Приложение:Списки Сводеша для тюркских языков

Материал из Викисловаря
Перейти к навигации Перейти к поиску
Списки Сводеша для разных языков
Абхазо-адыгскиеАфразийскиеБалтийскиеБантуГерманскиеИндоарийскиеИндоиранскиеИскусственныеКельтскиеМонгольскиеНахско-дагестанскиеПалеоазиатскиеРоманскиеСамодийскиеСино-тибетскиеСлавянскиеТунгусо-маньчжурскиеТупи-гуараниТюркскиеФинно-угорскиеКартвельские
Русский Чувашский Якутский Тувинский Хакасский Алтайский Татарский Башкирский Балкарский Карачаевский Кумыкский Ногайский Каракалпакский Казахский Киргизский Узбекский Уйгурский Туркменский Азербайджанский Турецкий Крымскотатарский Караханидский
1 я эпĕ мин мен мин мен мин мин мен мен мен мен men мен мен men măn men mən ben men مَنْ (men)
2 ты эсĕ эн сен син сен син һин сен сен сен сен sen сен сен,
сиз (polite)
sen săn sen sən sen sen سَنْ (sen)
3 он, оно, она вăл кини ол ол ол ул ул ол ол ол ол ol ол ал u u ol o o o اُلْ (ol)
4 мы эпир биһиги бис пiс бис без беҙ биз биз биз биз biz бiз биз biz biz biz biz biz biz بِزْ (biz)
5 вы эсир эһиги силер сiрер слер сез һеҙ сиз сиз сиз сиз siz сендер, сiз силер,
сиздер (polite)
siz, sizlar, senlar siz,
silăr,
sizlăr,
sănlăr
siz siz siz siz سِزْ (siz)
6 они вĕсем кинилэр олар олар олор алар улар ала ала олар олар olar олар алар ular ular olar onlar onlar olar اُلارْ (olar)
7 этот ку бу бо пу бу бу был бу бу бу бу bul бұл бу, бул bu bu,
mavu
bu bu bu bu بُو (bū)
8 тот лешĕ, çавă, вăл ол; сол (the very that) ол ол ол теге, шул теге йинендагъы, ол ол шо, ол сол, анав, ол sol, ana, ol сол, анау тиги, ошол shu, o'sha u,
avu,
shu
şu, şol o şu; о şu; о اُلْ (ol)
9 здесь кунта манна мында, бо черде мында мында монда, биредә, бу җирдә бында мында, блайда мында, былайда мунда, шунда мунда bunda, bul jerde мұнда бул жерде, мында bu yerda, bu yoqda, bu yonda bunda,
bu yărdă,
mayărdă,
mana
şu taýda, onda, bäri burada burada, bura, burası mında مُنْدا (mundā)
10 там унта, çавăнта, лере онно ында анда анда тегендә, анда, шул җирдә тегендә анда анда, алайда онда онда onda, sonda, ol jerde, sol jerde онда, анда тиги жакта, тиги жерде, анда u yerda, u yoqda, u yonda unda,
u yărdă
ol ýerde, o taýda orada orada, ora, orası anda اَنْدا (andā)
11 кто кам ким кым кем кем кем кем ким ким ким ким kim кiм ким kim kim kim kim kim kim كِمْ (kim)
12 что мĕн туох чүү (Khalkha) ниме неме, не нәрсә, ни нимә не не не, не зат не, не зат ne не эмне nima, na nemă näme ne ne نا (nē), ناما (nemē), ناكُو (negǖ), قَيُو (qayū)
13 где ăçта ханна кайда хайда кайда кайда ҡайҙа къайда къайда къайда кайда qayda қайда кайда, кана qayerda, qayda nădă,
qăyărdă,
qăyăr
nirede harada nerede, hani qayda قَنْدا (qandā), قَيُودا (qayūdā), قَنٖى (qanï̄)
14 когда хăçан хаһан кажан хаӌан качан кайчан ҡасан къачан къачан къачан кашан qashan қашан качан qachon qachan,
qanchidă,
năchchidă
haçan haçan ne zaman; kaç; kaçta (what time, hour) qaçan قَجانْ (qačan)
15 как мĕнле хайдах кандыг хайди кандый ничек нисек къалай къалай нечик калай qalay қалай кандай, нечик qalay, qanday, nechik qandaq nähili, niçik; häýsy (which) necə, nətər nasıl nasıl نَتَكْ (neteg)
16 не çук суох эвес, чок нимес, чох эмес, joк түгел түгел тюйюлдю тюл, тюйюл тюгюл тувыл emes емес эмес emas, yo'q yoq, ămăs däl deyil değil, yok (no!, not!) degil يُوقْ (yōq), اَرْماسْ (ermēs)
17 всё пĕтĕм, пур, пурте бары, бүтүн бүгү, хамык, шупту, дөгере прай, тикci, тооза кöндӱрe, ончо, ӱзе,бары бөтен, бары, һәммә бөтә битеу бары, бютеу бары, бютюн баьри, савлай barlıq, pu'tkil, pu'tin бәрi, бүкiл баары, бардык, бүткүл (the whole) barcha, hamma, butun, bari, borliq hămmă {Pers.}, barchă, pütün, barliq bary, hemme, ähli, her bütün, hamısı tüm; bütün; hep (Pers.) bütün, ep, episi قَمُغْ (qamuɣ), بَرْجا (barčā)
18 много нумай элбэх, үгүс хөй; көвей (noun, rare) кöп кöп күп күп кёп кёб кёп коьп ko'p көп көп koʻp köp köp çox çok çoq كُبْ (köp), اُكُوشْ (üküš)
19 несколько темиçе хас да, ханнык эрэ; аҕыйах (a few) каш (a few) ; бир каш, шала, кашкыйна нинӌе-де, кöп нимес (a few) ; сала бир канча (a few) берничә бер нисә бир талай, бир ненча бир ненча бир нече бир неше bir neshe бiрнеше бир нече bir necha, bir qancha, ba'zi, ayrim bir qanchă 'a few', azraq (literally "fewer"), băzi {Arab.} birnäçe, berentak bəzi (some of the) ; bir neçə (a few) bazı, (Ar.) kimi; birkaç (a few) , biraz (a little) bazı (some of the) ; bir qaç (a few)
20 мало сахал аҕыйах эвээш, бичии; ас (almost, a little) ас ас аз аҙ биркесек, бираз, аз аз аз аз az аз аз oz, kam, picha az az az az az اازْ (āz)
21 другой урăх атын өске, ыынды; башка (separate) пасха башка башка башҡа башхасы, бирси башха башгъа, оьзге баска basqa, bo'ten басқа башка boshqa, o'zga bashqa, özgă, artuq başga başqa, digər başka, öbür, diğer (Per.) başqa, diger اَذِنْ (aδïn), اَذْرُقْ (aδruq), اُنْكٖى (öŋī)
22 один пĕрре биир бир пир бир бер бер бир бир бир бир bir бiр бир bir bir bir bir bir bir بٖيرْ (bīr)
23 два иккĕ икки ийи iкi эки ике ике эки эки эки эки eki екi эки ikki ikki ikki iki iki eki اِكّٖى (ikkī)
24 три виççĕ үс үш ӱс ӱч өч өс юч юч уьч уьш u'sh үш үч uch üch üç üç üç üç اُجْ (üč)
25 четыре тăваттă түөрт дөрт тöрт тöрт дүрт дүрт терт тёрт дёрт доьрт to'rt төрт төрт toʻrt tört dört dörd dört dört تُورْتْ (tȫrt)
26 пять пиллĕк биэс беш пис беш биш биш беш беш беш бес bes бес беш besh băsh bäş, kelle beş beş beş بٖيشْ (bḗš)
27 большой пысăк, мăн улахан улуг улуг јаан зур ҙур, бөйөк, эре, дәү, оло, оҙон, өлкән уллу, деменгили уллу, тамада уллу уьйкен u'lken үлкен чоң katta, buyuk, ulkan chong 'older', yoghan, büyük, zor {Pers.} "force(ful)" uly (older) ; çişik böyük büyük, ulu (great, grand) büyük بَدُكْ (bedük), اُلُغْ (uluɣ)
28 длинный вăрăм уһун узун узун узун озын оҙон узун, узакъ узун узун узын uzın ұзын узун uzun uzun uzyn uzun uzun uzun اُزُنْ (uzun)
29 широкий сарлака, анлă киэҥ, кэтит делгем, калбак; алгыг (clothes) чалбах, аллығ кэҥ киң киң кенг кенг генг, энли кенъ, энли ken', enli кең кең keng kăng giňiş, giň geniş geniş, enli keñ, keniş كِنْكْ (keŋ), يَسٖى (yasï̄)
30 толстый хулăн халыҥ кылын халын калын, jooн калын ҡалын базыкъ, семиз, къалын къалын къалын калын, юван qalın', juwan қалың калың qalin, yo'g'on qelin galyň qalın kalın, yoğun (dense) qalın قَلِنْ (qalïn)
31 тяжелый йывăр ыар, ыарахан аар аар уур авыр ауыр ауур ауур авур авыр awır ауыр оор ogʻir eghir agyr ağır ağır ağır اَغِرْ (aɣïr)
32 маленький пĕчĕк кыра, куччугуй, кыччыгый биче, бичии кiчиӌек кичинек, кичӱ кечкенә, кече бәләкәй, кесе гитче гитче гиччи кишкей kishkentay, kishkene кіші, кішкене, кішкентай кичинекей, кичине kichkina, kichik kichik kiçi, kiçijik kiçik; balaca küçük kiçik كِجِكْ (kičig), اُشَقْ (ušaq)
33 короткий кĕске кылгас чолдак, кыска хысха кыска кыска ҡыҫҡа къысха къысха къысгъа кыска qısqa қысқа кыска qisqa qisqa gysga qısa kısa qısqa قِسْغا (qïsɣā), قِرْتْ (qïrt)
34 узкий ансăр; тăвăр (tight) кыараҕас, синньигэс тар, кызыы нiске (not wide), тaр (tight) тар тар тар тар тар тар тар tar тар тар tor tar dar dar dar tar تارْ (tār)
