫутӑ	сырдык	һырдык	()	чырык	чырыӄ	от	чарых	от	[[]]	јарык, јеҥил	жарык	яктылык	йаҡты, йарыҡлыҡ	яҡты, яҡтылыҡ, еңел	жарыкъ	джарыкъ	ярыкъ	[[]]	ярых	jarıq	жарық, нұр, шырай	yorugʻlik	yoruq, yoruqluq, nur, chiragh	[[]]	[[]]	ýagtylyk	işıq	ışık	ışık	yarıq	[[]]
296	верблюд	тĕве	тэбиэн	?	𐱅𐰋𐰀 (tebe)	теве	тэбе	?	тибе	тӧӧ	те	тӧӧ	төө	дөя	төйә	төя, дөя	тюе	тюе	тюе	[[]]	туье	túye	астаубас, үлек, түйе, айыр, қаптағай, мая, ойсылқара, аруана, жампоз, нар, оқбақ	tuya	tögä	[[]]	töýe	düýe	dəvə	devӓ	deve	deve	تَڤَى (tevä)
297	муравей	кăткă	кымырдаҕас	муравей	𐰴𐰆𐰢𐰆𐰺𐰽𐰍𐰀 (qumursğa)	кымыскаяк	һымысқа	?	хымысха	қымысқаш	?	чымалы, комурска	кумурска	кырмыска	ҡымырысҡа	ҡырмыҫҡа	къумурсха, гумулджук	къумурсха, джюджю	хомурсгъа	къумускъа	кумырска	qumırsqa	құмырсқа, шымал	chumoli	chümüle	[[]]	[[]]	garynja	qarışqa	karımca	karınca	qırmısqa	جُمَالِى (çümäli)
298	сын	ывăл	уол	уол	𐰆𐰺𐰃 (urı)	оол	оол	пала	оол	оғлу	оғул	уул	уулу	ул	ул	ул	жаш, улан	джаш, улан	улан	[[]]	увыл, улан	ul	ұл	oʻgʻil	oghul	oğul	[[]]	ogul	oğul	oll	oğul	oğul	اُغُل (oɣul)
299	дочь	хĕр	кыыс	кыыс	𐰶𐰃𐰔 (qız)	кыс, уруг	ӄыс	қыс	хыс	қыс	қыз	кыс	кыз	кыз	ҡыc	ҡыҙ	къыз	къыз	къыз	[[]]	кыз	qız	қыз	qiz	qiz	qız	qyz	gyz	qız	kız	kız	qız	قِز (qiz)
300	брат	пичче, тете	убай (старший), ини (младший)	убай (старший), балыс (младший)	(eçü) (старший), 𐰃𐰤𐰃 (ini) (младший)	акый (старший), дуңмай (младший)	аъһа (старший), дуӈма (младший)	[[]]	харындас	эр карындаш, ача (старший), туңма (младший), ийгинчи туған (двоюродный)	[[]]	карындажы (младший), карындаш (младший), ага (старший), агазы (старший), ака	ага (старший), ини (младший)	абый (старший), эне (младший)	әкә (старший), эне (младший)	ағай, ир туған, эне, ҡусты	къарындаш	къарнаш	къардаш	[[]]	ага (старший), ини/бебе (младший)	aǵa (старший), ini (младший)	аға (старший), іні/бауыр (младший)	aka (старший), uka (младший)	aka (старший), agha (старший), uka (младший), ini (младший), buradär, qerindash	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	erkek kardeş	ağa (старший), qardaş, kadâ (младший)	اِجِى (eçi) (старший), اِنى (ini) (младший), قَرنْدَش (qarindaş) (родственник, брат и сестра), اَمِكْدَش (ämäkdäş) (брат или сестра)
301	сестра	аппа	эдьиий (старшая), балыс (младшая)	эдьиий (старшая), балыс (младшая)	(siñli) (младшая)	угба (старшая), дуңма (младшая)	уба (старший), дуӈма (младший)	[[]]	пиӌе	қыс қарындаш, пече (старшая)	[[]]	эjе, эjези	эже	апа (старшая), сеңел (младшая)	әбә, әптә, апа (старшая), сеңне (младшая)	апай; һеңле, ҡәрендәш	эгеч	эгеч	къызардаш	[[]]	аьпте (старшая), синъли (младшая), карындас (по отношению к брату)	apa (старшая), sińli (младшая), qarındas (младшая)	апа (старшая), сіңлі (младшая), қарындас (по отношению к старшему брату), сіңлі (по отношению к старшей сестре)	opa	hädä (старшая), acha (старшая), apa (старшая), singil (младшая)	[[]]	[[]]	[[]]	[[]]	kızkardaş	kızkardeş, kardeş, abla (старшая)	apte, tata (старшая); qardaş, kadâ, qız qardaş (младшая)	اَجَا (aça) (старшая), اَكَا (aka) (старшая), بَلدِز (baldiz) (младшая сестра жены), سِنكيل (sińil) (младшая сестра мужа), قَرنْدَش (qarindaş) (родственник, брат и сестра), اَمِكْدَش (ämäkdäş) (брат или сестра)
302	звать	чĕнме	ыҥыр	ыгыр	()	кыйгырар, кый дээр, чалаар	ӄығырар	?	хығырарға, сурынарға	қыр	қақыр	кыйгырар, кычырар	чакыруу	чакырырга	цағырғалы	саҡырыу	чакъырыргъа	чакъырыргъа	чакъырмакъ	[[]]	шакырув	shaqırıw	шақыру	chaqirmoq	chaqirmaq, ändimäk	[[]]	[[]]	çagyrmak	çağırmaq	çaarmaa	çağırmak	çağırmaq	أِقيماقْ (oqimaq), أندَاماكْ (ündämäk)

Ссылки

• THE TURKIC LANGUAGES IN A NUTSHELLThe Internal Classification & Migration of Turkic languages
• The Lexicostatistics and Glottochronology of Turkic Languages