35 тонкий çӳхе, çинçе синньигэс; чараас (as clothes) чиңге, чуга чуғаӌах, чуға; niske чичке, jука нечкә, нәзек нәҙек ингчге, жукъа ингичге инче, назик, юкъкъа йинишке, назик jin'ishke, na'zik жiңiшке ичке, жука ingichka, yupqa, nozik inchikă, yupqa inçe nazik, incə ince, yufka ince يِنْجْكا (yinčgē), يُڤْقا (yuvqā)
36 женщина хĕрарăм дьахтар херээжен, кадай, херээжен кижи ипчi кiзi ӱй кижи, эмеген (Mong.) ,катын хатын ҡатын тиширыу тиширыу къатын гиши хатын-кыз hayal, qatın әйел, қатын аял (Arabic) ayol, xotin, qiz ayal heleý, aýal qadın kadın qadın اُراغُوتْ (urāɣūt), اِشٖلارْ (išīlēr)
37 мужчина арçын эр киһи эр (кижи) ир кiзi эр кижи ир ир эр киши, эркегирыу эркиши, эркегирыу эркек, эр гиши эр, эркек erkek ер, еркек эркек erkak ăr,
ărkăk
erkek (adam) kişi erkek, er, adam (Ar.) اَرْ (er)
38 человек çын, этем киһи кижи кiзi кижи ,адам кеше кеше, әҙәм адам, киши адам адам, гиши аьдем kisi, adam кiсi, адам киши
адам (Arabic)
kishi, odam, inson insan, kishi ynsan, adam, kişi insan, adam insan (Ar.), kişi (person, individual) insan, adam, kişi كِشٖى (kišī)
39 ребёнок ача оҕо уруг пала, олған бала бала, сабый бала, caбый, бәпес бала, сабий бала, сабий бала бала bala бала бала bola, chaqa bala çaga bala, uşaq, çağa çocuk bala كَنْجْ (kenč)
40 жена арăм ойох, кэргэн кадай, амдыы кижи ипчiзi эмегени, ӱй кижизи,катын, хатын ҡатын къатын, юй бийче къатын къатын хатын, пише hayal, qatın әйел, қатын аял (Arabic)
катын
xotin, ayol, rafiqa khotun {Mong.}, ayal "woman", yoldash 'spouse' aýal arvad, əyal karı, avrat, kadın (woman) apay كِسْ (kis)
41 муж упăшка эр эр, ашак ирi öбöгöни, эр кижизи,эр,кӱйӱ ир ир эр эр эр эр, киев, бай ku'yew, er күйеу күйөө er, kuyov yoldash 'spouse', ăr "man" är, adam ər koca, er (man) aqay باكْ (bēg)
42 мать анне ийэ ие, ава иӌе, ине эне ана әсә, инә ана, ання ана ана ана ana, ene ана эне ona, aya, oyi ana eje ana anne, ana ana اَنا (anā), اَبا (ebē)
43 отец атте аҕа ада, ача аба; ада ада ата ата ата, аття ата ата ата a'ke, ata әке, ата ата ota, ada dada, ata kaka ata baba, ata (ancestor) ata اَتا (atā)
44 животное чĕр чун, выльăх кыыл, харамай аң-мең, аң (beast) аң (beast) тынду; аҥ (beast) хайван (Pers.), җәнлек йәнлек, хайван, мал хайыуан, жаныуар хайыуан, джаныуар гьайван айван, янувар haywan хайуан, жануар айбан (Arabic)
жаныбар (Persian)
аң (beast)
hayvon, jonivor haywan {Pers. < Arab.}, janliq {Pers. plus suffix} haýwan heyvan hayvan (Pers.) ayvan
45 рыба пулă балык балык палых балык балык балыҡ чабакъ чабакъ балыкъ балык balıq балық балык baliq beliq balyk balıq balık balıq بَلِقْ (balïq)
46 птица кайăк көтөр; чыычаах (birdie) куш хус куш кош ҡош чыпчыкъ чыпчыкъ къуш кус qus құс куш (bird of prey)
чымчык (small bird)
илбээсин (game)
qush qush guş quş kuş quş قُشْ (quš)
47 собака йытă ыт ыт адай (Tung.?) ийт эт эт ит ит ит ийт iyt ит ит it, kuchuk, ko'ppak it it; köpek (male); güýük it, köpək köpek, it köpek, it اِتْ (ït)
48 вошь пыйтă быт быт пiт бийт бет бет би бит бит бийт biyt бит бит bit pit bit bit bit bit بِتْ (bit)
49 змея çĕлен моҕой (Even.) , эриэн үөн чылан чылан jылан елан йылан жилян джылан йылан йылан jılan жылан жылан ilon yilan ýylan ilan yılan yılan يِلانْ (yïlān)
50 червь ăман, хурт үөн курт, шыйлашкын хурт курт суалчан, чели ҡорт, селәүсен къурт къурт хурт курт qurt құрт курт qurt qurut gurt, gurçuk qurd kurt, solucan qurt قُرْتْ (qurt)
51 дерево йывăç мас (Tung.) ыяш ағас агаш агач ағас терек терек терек терек ag'ash ағаш бак (Persian)
дарак (Persian)
daraxt; yogʻoch (wood) dărăkh {Pers.}, yaghach 'wood, lumber' bag, agaç ağac ağaç terek يِغَجْ (yïɣač)
52 лес вăрман тыа, ойуур арга, арыг, эзим ағас арка, агаш, ормон урман урман агъач агъач, чегет орман, агъачлыкъ орман tog'ay орман, тоғай токой oʻrmon, toʻqay ormanliq 'forest(ed)',
orman
tokaý meşə, orman orman orman
53 палка патак, туя мас; баалкы (Rus) ; тайах будук, даянгыыш, сып таях табық ,таяк таяк ботаҡ, сыбыҡ таякъ таякъ таякъ таяк tayaq таяқ таяк yogʻoch, tayoq choqmaq, tayaq 'stick, cane', soyla 'twig' çöp; taýak (stick, cane) çubuq değnek; çubuk, dayak (support) çubuq جِبِقْ (čïbïq)
54 плод çимĕç фрукт (Rus) чимис фрукт, нимис јилек, јискен,јеммыш җимеш емеш жемиш, кёгет кёгет емиш емис jemis, miywe жемiс жемиш meva mevă {Pers.} miwe meyvə yemiş, meyve (Pers.) meyva, yemiş يَمِشْ (yémiš)
55 семя вăрлăх, вăрă туораах, бурдук үрезин ӱрен ӱрен бөртек, орлык орлоҡ урлукъ, бюртюк урлукъ урлукъ урлык tuqım, urıq ұрық, тұқым урук, үрөн urugʻ, tuxum uruq tohum toxum tohum (Pers.), ur (lump, knob, tumor) urluq, tuhum اُرُغْ (uruɣ)
56 лист çулçă сэбирдэх бүрү пӱр бӱр, бӱри,јалбырак яфрак япраҡ чапракъ чапракъ япыракъ япырак japıraq жапырақ жалбырак yaproq, barg yopurmaq ýaprak yarpaq yaprak yaprak يَبُرْغاقْ (yapurɣāq)
57 корень тымар силис; төрдө (base) дазыл чилеге; тазыл таммыр тамыр тамыр тамыр тамыр тамур тамыр tamır тамыр тамыр ildiz, tomir yiltiz kök; düýp (base) kök, tüp kök, damar (vein) tamır كُكْ (kök), تُوبْ (tǖp), يِلْدِزْ (yïldïz)
58 кора хупă, хуйăр хатырык чөвүрээ хахпас, хабых чобра,kabïq кабык ҡайыр, ҡабыҡ къабукъ къабукъ къабукъ кабык qabıq қабық кабык qobiq, qobuq qovzaq gabyk qabıq kabuk qabuq قاسْ (qās)
59 цветок чечек, çеçке сибэкки; чэчик (rare?) чечек чахаях, порчо чечек чәчәк, гөл сәскә гюл, гокка гюл, гокка чечек шешекей gu'l гүл, шешек гүл (Persian) gul, (chechak) gül {Pers.}, chechăk (esp. blossoms of trees) gül çiçək, gül çiçek çiçek جَجَكْ (čeček)
60 трава курăк от оът от öлöн, от үлән үлән ханс, кырдык, отлау ханс от оьлен sho'p от, шөп чөп, от oʻt, oʻlan ot,
ot-chöp,
chöp
ot ot ot ot اُتْ (ot)
61 верёвка вĕрен, пăяв, çип быа; хендир, чеп, аркан, баг пағ, арғамӌы буу, армакчы бау, аркан, ји,п бау аркъан, жип, бау джиб, джыджым йип, аркъан бав, аркан jip жiп, арқан жип, аркан arqon, ip, bog' arqan tanap, ýüp; urgan (thick) ip ip; urgan (thick) arqan, yip, sıcım يِبْ (yïp), اُرُقْ (uruq)
62 кожа тир тирии кеш, алгы (animal) теер тере тире тире тери тери тери тери teri терi тери teri teră deri (animal); ham (human) dəri deri teri تَرٖى (terī)
63 мясо аш, какай эт эът ит эт ит ит эт эт эт эт et, go'sh ет эт goʻsht; et gösh {Pers.}, ăt 'flesh' et ət et et اَتْ (et)
64 кровь юн хаан хан хан кан кан ҡан къан къан къан кан qan қан кан qon qan gan qan kan qan قانْ (qān)
65 кость шăмă уҥуох сөөк сööк сööк сөяк һөйәк сюйек сюек сюек суьек su'yek сүйек сөөк suyak söngăk süňk sümük kemik kemik, süyek سُنْكُكْ (süŋük)
66 жир çу сыа үс, чаг чағ, симiс, ӱс ӱс, jay ,јуу май май жау джау май, яв май may май май yogʻ, moy yagh, may yağ yağ yağ yağ, may ياغْ (yāɣ), اُزْ (ǖz), جِرْ (čïr)
67 яйцо çăмарта сымыыт чуурга нымырха jымртка йомырка йомортҡа гаккы, жумуртха гаккы йымырткъа юмыртка ma'yek жұмыртқа, тұқым (dialect) жумуртка tuxum, yumurtqa tukhum ýumurtga yumurta yumurta yımırta يُمُرْتْغا (yumurtɣā)
68 рог мăйрака муос мыйыс мӱус мӱӱс мөгез мөгөҙ мюйюз мюйюз мююз муьйиз mu'yiz мүйiз мүйүз шох, (muguz), shox münggüz şah (Pers.) buynuz boynuz müyüz, boynuz مُنْكُزْ (müŋüz)
69 хвост хӳре кутурук кудурук хузурух куйрук койрык ҡойроҡ къуйрукъ къуйрукъ къуйрукъ куйрык quyrıq құйрық куйрук dum, (quyruq) quyruq guýruk quyruq kuyruk quyruq قُذْرُقْ (quδruq)
70 перо тĕк түү, куорсун чүг чӱг jун каурый ҡаурый къанат тюк тюк тюк кушын pa'r қауырсын жүн jun, tuk, pat păy ýelek tük tüy, yün (wool) tük يُوكْ (yǖg), تُو (tǖ|t=hair)
71 волос çӳç баттах, ас, түү; кыл (horse’s) чаш, дүк; хыл сас, хыл чач; кыл (single) чәч, кыл сәс чач чач, тюк чач, тюк, къыл шаш, кыл shash, tu'k, qıl шаш, түк, қыл чач soch, qil; yol (horse’s) chach (of a person's head), tük, qil 'bristles' saç, tüý, gyl saç, qıl (on body) saç, kıl (on body) saç, qıl (on body) سَجْ (sač), قِلْ (qïl), تُو (tǖ)
72 голова пуç төбө, бас баш пас баш баш баш баш баш баш бас bas, gelle бас баш bosh bash baş baş baş baş بَشْ (baš)
73 ухо хăлха кулгаах кулак хулах кулак колак ҡолаҡ къулакъ къулакъ къулакъ кулак qulaq құлақ кулак quloq qulaq gulak qulaq kulak qulaq قُلَقْ (qulaq), قُلْقاقْ (qulqaq)
74 глаз куç харах карак харах кöс күз күҙ кёз кёз гёз коьз ko'z көз көз koʻz köz көз göz göz köz كُوزْ (kȫz)
75 нос сăмса мурун, мунну думчук пурун, тумзух, тунӌух тумчук,murïn,мурун борын танау бурун бурун бурун бурын murın мұрын, тұмсық, танау мурун burun burun burun burun burun burun بُرُنْ (burun)
76 рот çăвар айах аас аас оос авыз ауыҙ ауз аууз авуз авыз awız ауыз ооз ogʻiz aghiz agyz ağız ağız ağız اَغِزْ (aɣïz)
77 зуб шăл тиис диш тiс тиш теш теш тиш тиш тиш тис tis тiс тиш tish chish diş diş diş tiş تٖىشْ (tï̄š)
78 язык чĕлхе тыл дыл тiл тил тел тел тил тил тил тил til тiл тил til til dil dil dil til تِلْ (tïl)
79 ноготь чĕрне тыҥырах дыргак тырғах тырмак тырнак тырнаҡ тырнакъ тырнакъ тырнакъ тырнак tırnaq тырнақ тырмак tirnoq tirnaq dyrnak dırnaq tırnak tırnaq تِرْنْغَقْ (tïrŋaq)
80 стопа ура атах даван, тавангай, бут азах таман аяк аяҡ табан аякъ аякъ табан taban табан аяк oyoq ayaq aýak ayaq ayak, taban (sole of a foot) ayaq اَذَقْ (aδaq)
81 нога пĕçĕ буут (thigh, leg) бут, дөңмек (thigh) азах; бут (thigh) бут бот бот аяҡ бут аякъ, бут аяк ayaq аяқ бут oyoq, put put aýak qıç bacak (Pers.), but (thigh) bacaq بُوتْ (būt)
82 колено чĕр куççи тобук дискек тiзек тизе тез тубыҡ тобукъ тобукъ тобукъ, тиз тиз dize тiзе тизе tizza tiz dyz diz diz, dirsek (elbow), topuk (heel) tiz تٖيزْ (tīz)
83 рука алă илии хол хол кол кул ҡул къол къол къол кол qol қол кол qoʻl qol el əl el, kol (arm) el اَلِكْ (elig)
84 крыло çунат кынат чалгын ханат канат канат ҡанат къанат къанат къанат канат qanat қанат канат qanot qanat ganat qanad kanat qanat قَنَتْ (qanat)
85 живот хырăм ис ижин, хырын харын, icтi карын, курсак эч, корсак ҡорһаҡ къарын къарын къарын, къурсакъ иш, курсак qarın, ish, qursaq қарын, іш карын, ич, курсак qorin qorsaq garyn qarın karın, kursak (maw, stomach) qursaq, qarın قَرِنْ (qarïn)
86 кишки пыршă оһоҕос шөйүндү iчеге ичеге эчәк эсәк чегиле ичеги, чеги ичек ишек ishek iшек ичеги ichak üchăy 'intestine' içege bağırsaq, içalat bağırsak , bağırsaq بَغِرْسُقْ (baɣïrsuq)
87 шея мăй моонньу, моой моюн мойын мойын муен муйын боюн боюн боюн мойын moyın мойын моюн boʻyin boyun boýun boyun boyun boyun بُيِنْ (boyïn)
88 спина çурăм кэлин, арҕа оорга уча, арға, пiл бел, арка арка арҡа аркъа сырт аркъа арка arqa арқа арка orqa arqa arka, yagyrny arxa, kürək arka, sırt, bel (waist) arqa, sırt اَرْقا (arqā), اُجا (učā)
89 грудь кăкăр эмиий эмиг имжек эмчек имчәк имсәк кёкюрек, ёшюн, эмчек кёкюрек, ёшюн кёкюрек, тёш коькирек ko'kirek, to's, gewde кеуде, көкірек, төс эмчек emchak ămchăk emjek döş göğüs, meme, emcek (nipple) köküs, kökrek كُكُزْ (kögüz), اَمِكْ (emig)
90 сердце чĕре сүрэх чүрек чӱрек јӱрек йөрәк йөрәк жюрек джюрек юрек юрек ju'rek жүрек жүрөк yurak yürăk ýürek ürək yürek yürek يُرَكْ (yürek), كُنْكُلْ (köŋül)
91 печень пĕвер быар баар паар буур, баар бавыр бауыр бауур бауур бавур бавыр bawır бауыр боор jigar jigăr {Pers.}, beghir bagyr ciyər karaciğer, bağır (breast, bosom) qara ciger بَغِرْ (baɣïr)
92 пить ĕçме ис ижер iзерге ич эчәргә эсеү ичерге ичерге ичмек ишуьв ishiw iшу ичүү ichmoq ichmăk (iching!) içmek içmək içmek içmek اِجْماكْ (ičmēk)
93 есть çиме аһаа, сиэ чиир чирге , је ашарга, җияргә, җию ашау ауузланыргъа, ашаргъа ашаргъа ашамакъ ев, ашав jew жеу же yemoq yimăk ~ yemăk (yăng!) iýmek yemək yemek, (food) aşamaq يَيماكْ (yḗmēk)
94 кусать çыртма ытыр ызырар; туткулаар ызырарға, тударға тиште тешләргә тешләү къабаргъа къабаргъа хапмакъ тислев tislew тiстеу тиште tishlamoq chishlimăk (chishlăng!) dişlemek dişləmək ısırmak; dişlemek (bite off) tişlemek اِسِرْماقْ (ïsïrmāq), تِشْلاماكْ (tišlēmēk)
95 сосать ĕмме эм сорар, эмер (as breast) сорарға, эмерғе соор имәргә имеү эмерге эмерге эммек, сормакъ эмуьв, сорув emiw, sorıw ему, сору эмүү, соруу emmoq, soʻrmoq ămmăk (eming!) emmek əmmək emmek, somurmak emmek اَمّاكْ (emmēk), سُورْماقْ (sōrmāq)
96 плевать сурма силлээ дүкпүрер тӱкӱрерғе тӱкӱр төкерергә төкөрөү тюкюрюрге тюкюрюрге тюкюрмек туькируьв tu'kiriw түкiру түкүрүү tuplamoq tükürmăk (tükürüng!) tüýkürmek tüpürmək tükürmek tükürmek سُذْماقْ (soδmāq)
97 блевать хăсма хотуолат кузар хузарға кус костырырга ҡоҫоу къусаргъа къусаргъа къусмакъ кусув qusıw, qayt etiw құсу кусуу qusmoq qusmak (qusung!) gusmak qusmaq kusmak qusmaq قُسْماقْ (qusmāq), يَنْماقْ (yanmāq)
98 дуть вĕрме үр үрер (with mouth) ; хадыыр (wind) ӱрерғе (wind)  ; ӱбӱрерғе ӱр, сок өрергә өрөү уфгюрюрге урургъа уьфюрмек, эшмек уьруьв, эсуьв u'rlew, esiw, u'plew үру, үрлеу үйлөө (lips) , согуу, уруу (wind) esmoq chiqmaq (chiqing!) "come/go out" üflemek, öwüsmek üfürmək esmek (wind) , üfürmek (mouth) esmek (wind) , üfürmek (mouth) اَسْماكْ (esmēk)
99 дышать сывлама тыын тынар тынарға тын, тынарга суларга, тын алга тын алыу солургъа солургъа тыныш алмакъ тыныс алув dem alıw дем алу дем алуу (Persian) nafas olmoq, dam chiqalmoq năpăs almaq (năpăs eling!) dem almak nəfəs almaq solumak, dinlenmek (have a rest, draw breath) nefes almak تِنْماقْ (tïnmāq)
100 смеяться кулма күл каттырар хатхырарга, кӱлерге каткыр көлергә көлөү кюлюрге кюлюрге кюлемек куьлуьв ku'liw күлу күлүү, каткыруу kulmoq külmăk (külüng!) gülmek gülmək gülmek külmek تِنْماقْ (külmēk), قَتْغُرْماقْ (qatɣurmāq)
101 видеть курма көр көөр кöрерге кöр күрергә күреү кёрюрге кёрюрге гёрмек коьруьв ko'riw көру көрүү koʻrmoq körmăk (körüng!) görmek görmək görmek körmek كُرْماكْ (körmēk)
102 слышать илтме иһит дыңнаар истерге ук ишетергә ишетеү эшитирге эшитирге эшитмек эситуьв esitiw есту угуу, эшитүү eshitmoq anglimaq (anglang!) eşitmek eşitmək işitmek, duymak eşitmek اَشِتْماكْ (ešitmēk)
103 знать пĕлме бил билир пiлерге бил белергә белеү билирге билирге билмек билуьв biliw бiлу билүү bilmoq bilmăk (biling!) bilmek bilmək bilmek bilmek بِلْماكْ (bilmēk)
104 думать шухăшлама; шутлама (opine) санаа бодаар; боданыр сагышсыраар (worry, think) сағынарға санан уйларга уйлау сагъышланыргъа, оюмларгъа сагъыш этерге ойламакъ ойлав oylaw ойлау ойлоо oʻylamoq oylimaq (oylang!), pikir qilmaq (pikir qiling!) pikir etmek, saýmak, üýtmek düşünmək düşünmek; sanmak (suppose, opine) tüşünmek اُوماكْ (ȫmēk), سَقِنْماقْ (saqïnmāq)
105 нюхать шăшлама (give off smell) сыттаа (give off smell) чыттаар (give off smell) чыстанарға (give off smell) јыт иснәргә еҫкәү ийискерге ийискерге ийислемек ийискилев iyiskew иiскеу (sniff) жыттоо, искөө (sniff), жыт алуу (to sense), искоо (literary) isqamoq (sniff) purimaq (purang!) 'sniff, smell' ysgamak (sniff) iyləmək, qoxlamaq, qoxumaq kokmak (give off smell), koklamak (to sniff, sense) qoqlamaq يِذْلاماقْ (yïδlāmāq)
106 бояться хăрама куттан коргар хорығарға коркы куркырга ҡурҡыу къоркъургъа къоркъаргъа къоркъмакъ коркув qorqıw қорқу коркуу qoʻrqmoq qorqmaq (qorqung!) gorkmak, eýmenmek qorxmaq korkmak qorqmaq قُرْقْماقْ (qorqmāq)
107 спать çывăрма утуй удуур узирға уйукта йокларга йоҡлау жукъларгъа джукъларгъа юхламакъ уйклав uyqılaw ұйықтау уктоо uxlamoq ukhlimaq (ukhlang!) uklamak yatmaq uyumak yuqlamaq اُذٖيماقْ (uδï̄māq), يَتْماقْ (yatmāq)
108 жить пурăнма олор, сырыт чурттаар чуртирға jӱр,jes, јаш яшәргә йәшәү жашаргъа джашаргъа яшамакъ яшав jasaw жасау жашоо yashamoq yashimaq (yashang!) ýaşamak yaşamaq yaşamak yaşamaq يَشاماقْ (yašāmāq)
109 умирать вилме өл өлүр öлерге öл үләргә үлеү ёлюрге, ауушургъа ёлюрге оьлмек оьлуьв o'liw өлу өлүү oʻlmoq ölmăk (ölüng!) ölmek ölmək ölmek ölmek يَشاماقْ (ölmēk), كَجْماكْ (kečmēk)
110 убивать вĕлерме өлөр өлүрер öдiрерге öлтӱр үтерергә үлтереү ёлтюрюрге, жояргъа ёлтюрюрге оьлтюрмек оьлтируьв o'ltiriw өлтiру өлтүрүү oʻldirmoq öltürmăk (öltürüng!) öldürmek öldürmək öldürmek öldürmek اُلْدُرْماكْ (öldürmēk)
111 бороться çапăçма охсус, туһун, кыргыс, сэриилэс демисежир, чаалажар, дайылдажыр кӱрезерге, харбазарға; чаалазарға (war) тартыжар, кӱрежер; jуулажар (war) сугышырга һуғышыу тутушургъа, кюреширге уруш этерге, джагъалашыргъа ябушмакъ, эришмек согысув, кавга этуьв urısıw, sawash etiw соғысу, ұрысу согушуу, урушуу urushmoq (at home) , qurashmoq (war) soqushmaq (soqushung!),
urushmaq (urushung!)
uruşmak (war) , söweşmek, göreşmek (wrestle) , vuruşmaq, savaşmaq, döyüşmək dövüşmek, savaşmak, (to battle) güreşmek (to wrestle) dögüşmek سَڤَشْماق (savašmāq), جَلِشْماقْ (čalïšmāq), سُنْكُشْماكْ (süŋüšmēk), اُرُشماقْ (urušmāq)
112 охотиться тытма çӳре бултаа аңнаар, аңныыр ацнирға анда,añuulaa ауларга аулау, ауға, һунарға уучуланыргъа ууларгъа ав этмек анъшылав awlaw аулау аң уулоо ovlamoq ovlimaq (ovlang!) awlamak ovlamaq avlamak avlamaq اَڤْلاماقْ (avlāmāq)
113 ударить çапма, шаккама оҕус, сырбат кагар, согар, шанчар cабарға, теерге, урунарға сок сугарга, бәрергә һуғыу урургъа, согъаргъа урургъа урмакъ согув, урув urıw, sog'ıw ұру, соғу уруу, согуу urmoq urmaq (urung!) patlamak; urmak (beat) vurmaq vurmak; çarpmak, sokmak (to sting) urmaq اُرْماقْ (urmāq), قَقْماقْ (qaqmāq)
114 резать касма кыс, быс кезер кизерге кес кисәргә киҫеү кесерге, жырыргъа кесерге гесмек кесуьв kesiw кесу кесүү kesmoq kăsmăk (kesing!) kesmek kəsmək kesmek, biçmek kesmek كَسْماكْ (kesmēk), بِجْماقْ (bïčmāq), قِيْماقْ (qïymāq), اُورْماقْ (ormāq)
115 разделить пайлама, уйăрма хайыт чарар, оондактаар; чарарға, оодарға (wood) оот, jар ярырга ярыу юлеширге, бёлюрге джарыргъа бёлмек боьлуьв bo'liw жару бөлүү, ажыратуу yormoq yarmaq (yering!) ýarylmak yarmaq bölmek, yarmak yarmaq يَرْماقْ (yarmāq), يَرْماكْ (yermēk), اَذِرْماقْ (aδïrmāq), سُكْماكْ (sökmēk)
116 колоть чикме, тирме батары саай бижектээр, шанчар, шиштээр сазарға сай, сайар,çïnçe чәнчергә сәнсеү, ҡаҙау чанчыргъа чанчыргъа, сугъаргъа чанчмакъ, кадамакъ шаншув, кадав shanshıw, qadaw сұғу, қадау, шаншу саюу, матыруу sanchmoq, tiqmoq tiqmaq 'to insert' (tiqing!), sanjimaq (sanjang!), pichaqlimaq (pichaqlang!) pyçaklamak, naýzalamak sancmaq, batırmaq, soxmaq bıçaklamak, batırmak, sancı (pain) soqmaq سَنْجْماقْ (sančmāq), سُقْماق (suqmāq)
117 царапать чăрмалама, черме, шăйăрма тарбаа, тыҥырахтаа дырбактаар тырбахтирға тырма тырнарга тырнау тырнаргъа тырнаргъа тырнамакъ тырнав tırnaw тырнау тырмоо tirnamoq tirnaqlimaq (tirnaqlang!) dyrnaçaklamak cızmaq, dırnaqlamaq tırmalamak, çizmek (scratch, draw) tırnamaq قَشٖيماقْ (qašï̄māq), اَزْماكْ (ezmēk)
118 копать алтма, чавма, чакалама, чавалама, чавса кăларма хас казар хазарға кас казырга ҡаҙыу къазаргъа къазаргъа къазмакъ казув qazıw қазу казуу qazimoq kolimaq (kolang!)—a loan-word, to judge from the stem's containing a back vowel together with a front guttural, but from which language?, qazmaq (qezing!) gazmak qazmaq kazmak qazmaq قَزْماقْ (qazmāq), قَزٖيماقْ (qazï̄māq), اُشَماكْ (üšēmēk), اُنْكْماكْ (üŋmēk)
119 плавать ишме уһун, харбаа (Even?) эштир чӱзерге эжин,jüsü йөзәргә йөҙөү жюзерге джюзерге юзмек ялдав, юзуьв ju'ziw жүзу сүзүү suzmoq (su) üzmăk (üzüng!) ýüzmek üzmək yüzmek, süzülmek (glide) yaldamaq يُزْماكْ (yüzmēk), جَبْماقْ (čapmāq)
120 летать вĕçме көт ужар учугарға уч очарга осоу учаргъа учаргъа учмакъ ушув ushıw ұшу учуу uchmoq uchmaq (uchung!) uçmak uçmaq uçmak uçmaq اُجْماقْ (učmāq), تَنْكْماكْ (teŋmēk)
121 ходить утма, çӳреме бар, хаамп баар; чоруур (go) парарға, чöрерге бар, јор, јӧр]]⊙ барырга, йөрергә, атлау (stride) атлау жюрюрге, барыргъа джюрюрге, барыргъа юрюмек юруьв ju'riw бару, жүру баcуу, жүрүү, баруу yurmoq, bormoq, kezmoq barmaq (bering!), yürmăk (yürüng!) ýöremek, barmak gəzmək, yerimək yürümek, varmak, (reach, arrive) basmak (to step) yürmek يُرٖيماقْ (yorï̄māq)
122 приходить килме, пыма кэл келир килерге кел килергә килеү келирге келирге гелмек келуьв keliw келу келүү kelmoq kălmăk (keling!) gelmek gəlmək gelmek kelmek كَلماكْ (kelmēk)
123 лежать выртма сыт чыдар чадарға jaт, jиадып jaт ятарга ятыу жатаргъа джатаргъа ятмакъ ятув jatıw жату жатуу yotmoq yatmaq (yeting!) ýatmak, uzanmak uzanmaq, yatmaq yatmak, uzanmak yatmaq, uzanmaq يَتْماقْ (yatmāq)
124 сидеть ларма олор олурар одырарға отур утырырга ултырыу олтурургъа олтурургъа олтурмакъ олтырув otırıw отыру отуруу oʻtirmoq olturmaq (olturung!) oturmak oturmaq oturmak oturmaq اُلْتُرْماقْ (olturmāq)
125 стоять тăма тур турар турарға тур торырга тороу сюелирге, сирелирге сюелирге, сирелирге турмакъ турув turıw тұру туруу turmoq turmaq (turung!) durmak durmaq durmak turmaq تُرْماقْ (turmāq)
126 повернуть пăрма, çавăрма эргит, эрий ээр, эргилдирер айлан(дыр)арға, айландыры бызарға бурыл борырга боролоу бурургъа бурургъа бурмакъ, бурулмакъ бурув, бурылув burıw, burılıw бұру, бұрылу буруу, бурулуу burmoq burimaq (burang!) dönmek dönmək dönmek, burmak (to twist) burulmaq اَڤُرْماكْ (evürmēk), جَڤُرْماكْ (čevürmēk), تَڤُرْماكْ (tevürmēk)
127 падать тӳнме, такăнма; ӳкме түс дүжер тӱзерге тюш, дьыгыл төшәргә, егылырга төшөү тюшерге, жыгъылыргъа тюшерге йыгъылмакъ йыгылув qulaw, jıg'ılıw жауу, жығылу, құлау жыгылуу, түшүү tushmoq, yiqilmoq chüshmăk (chüshüng!) ýykylmak düşmək düşmek, yıkılmak (collapse) tüşmek تُشْماكْ (tüšmēk), اُجْماقْ (učmāq)
128 давать пама биэр бээр пирерге бер бирергә биреү берирге берирге бермек беруьв beriw беру берүү bermoq bărmăk (bering!) bermek vermək vermek bermek بِيرْماكْ (bḗrmēk)
129 держать тытма тут тудар тударға тут тотарга тотоу тутаргъа тутаргъа тутмакъ ыслав, тутув tutıw, ustaw тұту, ұстау кармоо, тутуу tutmoq tutmaq (tutung!) tutmak tutmaq tutmak tutmaq تُتْماقْ (tutmāq)
130 сжимать хĕсме, чăмăртама, хĕстерме, пăчăртама ык кызар хызарға сыгар, кыза тудар кысарга ҡыҫыу къысаргъа къысаргъа къысмакъ кысув qısıw қысу сыгуу siqmoq, qismoq qismaq (qising!),
siqmaq (siqing!)
sykmak sıxmaq sıkmak, kısmak (throttle, choke) sıqmaq سِقْماقْ (sïkmāq)
131 тереть сăтăрма, сĕрме сот (eyes) ; аал дүрбүүр, өгээр чызарға дьыжип сыймаар ышкырга, уарга (eyes) ышҡыу ышыргъа ышыргъа ишымакъ ыскылав ısqılaw, ısıw ысқылау сүртүү, сүйкөө, ушалоо ishqalamoq; surtmoq (as cream) sürkimăk (sürkăng!) oýkamak, sürtenmek sürtmək ovmak, sürtmek sürtmek سُرْتْماكْ (sürtmēk), تُرْتْماكْ (türtmēk), يَقْماقْ (yaqmāq)
132 мыть çума сууй чуур чуурға jун,јуу юарга йыуыу жууаргъа джууаргъа жувмакъ ювув juwıw жуу жуу yuvmoq yuymaq (yuyung!) ýuwmak yumaq yıkamak, yumak (dialectal) yuvmaq
133 вытирать шăлма сот чодар; аштаар (clean up) чызарға арлаар, арчып турар,сӱртӱ сөртергә һөртөү сыйпаргъа, къургъакъсытыргъа сюртерге сибирмек суьртуьв su'rtiw сүрту аарчуу, сүртүү artmoq sürtmăk (sürtüng!), eritmaq (eriting!) süpürmek silmək silmek, süpürmek (sweep), sürtmek (rub) silmek
134 тянуть туртма; сĕтĕрме (drag) тарт тыртар сöртирге, тартарға тарт, чире, чöй тартырга тартыу тартыргъа тартыргъа тартмакъ тартув tartıw тарту тартуу, чоюу choʻzmoq, tortmoq tartmaq (tarting!) dartmak, çekmek çəkmək çekmek, tartmak (to weigh) çekmek
135 толкать тĕкме, тĕртме үт, ас идер iдерге, сазарға етер] этәргә этеү тюртерге тюртерге, теберирге тюртмек, тебермек ийтев iyteriw итеру түртүү itarmoq, turtmoq ittărmăk (ittiring!) itmek itələmək itmek, tepmek (kick) itemek
136 бросать ывăтма, утма, пăрахма бырах; кэбис; тамнаа (cast) октаар, дажаар тастирға, силерге ташта ташларга ташлау атаргъа атаргъа ташламакъ, атмакъ таслав, былактырув taslaw, ılaqtırıw тастау, лақтыру ыргытуу, таштоо otmoq (stone) ; tashlamoq (dice) tashlimaq (tashlang!), atmaq (eting!) atmak atmaq atmak, bırakmak (to let go) atmaq
137 вязать кăкарма, çыхма, сыпма баай баглаар палғирға буулаа бәйләргә бәйләү байларгъа, эшерге байларгъа байламакъ байлав, бавлав baylaw байлау байлоо bogʻlamoq baghlimaq (baghlang!) baglamak bağlamaq bağlamak bağlamaq
138 шить çĕлеме; тĕрлеме (knit) тик даараар тiгерге кöктö, шиде,tége тегәргә тегеү тигерге тигерге тикмек тигуьв tigiw тiгу тигүү tikmoq tikmăk (tiking!) tikmek tikmək dikmek tikmek
139 считать шутлама аах, ахсаанна аах санаар санирға тооло, чотто,саны санарга һанау санаргъа санаргъа санамакъ санав sanaw санау саноо, эсептөө sanamoq sanimaq (sanang!) sanamak saymaq saymak saymaq
140 сказать теме; калама эт, диэ чугаалар, сөглээр, дээр чоохтирға, чохтанарға айт әйтергә әйтеү айтыргъа айтыргъа, дерге айтмакъ, демек айтув, дев aytıw, dew айту, деу айтуу, деш aytmoq; demoq (pronounce) demăk (dăng!), eytmaq (eyting!) diýmek demək demek, söylemek demek
141 петь юрлама ыллаа ырлаар ырлирға, сарнирға кожондо, сарында җырларга йырлау жырларгъа джырларгъа йырламакъ йырлав qosıq aytıw жырлау, ән айту ырдоо ashula aytmoq, kuylamoq nakhsha eytmaq (nakhsha eyting!), (vs. with bird(s) as subject:) sayrimaq (sayrang!) saýramak oxumaq söylemek, ötmek (for birds) yırlamaq
142 играть выльама оонньоо ойнаар ойнирға ойно уйнарга уйнау ойнаргъа ойнаргъа ойнамакъ ойнав oynaw ойнау ойноо oʻynamoq oynimaq (oynang!) oýnamak oynamaq oynamak oynamaq
143 плыть ишме (?) уһун (as of wood) салдаар чӱзерге, ағарға јӱс йөзәргә йөҙөү жюзерге джюзерге юзмек ялдав, юзуьв ju'ziw жүзу калкуу, cүзүү suzmoq lăylimăk (lăylăng!) 'float,drift', üzmăk (üzüng!), lăpildimăk (lăpildăng!) 'flutter, wave, flap' ýüzmek üzmək yüzmek, süzülmek (glide in water or air)
144 течь юхма сүүр агар (river) ; төктүр (tears) ағарға ак агарга ағыу саркъыргъа агъаргъа акъмакъ агув ag'ıw ағу агуу oqmoq aqmaq (eqing!) akmak axmaq akmak aqmaq
145 замерзать шăнма тоҥ доңар тоорға чарча, тон өшергә, туңырга өшөү бузларгъа, юшюрге бузларгъа, юшюрге бузламакъ, уьшюмек тонъув, бузлав, уьсуьв ton'ıw үсу, тоңу тоңуу (with ice) , үшүү (feel cold) muzlamoq, toʻngmoq tonglimaq (tonglang!) şatlamak, doňdurmak donmaq donmak, üşümek (feel cold) buzlanmaq
146 пухнуть шыçма иһэн таҕыс, ис, көбеө ыжар, дөртеер, хапыяр (face) сiзерге, кöберге сеш шешәргә шешеү кёберге кёберге шишмек, гёпмек сисуьв isiw ісу шишүү, көбүү shishmoq köpmăk (köpüng!) 'swell, bloat', qaparmaq 'to blister' (qapirang!) çişmek şişmək şişmek, kabarmak, köpürmek (to foam, bubble) şişmek
147 солнце хĕвел күн хүн кӱн кӱн кояш ҡояш кюн кюн гюн, гюнеш куьн quyas, ku'n күн күн quyosh, kun kün gün gün, günəş güneş, gün (day) küneş كُنْ (kün)
148 луна уйăх ый ай ай ай ай ай ай ай ай ай ay ай ай oy ay ay ay ay اايْ (āy)
149 звезда çăлтăр сулус сылдыс чылтыс jылтыс йолдыз йондоҙ жулдуз джулдуз юлдуз юлдыз juldız жұлдыз жылдыз yulduz yultuz ýyldyz ulduz yıldız yıldız يُلْدُزْ (yulduz)
150 вода шыв уу суг суғ суу су һыу суу суу сув сув suw су суу suv su suw su su suv سُوڤْ (sūv)
151 дождь çумăр самыыр, ардах чаъс наңмыр jaaш, jaнмыр яңгыр ямгыр жауун джангур янгур, явун ямгыр jamg'ır жаңбыр, жауын жамгыр, жаан yomgʻir yamghur ýağış yağış yağmur yağmur يَغْمُرْ (yaɣmur)
152 река çырма, шыв, юханшыв өрүс хем суғ суу елга йылға, иҙел черек къобан, черек оьзен сув, йылга сув da'rya өзен дарыя (Persian)
өзөн
daryo dăriya {Pers.} derýa çay ırmak özen, neer اُكُزْ (ögüz)
153 озеро кӳлĕ күөл хөл кöл кöл күл күл кёл кёл кёл коьл ko'l көл көл koʻl köl köl göl göl göl كُولْ (kȫl)
154 море тинĕс муора (Rus.) , байҕал далай (Mong.) талай (Mong.) талай,teñis (Mong.) диңгез диңгеҙ тенгиз тенгиз денгиз тенъиз ten'iz теңiз деңиз dengiz dengiz—in view of its word-initial /d/, not /t/, from which language? deňiz dəniz deniz deñiz تَنْكِزْ (teŋiz), كُولْ (kȫl)
155 соль тăвар туус дус тус тус тоз тоҙ туз туз туз туз duz тұз туз tuz tuz duz duz tuz tuz تُوزْ (tūz)
156 камень чул таас даш тас таш таш таш таш таш таш тас tas тас таш tosh tash daş daş taş taş تاشْ (tāš)
157 песок хăйăр кумах кум; элезин (Mong) хум кумак, сай ком ҡом юзмез къум, юзмез хум, къайыр кум, кайыр qum, shege құм кум qum qum gum, çäge qum kum qum قُمْ (qum)
158 пыль тусан быыл (Rus.) доозун тозын тоозыны тузан саң, туҙан букъу, къум букъу чанг шанъ girt, shan' тозаң, шаң чаң, тоз chang [[]] çaň, toz, tozan toz toz toz تُوزْ (tōz), تُبْراقْ (toprāq)
159 земля çĕр, тăпра cир, буор (soil) довурак, хөрзүн тобырах, чир тобрак җир, туфрак тупраҡ, ер топуракъ, жер топуракъ топуракъ топырак topıraq топырақ топурак tuproq topa toprak torpaq toprak, yer (ground) topraq تُبْراقْ (toprāq), يِيرْ (yḗr)
160 облако пĕлĕт былыт булут пулут булут болыт болот булут булут булут булыт bult бұлт булут bulut bulut bulut bulud bulut bulut بُلِتْ (bulït)
161 туман тĕтре туман туман тубан туман томан томан туман туман, тубан туман туман duman тұман туман tuman tuman duman duman sis; duman (smoke) tuman تُمانْ (tumān), بُوسْ (būs)
162 небо тӳпе халлаан дээр тигiр тенери күк күк кёк кёк кёк коьк ko'k, aspan көк, аспан (Pers.) көк
асман (Persian)
koʻk; osmon (Pers.) asman {Pers.},
kök 'blue, sky'
gök, asman göy gök, tepe (peak, top) kök تَنْكْرٖى (teŋrī), كُوكْ (kȫk)
163 ветер çил тыал хат (Tung.) , салгын чил салкын, jel,јел җил ел жел джел ел ел jel жел шамал (Persian)
жел
yel shamal {Arab.},
sălkin shamal 'breeze'
ýel külək, yel yel yel يِيلْ (yḗl), اَسِنْ (esin)
164 снег юр хаар хар хар кар кар ҡар къар къар къар кар qar қар кар qor qar gar qar kar qar قارْ (qār)
165 лёд пăр муус дош пус тош,бос,мус боз боҙ буз буз буз буз muz мұз муз muz muz buz buz buz buz بُوزْ (būz)
166 дым тĕтĕм буруо ыш тӱдӱн, ыс ыш,тӱтӱн төтен төтөн тютюн тютюн тютюн туьтин tu'tin түтiн, ыс түтүн tutun tütün tüsse tüstü duman, is (black smoke, soot), tütün (tobacco) tütün تُتُنْ (tütün), اِشْ (ïš)
167 огонь вут уот от от от ут ут от от от, ялын от, ялын ot, jalın от от olov, oʻt atăsh {Pers.},
ot
ot od ateş, (Pers.) od ateş, ot اُوتْ (ōt)
168 зола кĕл күл хүл кӱл кӱл, öлöн көл көл кюл кюл кюл куьл ku'l күл күл kul kül kül kül kül kül كُلْ (kül)
169 гореть çунма умай (intr.) ; умат, уотта (tr.) кывар, өрттенир кöйерғе кӱй, кӱйер, жаҥак,јаҥак янарга яныу жанаргъа джанаргъа янмакъ, гюймек янув janıw жану күйүү yonmoq köymăk (köyüng!), yanmaq (yening!) ötmek, otlamak; ýanmak yanmaq yanmak yanmaq
170 дорога çул суол орук чол jол юл юл жол джол ёл йол jol жол жол yoʻl yol ýol yol yol yol
171 гора ту хайа (Tung.) даг тағ тыы, кыр,туу тау тау тау тау тав тав taw тау тоо togʻ tagh dag dağ dağ dağ
172 красный хĕрлĕ кыһыл кызыл хызыл кызыл кызыл ҡыҙыл къызыл къызыл къызыл кызыл qızıl қызыл кызыл qizil qizil gyzyl qırmızı, al kızıl, kırmızı (Ar.) qırmızı, qızıl
173 зелёный симĕс, ешĕл күөх ногаан (Mong.) (от) кöк, ноған, чазыл jaжыл яшел йәшел жашил джашил яшыл, гёк ясыл jasıl жасыл жашыл yashil yeshil ýaşyl yaşıl yeşil yeşil
174 жёлтый сарă араҕас, саһархай сарыг сарығ сары сары һары сары сары сары сары sarı сары сары sariq seriq sary sarı sarı sarı
175 белый шурă үрүҥ, маҕан ак ах ак ак аҡ акъ акъ акъ ак aq ақ ак oq aq ak ak beyaz, aq
176 чёрный хура хара кара хара кара кара ҡара къара къара къара кара qara қара кара qora, siyoh siyah răng {Pers.}, qara gara qara kara qara, siya
177 ночь каç түүн дүн тӱн, хараа тӱн төн төн кече кече гече туьн tu'n түн түн tun; kecha (evening) tün,
kechă 'night; yesterday',
kăch 'late, dusk, evening'
gije gecə gece, dün (yesterday) gece
178 день кун күнүс хүн кӱн кӱн көн көн кюн кюн гюн куьн ku'n күн күн kun kün gün gün gündüz, gün (day) kün
179 год çул сыл, дьыл чыл чыл jыл ел йыл жыл джыл йыл йыл jıl жыл жыл yil yil ýyl il yıl yıl, sene
180 тёплый ăшă сылаас чылыг чылығ jылу җылы йылы жылы джылы йылы йылы jıllı жылы жылуу iliq illiq,
ilman
ýyly ılıq ılık issi
181 холодный сивĕ мүлүүн; тымныы соок соох соок салкын, суык һыуыҡ сууукъ сууукъ сувукъ сувык, салкын suwıq суық, салқын суук sovuq soghuq sowuk soyuq soğuk suvuq
182 полный тулли толору долу толдыра толо тулы тулы толу толу толу толы tolı толы толук, толтура toʻq, toʻla toluq doly; dok (satisfied) dolu dolu; tok (satisfied) tolu
183 новый çĕнĕ саҥа чаа наа jaны яңа яңы жангы джангы янгы янъы jan'a жаңа жаңы yangi yengi täze (Pers.) yeni, təzə yeni yañı
184 старый кивĕ; ватă (person) эргэ; кырдьаҕас (person) эрги; кырган (person) иргi; кирі (person) эски; карган (person) иске, карт (person) иҫке, ҡарт (person) эски эски эсги эски eski, ko'ne ескi; қарт, кәрі (person) эски; кары (people) eski; qari qeri(maq) (of people) '(to become) old' (qering! 'please grow old'),
kona {Pers.} (of things),
ăski 'ramshackle, vicious'
köne (things) , garry (people) köhnə, əski; (people) yaşlı, qoca eski, yaşlı (aged) , kart eski, qart
185 хороший лайăх үчүгэй, үтүө эки чахсы jaкшы яхшы яҡшы ашхы, иги ашхы, иги яхшы яхшы, ийги jaqsı жақсы, игі жакшы yaxshi yakhshi ýagşy, gowy yaxşı iyi, yakış- (to suit) , yakışık (suiting, good) yahşı, eyi
186 плохой япăх, начар куһаҕан, дьаабы бaк, багай хомай, чабал jaман, комой начар насар, яман аман, осал аман яман яман jaman нашар, жаман жаман,начар yomon yaman (er)bet; pis; ýaman (badly) pis, yaman kötü, yaman yaramay, yaman
187 гнилой çĕрĕк сытыйбыт ирик, чыдыг чызығ, чызаан (fruit) ; iрiк (wood) чирик, калган черек серек чириген чирик чирик ширик shirik шiрiк чирик chirik chirik,
chirigăn
çüýrük çürük çürük çürük
188 грязный пыльчăклă, варланчăк, хура кирдээх, бадараан хирлиг, боктуг кiрлiг, пуртах кирлӱ пычрак, керле бысраҡ кир кир, кирли кир, нас кирли, нас kirli кiр кир kir kir,
măynăt {?Arab.},
paskina
kirli, hapa çirkli, kirli kirli kirli
189 прямой тӳрĕ көнө дорт, хөнү кöнi тӱс, чике туры тура тюз тюз тувра, тюз тувра, туьз tuwrı, du'ziw түзу түз toʻgʻri; tik (adv.) udul—to judge from its intervocalic /d/ not within a suffix, from which language?,
tüz
göni; dogry düz düz, doğru tüz
190 круглый çаврака төгүрүк төгерик, тырыкы тоғылах, тегiлек, терпек болчок, тегерик түгәрәк, йомры йоморо, түңәрәк тёгерек тёгерек дёгерек тымалак, тоьгерек dumalaq, jumırı домалақ, дөңгелек, жұмыр тегерек, тоголок, жумуру dumaloq; yumaloq (sphere) domlaq,
yumilaq
togalak, öwre yumru yuvarlak; top, tekerlek (wheel) tögerek
191 острый çивĕч, вичкĕн сытыы чидиг, өткүр чiтiг курч үткен үткер жютю джити итти оьткир o'tkir өткiр курч, өткүр oʻtkir kăskin,
ötkür,
ittik
ýiti; ötgür iti keskin, sivri keskin يِتِكْ (yitig)
192 тупой мăка сыппах дөгей, шапты; мугур омас моко үтмәс үтмәҫ гумадах дуппукъ, гумух томакъ оьтпес, топал o'tpes өтпес, дөкір мокок, өтпөгөн oʻtmas ötmăs kütek küt kör (Pers.) toqal
193 гладкий яка, такăр, тӳрĕ дэхси, кылааккай дески, тас тӱс килен, тӱс,tegis шома; тигес шыма сыйдам сыйдам тегиш тегис tegis тегiс тегиз, текши, жылма tekis, silliq tăkshi {?Mong.},
siliq
tekiz hamar, düz düz tegiz يابْرٖى (yaprï̄), اَلَنْكْ (alaŋ)
194 мокрый йĕпе, нӳрĕ, исленчĕк инчэҕэй, уулаах, сииктээх өл, шык, мөөн, шал öл ӱлӱш, чыкту,dimluu,дымлуу юеш, дымлы дымлы жибиген мылы сув, дым сув, сувланган ılg'al ылғал, дымқыл (moist) ным, нымдуу hoʻl, nam höl,
năm
çygly; öl (damp, wet) nəm, yaş, islaq ıslak, yaş dım اُولْ (ȫl)
195 сухой типĕ, хăрăк кураанах кургаг хуруғ кургак коры ҡоро къургъакъ къургъакъ къургъакъ, къуру кургак, куры qurg'aq құрғақ кургак quruq, qurgʻoq quruq qury quru kuru quru قُرُغْ (quruɣ)
196 правильный тĕрĕс сөп, сөптөөх, таба шын, ылаптыг сын, орта чын,toroo,туроо,тороо дөрес, туры дөрөҫ тюз тюз дурус дурыс durıs, tuwrı дұрыс, тура туура toʻgʻri toghra dogry düzgün, doğru doğru doğru جٖىنْ (čï̄n)
197 близкий çывăх чугас чоок чағын jуук,jaqïn,јакын якын яҡын жууукъ джууукъ ювукъ ювык jaqın жақын, жуық жакын yaqin yeqin ýakyn yaxın yakın yaqın يَقِنْ (yaqïn), يَغُوقْ (yaɣūq)
198 далёкий инçе ыраах ырак ырах узак, ыраак ерак алыҫ, йыраҡ узакъ узакъ узакъ, йыракъ узак, алыс uzaq, alıs алыс, жырақ алыс, ыраак uzoq, olis (distant) yiraq uzak, alyş uzaq uzak, ırak uzaq يِراقْ (yïrāq)
199 правый сылтăм уҥа оң оң он’ уң уң онг онг онг онъ on' оң оң oʻng ong sag sağ sağ , sağ اُنْكْ (oŋ)
200 левый сулахай хаҥас солагай сол сол сул һул сол сол сол сол sol, shep сол сол chap sol çep sol sol sol سُولْ (sōl)
201 на (чём-то) -ра/-ре, -та/-те -га/-ҕа -да, -де, -та, -те -да, -де, -та, -те -де, -те -да/-дә, өстендә -да/-де, юсюнде -да/-де, юстюнде -да/-де, уьстюнде -да/-де/-та/-те, уьстинде -da/-de/-ta/-te, u'stinde -да/-де, астында -да, -до, -де, -дө -da +da, +dă,
+ta, +tă
[[]] -da/-də -da/-de, -ta/-te -da/de, -ta/te دا (-dē, -dā)
202 в (чём-то) -ра/-ре, -та/-те иһигэр -да, -де, -та, -те, иштинде -да, -де, -та, -те -де, -те -да/-дә, эчендә -да -да/-де, ичинде -да/-де, ичинде -да/-де, ичинде -да/-де/-та/-те, ишинде -da/-de/-ta/-te, ishinde -да/-де, iшiнде ичинде, -да, -до, -де, -дө -da +da, +dă,
+ta, +tă
[[]] -da/-də içinde, -da/-de, -ta/-te -da/-de, -ta/-te اِجِنْدا (ičindē), اجْرا (ičrē), دا (-dē, -dā)
203 с (чем-то) -па/-пе кытары -биле, -биле кады/катай [[]] -ту, -ду,meŷen белəн -менән бла бла булан ман, мен menen/benen/penen -мен, -менен менен, бирге bilan bilăn bilen ilə, -la/-lə ile, -la/-le -nen, ile بِرْلا (birlē)
204 и тата, та, те, -па/-пе уонна биле, болгаш, база даа, таа jaña да/дә, һәм һәм эм, да эм, да ва, -да/де эм, -да/-де/-та/-те ja'ne, ha'm, -da/-de/-ta/-te және, һәм жана va {Pers. & Arab.} we , da/ ile, ve (Ar.) ve تَقٖى (taqï̄), يَما (yemē)
205 если -сан/-сен, енчен, эхер буоллаҕына, өскө -за/-са, -зе/-се, болза, бир эвес (conj.) [[]] -ca/-ce -са/-сә, әгәр әгәр -са/-се, эсе эсе эгер эгер eger -са/-се, егер -са/-се/-со/-сө
эгер (Persian)
agar -sa(+), -să(+),
ăgăr {Pers.}
eger əgər -sa/-se, ise eger اَرْسا (ersē), سا (-sē, -sā), اَبَنْكْ (apaŋ)
206 потому что мĕншĕн тесен ол иһин чүге дээрге, ооңужун [[]] öçün чөнки сөнки ючюн, нек, десек ючюн неге тюгюл неге десенъ sebebi өйткенi анткени chunki -ghachqa, -găchkă,
-qachqa, -kăchkă (these having a nuance similar to 'since', by which is meant its use like 'given that'), chünki {Pers.}
çünki çünki yüzünden, dolayı, ötürü, için, çünkü (Pers.) çünki اُجُنْ (üčün)
207 имя ят аат ат ат ат исем, ат исем ат ат ат ат at, isim ат, есiм ат
ысым (Arabic)
ism, nom, ot isim {Arab.}, at at ad ad ad, isim ااتْ (āt)
208 дом өг ӱй өй, йорт юй, журт [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] үй үй
209 стена кабырга диуар хуна [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] қабырға
210 олень бугу болан кийик [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] бұғы бугу
211 мышь чычкан сысҡан чичхан [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] тышқан чычкан
212 кролик койон, коён ҡуян къоян [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] қоян коён
213 орёл бӱркӱт ,мӱркӱт бөркөт, көсөгән, баһадир, ҡыйыу, таҙғара, ҡарағош, сәмреғош къуш [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] бүркіт бүркүт
214 паук ээремчигей (literature) јӧргӧмӧш, джергемеш үрмәксе губу [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] өрмекші жөргөмүш möý ,örümjek (literature) hörümcek örümcek
215 лицо бет, јӱс йөҙ, бит, сырай бет [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] бет, жүз бет, жүз
216 тело тен тән, буй, һын сан [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] дене
217 пупок кендик кендек киндик [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] кіндік киндик
218 палец бармак бармаҡ бармакъ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] саусақ бармак
219 больной (болезненный) ууры, ууру, сыз ауырыу, ауырыулы, сирле ауругъан, аурукъсунган [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] ауру оорулуу, оору
220 игла ийне энә, сәнскәк ийне [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] ине ийне
221 одежда кийим кейем кийим, быстыр [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] киім кийим
222 гром кӱркӱр күкрәү кюкюреу [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] күн күркіреу күн күркүрөгү
223 молния чагылган, јажын йәшен элия [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] жасын чагылган
224 выше ӱстӱнде бейегерәк, юғарыраҡ бийигиракъ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] биігірек үстүндө
жогору
225 ниже астында, алдында түбәнгерәк, аҫҡараҡ, түбәнерәк эншгеракъ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] төменірек, аласа төмөндө
алдында
астында
226 кашлять јӧтӧл- йүткереү жетел этерге [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] жөтелу жөтөл-
227 покупать сатып алы- һатып алыу сатып алыргъа [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] сатып алу ал-, сатып ал-
228 выбирать таҥ- һайлау сайларгъа [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] таңдау, сайлау танда-
229 расти ӧс- үҫеү ёсерге [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] өсу өс-
230 открывать ач- асыу ачаргъа [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] ашу ач-
231 украсть уурда- урлау урларгъа [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] ұрлау уурда-
232 мечтать тӱш кӧр- хыяллау, уйға батыу [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] армандау, қиялдау түш көр-
233 плакать јыла- илау жиляргъа [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] жылау ыйла-
234 зевать иҫнәү эснерге [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] есінеу эсте-
235 готовить тамак јаш- бешереү, әҙерләү этерге [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] тамақ істеу тамак жаса-
236 шесть алты алты алты [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] алты алты
237 семь јети ,джети, јэти, джэти ете жети [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] жеті жети
238 восемь сегис һигеҙ сегиз [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] сегіз сегиз
239 девять тогус туғыҙ тогъуз [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] тоғыз тогуз
240 десять он ун он [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] он он
241 весна јас яз яҙ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] көктем жаз ýaz yaz
242 лето јай җәй йәй [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] жаз жай ýaý yay
243 осень кӱс көз көҙ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] күз күз güz payız, güz
244 зима кыш кыш ҡыш [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] қыс кыш gyş qış
245 уходить кӧдӱ китеү, йүнәлеү, һуҙылыу, юлланыу, юл алыу, ҡарау, тәрбиәләү [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] кету көтүү
246 который кайсы, кайзы, нече кайчы нисә, нисәнсе, күпме, ҡайһы, ҡайһыныһы [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] қайсы кайсы, нече
247 сколько кӧп'мӧ күпме, ни хәтле, ни тиклем, ни ҡәҙәр, ни саҡлы, нисә [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] неше көпмө
248 волк бӧрӱ бүре буре, ҡашҡар [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] бөрі, қасқыр бөрү börü börü börü'
249 деньги укҫа сэҥихэ акча акча аҡса [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] ақша акча
250 брать бодьо ал алырга алыу [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] алу алуу almak
251 бегать јӱгер йүгерге йүгереү, йүгерешеп йөрөү [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] жүгіру жүгөрүү
252 бык, корова вӑкар ынах, оҕус буга пуға, інек бука, ийнек, инек сыер, үгез, бога, инәк үгеҙ, буға, һыйыр [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] бұқа, өгіз, сиыр, тана бука, инек, сыйыр, өгүз öküz
253 конь, лошадь аът ат ат ат, алаш, йылҡы [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] ат ат
254 ребро хавырга кабырга ҡабырға, ҡыр, ян [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] қабырға кабырга qowurgha gaburga qabırğa kaburga
255 медведь адыг айу аю айыу [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] ayıw аю аюу ayiq aýy ayı ayı
256 пиво сыра сыра һыра [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] сыра сыра syra sıra sıra
257 душа, дух јан, тын, кӱ'н, кӧҥӱл күңел йән, күңел, рух, дәрт, хис, аң, аҡыл, әруах, зат, тын, һулыш [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] жан көңүл göňül
258 спасибо рахмат, јакшы эле рәхмәт, яҡшы әле, һау бул [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] рахмет рахмат, жакшы эле
259 здравствуйте су, сэлам саумы сез һау, һаумы, сәләм, хәйерле көн, нихәл, арыумы, шәпме, һаумыһығыҙ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] сәлем салам, рахмат
260 прощайте јакшы болзын һау бул, иҫән-һау, һау булығыҙ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] сау болыңыз
261 почему неге учун, неге өчен өсөн, ниңә, нишләп [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] неге үчүн uchun üchün üçün üçün
262 да ээх эйе ийә, иә эйе, шулай шул [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] иә ооба ha he'e hawa evet, ha
263 нет ҫук суох чок чох јок , ба, бе юк юҡ, >ма/мә [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] жоқ жок yoq yoq ýok yox yok
264 звать ӗҫҫын дьиэһит дьиэхэн ишши ісӌі ишчи эшче эшсе [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] шақыру ишчи ishchi ishchi işçi işçi işçi işçi
265 трава оът от от, ӧлӧҥ ут ут, үлән [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] от от, өлөң ot ot ot ot ot ot
266 чеснок ыхра чочунаах сармиис самзах сарымсак сарымсак һарымһаҡ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] сарымсақ сарымсак sarimsaq samsaq sarymsak sarımsaq sarmısak, sarımsak sarımsaq
267 лук (трава) сухан луук согуна соған согон ,согоно суган һуған [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] соған, жуа согон sog'an piyaz sogan soğan soğan soğan
268 свинья сосха чочко чучка сусҡа [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] шошқа чочко cho'chqa choshqa ,chochqa
269 курица чӑх дагаа таңах така тавык тауыҡ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] тауық тоок tovuq toxu towuk tovuq tavuk tavuq
270 лук (для стрельбы) ҫу ча чаӌах јаа йәй йәйә [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] садақ жаа yoy yay ýaý yay yay yay
271 здоровье саг сағ суу, су кадык һаулыҡ, сәләмәтлек, иҫәнлек, иҫәнлек-һаулыҡ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] денсаулық соо soq saq sag sağ sağ sağ, saw
272 пчела пыл хурчӗ ары аары, арыы, адару арыу, ары, бал ҡорто [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] ара аары ari here ary arı arı arı
273 стрела уок ок ох јебе, ок ук уҡ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] жебе, оқ жебе, ок oq oq ok ox ok oq
274 восток илин чөөн ,чөөн чүк іскер кӱнчыгыш көн чыгыш көнсығыш, шәреҡ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] шығыс күн чыгыш sharq sherq gündogar şərq doğu, şark
275 запад арҕаа барыын чүк, барыын кидер кӱнбадыш көнбатыш көнбайыш [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] батыс күнбатыш g'arb gherb günbatar qərb batı, garp
276 юг соҕоруу мурнуу чүк ӱстінзарых тӱштӱк төньяк төньяҡ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] оңтүстік түштүк janub jenub günorta cənub güney, cenup cenüp
277 север хоту соңгу чүк ,соңгу ӱстензарых тӱндӱк көньяҡ көньяҡ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] солтүстік түндүк shimol shimal demirgazyk şimal kuzey
278 сумерки, заря таң таң караҥу, таҥ караңгы ҡараңғы, таң [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] қараңғы караңгы qoron'giliq, qorong'i karanlık qaranlıq karanlık
279 сон тӗлӗк түүл дүш тӱс тӱш төш төш [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] түс түш tush tüsh düýş tüş düş tüş
280 бог торӑ таҥара дээр, бурган, кудай худай кудай ходай хоҙай, тәңре [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] құдай кудай Xudo Xuda hudaý Xuda tanrı quday
281 верующий тура'ла'х дээчэт дээрлиг тигриник дым дингә , диндар, ышаныусы, дини [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] діндар тин tin din din din din din
282 народ дэхээ-киһи, дьон эл-кижи халых калык халык халыҡ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] халық калк, кишилер odamlar adamlir halk, il , iil xalq halk qalq, halq, kalk, xalq
283 история тарых, тӱӱки тарых тарых [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] тарих тарых tariq tariq taryh tarıx tarıh
284 страна йал ил эл ил ил [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] ел эл el el el əl el el
285 спать ыйхӑ уйгу уйғу уйку йоко йоҡо [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] ұйықтау уйку uyuq uky yuxu uyku uyqu
286 песня юрӑ ырыа сарын, ыр сарын, ыр ыр, сарын ,кожоҥ җыр йыр [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] жыр, ән ыр ir aýdym mahnı yır, şarkı yır
287 работа ӗҫ иш іс иш эш эш [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] іс иш ish ish
288 сто [[]] [[]] [[]] [[]] йөҙ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[]] жүз [[]] [[]] [[]] [[]] [[]] [[]] [[]]
289 след йӑр ис іс ис эз еҙ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] із из iz iz iz iz iz iz
290 время сах шак ,үе сах чак ,ӧй, вакт чак, вакыт ваҡыт, саҡ [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] уақыт, шақ, кез убакты, убакыт, чак vaqt ,chogi' waqt wakt vakit ,çağ
291 десять тысяч дүмээн тӱмен тӱмен төмән төмән [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] [[ ]] түмен түмөн tuman tümen tümen tümen dümen, tümen tümen
Списки Сводеша для разных языков
Абхазо-адыгскиеАфразийскиеБалтийскиеБантуГерманскиеИндоарийскиеИндоиранскиеИскусственныеКельтскиеМонгольскиеНахско-дагестанскиеПалеоазиатскиеРоманскиеСамодийскиеСино-тибетскиеСлавянскиеТунгусо-маньчжурскиеТупи-гуараниТюркскиеФинно-угорскиеКартвельские